Με εντολή Σαμαρά

Σαμαράς

 

Ξέρετε ποιο είναι το πρόβλημα; Δεν είναι ένα βέβαια, είναι πολλά, αλλά τη δεδομένη στιγμή ένα είναι αυτό που ξεχωρίζει στη δική μου αντίληψη.

 

Είμαστε κουτσομπόληδες. Είμαστε καχύποπτοι, ενίοτε και συνομωσιολάγνοι. Αγνοούμε αυτό που είναι μπροστά στα μάτια μας, για να το “ανακαλύψουμε” ξαφνικά όταν μας το σερβίρουν με πλάγιο τρόπο. Βγήκε ξαφνικά ο Κασιδιάρης με ένα βίντεο που ξεμπροστιάζει τον ομοϊδεάτη του κ. Μπαλτάκο (αυτοί οι φασίστες είναι τίμιοι και έχουν αλληλεγγύη πάνω απ’ όλα) για να δημιουργήσει σούσουρο στη συζήτηση περί άρσεως ασυλίας στη Βουλή και ξαφνικά όλοι έπεσαν από τα σύννεφα (πάλι).

 

Τι δεν καταλαβαίνουμε; Δεν γνωρίζαμε δηλαδή ότι στη ΝΔ υπάρχουν ακροδεξιά στοιχεία; Οι κκ. Πολύδωρας, Γεωργιάδης και Βορίδης διαθέτουν πλούσιο ρεπερτόριο δηλώσεων όπου εκθέτουν ανοιχτά τις “προοδευτικές” τους απόψεις, για όποιους δεν το θυμούνται.

 

Ο κ. Μπαλτάκος δεν είχε δώσει τόσο φανερές λαβές, ίσως. Μπορεί να αποτέλεσε δυσάρεστη έκπληξη για πολλούς. Αλλά οι ακροδεξιές τάσεις του Γενικού Γραμματέα της κυβέρνησης είναι μόνο η μία όψη του σκανδάλου. Υποτίθεται ότι η άλλη μεγάλη αποκάλυψη είναι ότι ο κ. Δένδιας και ο κ. Αθανασίου χρειάστηκε να πιέσουν την εισαγγελέα για να προχωρήσει σε διώξεις. Και ότι όλα αυτά έγιναν κατ’ εντολή του Πρωθυπουργού.

 

Εκπλαγήκατε;

 

Ε δεν έχουμε όλοι μνήμη χρυσόψαρου σε αυτήν τη χώρα. Την ίδια κιόλας ημέρα που έγιναν οι συλλήψεις του αρχηγού και των βουλευτών της Χρυσής Αυγής σχετικά με την υπόθεση Φύσσα και την εγκληματική δράση της οργάνωσης, ο κ. Δένδιας δήλωνε πανηγυρικά:

 

Το Κράτος Δικαίου επιβάλλει τη νομιμότητα προς όλους. Η Πολιτεία, ήρθη στο ύψος των περιστάσεων και επιτέλεσε στο ακέραιο το δημοκρατικό καθήκον της. Διαβεβαιώνω την ελληνική κοινωνία ότι η έρευνα δεν σταματάει εδώ. Κατ’ εντολήν του Πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά θα συνεχισθεί προς πάσα κατεύθυνση και θα ολοκληρωθεί.

 

Προς τι η έκπληξη, λοιπόν; Είπε ή δεν είπε ξεκάθαρα ο Δένδιας ότι ο Πρωθυπουργός έδωσε εντολή για να συνεχίσει η Δικαιοσύνη την έρευνα; Ακόμα κι αν υπήρχαν, δηλαδή, υπόνοιες για άλλες εγκληματικές ενέργειες, οι εισαγγελείς δε θα τις ερευνούσαν. Τώρα, όμως, που τους διέταξε ο Πρωθυπουργός δε θα σταματήσουν μέχρι να λάμψει η δικαιοσύνη. Όχι ότι έχει αλλάξει κάτι από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Χωρίς εντολή Πρωθυπουργού ούτε λίστα Λαγκάρντ ερευνήθηκε, ούτε Siemens, ούτε υποβρύχια. Έγιναν κάποιες επιτροπές για το θεαθήναι, κάποιες πάσες δεξιά κι αριστερά και τέλος. Υπουργοί και Πρωθυπουργοί δεν ήξεραν, δεν άκουσαν. Και δεν έδωσαν εντολή.

 

Όπως επί δύο χρόνια άφηναν τη Χρυσή Αυγή να αλωνίζει, ενώ ήξεραν. Το παρελθόν του Μιχαλολιάκου ως τρομοκράτη, τα ποινικά μητρώα των μελών της, το καθαρά ναζιστικό περιεχόμενο της ιδεολογίας, των εντύπων και των συμβόλων της οργάνωσης (μέχρι να βγει στο προσκήνιο) και τη μετέπειτα δράση της. Η Δικαιοσύνη πού ήταν; Περίμενε εντολή Σαμαρά, προφανώς.

 

Πείτε ό,τι θέλετε. Να ξέρετε, όμως, ότι δεν υπάρχει σύγχρονη δημοκρατική χώρα, η οποία να σέβεται το πολίτευμά της και στην οποία Υπουργοί ή Πρωθυπουργοί να κάνουν έστω και την παραμικρή υπόνοια υπόδειξης προς τη Δικαιοσύνη για το έργο της. Ούτε για αστείο. Γίνεται σεβαστό, έστω και για τους τύπους, αυτό που ονομάζεται διάκριση εξουσιών. “Η διάκριση των εξουσιών είναι θεμελιώδης αρχή του κράτους δικαίου” γράφει η Βικιπαίδεια. Ωστόσο, ο Υπουργός Δημόσιας Τάξης κατάφερε μέσα σε μόλις τέσσερις φράσεις να επικαλεστεί το “κράτος δικαίου” και να το ακυρώσει.

 

Και ψάχνουμε μετά βίντεο από υποκλοπές και κολοκύθια. Τη στιγμή που τα λένε μέσα στα μούτρα μας και δεν αντιδρά κανείς.

 

Αντιθέτως εδώ υπερηφανευόμαστε για αυτό. Συνεχίζουμε ακόμα να καλλιεργούμε τη νοσηρή προσωπολατρεία, η οποία μαστίζει αυτόν τον τόπο από την εποχή του Όθωνα και μετά. Καλοί, κακοί, δημοκράτες, φασίστες, δεν έχει σημασία. Είτε ήταν ο βασιλιάς, είτε ο Βενιζέλος, είτε ο Παπαδόπουλος, είτε ο Ανδρέας σημασία είχε το πρόσωπο. Ο ηγέτης. Όχι οι θεσμοί. Ασφαλώς, όλες οι χώρες, λίγο-πολύ, έδιναν βάρος στους ηγέτες τους. Αυτή η τάση, όμως, έχει αρχίσει να φθίνει εδώ και δεκαετίες στις σύγχρονες δημοκρατίες.

 

Έχει πολύ ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς ότι όσο πιο ψηλά βρίσκεται μια χώρα στους δείκτες διαφάνειας και δημοκρατικότητας, τόσο λιγότερο γνωστοί είναι οι ηγέτες της. Στις Σκανδιναβικές χώρες, οι Πρωθυπουργοί και οι Υπουργοί είναι σχεδόν άγνωστοι, όχι μόνο σε μας, αλλά στους ίδιους τους πολίτες. Και αυτό επειδή είναι, ουσιαστικά, υπάλληλοι των πολιτών και όχι διευθυντές τους. Στις χώρες αυτές η πολιτική δεν επικεντρώνεται στα πρόσωπα, αλλά στις ίδιες τις πολιτικές. Και οι πολιτικοί κρίνονται από τα αποτελέσματα, όχι από τις εξωσυζυγικές τους σχέσεις ή τον τσαμπουκά που πουλάνε στη Βουλή.

 

Εμείς εδώ ακόμα περιμένουμε το μεγάλο αρχηγό που θα μας οδηγήσει στη σωτηρία, το Μεσσία που θα διορθώσει τα πάντα ως εκ θαύματος, το λεβέντη που χτυπάει το χέρι στο τραπέζι, ρίχνει μια ζεϊμπεκιά και δύο-τρεις γκόμενες στην καθισιά του. Θέλουμε έναν Πατερούλη Στάλιν να επιβάλει την τάξη με την ατσαλένια του γροθιά ή έναν φωτισμένο ηγέτη, που με τη βοήθεια του Θεού θα κάνει τη θάλασσα κρασί και τα βότσαλα καρβέλια. Και θα ανοίξει διάπλατα τις πόρτες για να ξεχυθούμε ξανά στις αγορές, όπως κάποτε οι έλληνες τουρίστες παραμονές Πρωτοχρονιάς στα Harrods.

 

Γελάτε; Καλά κάνετε. Και γω γελάω με τα χάλια μας. Κάθε φορά που ακούω αυτή την ατάκα “με εντολή Σαμαρά” μού έρχεται ταυτόχρονα νευρικό γέλιο και τέλεια αποστροφή. Πάρτε το χαμπάρι. Δε χρειαζόμαστε σωτήρες, χρειαζόμαστε θεσμούς που να λειτουργούν ανεξάρτητα από πρόσωπα και κόμματα. Αλλά και να θέλαμε ένα σωτήρα, τίποτα δε δείχνει ότι μπορεί να υπάρξει πια. Οι καιροί άλλαξαν και απαιτούν πολίτες που είτε θα έχουν ενεργό ρόλο ή θα καταλήξουν σαν πρόβατα στο μαντρί. Ακολουθώντας τυφλά τον όποιο επίδοξο ηγέτη.

 

Μουσικό Διάλειμμα #52

Καρκίνος


Ευρωπαίος Υπουργός Υγείας 21ου αιώνα

Κόλλησα πάλι. Θα περίμενε κανείς να γράψω για κάτι πιο επίκαιρο, για την απειλή πολέμου στην Ουκρανία, για το «ποτάμι» του Σ. Θεοδωράκη, κάτι πιο φρέσκο, τελοσπάντων.

Έλα, όμως, που κάθε φορά που κάθομαι να σκεφτώ μου έρχεται στο νου αυτή η ηλίθια φάτσα, που μέχρι πριν από λίγα χρόνια πλασάριζε ελληνολαγνεία σε έντυπη μορφή με το κιλό, ενώ αποστρεφόταν μετά βδελυγμίας τη Νέα Δημοκρατία. Και σήμερα; Είναι Υπουργός Υγείας στην κυβέρνηση του πρώην μισητού του κόμματος και βγάζει αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.

Έλα που διαβάζοντας τη δήλωσή του, όχι σε κάποιο εγχώριο μέσο αλλά στην Washington Post παρακαλώ, ένοιωσα να πνίγομαι, να με πιάνει δύσπνοια κυριολεκτικά. Δεν μπορούσα καν να σχολιάσω στην αρχή, πόσω μάλλον να γράψω χωρίς να καταλήξει το κείμενο σε μια σειρά από βρισιές.

Τα επείγοντα περιστατικά αντιμετωπίζονται ακόμα στα δημόσια νοσοκομεία, είπε, ανεξάρτητα από το αν είναι ασφαλισμένος ο ασθενής ή όχι. «Όμως, ασθένειες όπως ο καρκίνος δε θεωρούνται επείγουσες εκτός αν είσαι σε τελικό στάδιο.»

Απέφυγα επιμελώς να αναφερθώ σε αυτή τη δήλωση, αλλά δε γίνεται, σκοντάφτω νοερά πάνω στο βουναλάκι που προσπάθησα να χώσω κάτω από το χαλί. Το χρωστώ στους ανθρώπους μου που έχω χάσει, σε αυτούς που το πάλεψαν και το παλεύουν και περισσότερο ακόμα στους αγνώστους που χάνονται και θα χαθούν, επειδή ένας αχρείος τηλεπωλητής τους στερεί το πιο βασικό ανθρώπινο δικαίωμα.

Δυστυχώς ο καρκίνος, μαζί με τις καρδιοπάθειες και τα εγκεφαλικά, είναι η μάστιγα της εποχής. Θα δυσκολευτεί κανείς να βρει κάποιον που δεν έχει χάσει κοντινό του πρόσωπο από αυτή την ασθένεια. Και όπως ξέρουμε όλοι, το τελικό στάδιο του καρκίνου έχει μία μόνο κατάληξη.

Τι λέει, ουσιαστικά, ο αξιότιμος Υπουργός Υγείας; Πως αν δεν πεθαίνει ο ανασφάλιστος, δεν του καλύπτει τη θεραπεία το κράτος. Σε μια χώρα όπου το ποσοστό ανεργίας φλερτάρει με το 30% και οι μακροχρόνια άνεργοι αυξάνονται συνεχώς, η ούτως ή άλλως απάνθρωπη αυτή πρακτική γίνεται δολοφονική.

Ίσως κ. Υπουργέ να σας παρεξήγησα. Ίσως να μη γνωρίζετε τι είναι ο καρκίνος και πόσο επείγουσα είναι η ανάγκη της αντιμετώπισής του. Θα σας το εξηγήσω:

Καρκίνος είναι μια πάθηση κατά την οποία μεταλλαγμένα, καρκινικά κύτταρα που υπάρχουν σε κάθε άνθρωπο αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Για κάποιο λόγο οι μηχανισμοί του οργανισμού μας αδυνατούν να τα εξοντώσουν, όπως γίνεται κανονικά, και αυτά αρχίζουν να συσσωρεύονται και να σχηματίζουν έναν όγκο. Ο μόνος λόγος ύπαρξης των κυττάρων αυτών είναι να αναπαράγονται εις βάρος όλων: της λειτουργίας που όφειλαν να εκτελούν, των γειτονικών τους υγιών κυττάρων και, τελικά, του ίδιου του οργανισμού που τα γέννησε και τα φιλοξενεί. Ο όγκος μεγαλώνει, ο καρκίνος εξαπλώνεται και σε άλλα όργανα και τελικά ο οργανισμός παραλύει και πεθαίνει. Μαζί με αυτόν και ο καρκίνος που τον κατέστρεψε.

Δεν υπάρχει θέμα “μη επείγουσας” ασθένειας. Αν έχεις καρκίνο και δεν τον αντιμετωπίσεις, πεθαίνεις. Αν περιμένεις το τελικό στάδιο είναι ήδη αργά.

Γιατί να μπείτε στον κόπο και στα έξοδα τότε κ. Υπουργέ; Γιατί δε νομιμοποιείτε απλά την ευθανασία; Να ορίσετε μια μέρα της εβδομάδας κατά την οποία μπορούν να έρχονται οι καρκινοπαθείς για να τους βγάζετε από τη μιζέρια τους. Και γιατί να περιορίζεστε; Μπορείτε να ανοίξετε αυτή την υπηρεσία και σε άλλες περιττές για το κράτος ομάδες, όπως είναι οι χαμηλοσυνταξιούχοι, οι άνεργοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, οι ομοφυλόφιλοι και οι μετανάστες.

Ξέρετε, επειδή ο κ. Γεωργιάδης είναι γραφικός έχουμε συνηθίσει να τον παίρνουμε στο ψιλό, να τον λέμε «Μπουμπούκο» ή «Άδωνι» περιπαικτικά και να μην του δίνουμε σημασία. Ωστόσο, αν εξαρτάται η ζωή και η υγεία σου από αυτόν, τότε το θέμα παύει να είναι αστείο.

Ίσως το μόνο αστείο της υπόθεσης είναι η διάψευση από τον ίδιο του δημοσιεύματος της Washington Post, όταν έγινε σάλος στο Διαδίκτυο με τη δήλωσή του. Περίμενα πώς και πώς να ακολουθήσει και η απειλή της μήνυσης, αλλά φαίνεται ότι ο κ. Γεωργιάδης δεν είναι τόσο σκληρός όσο στάθηκε ο κ. Δένδιας απέναντι στη βρετανική Guardian.

Μαζί με τη διάψευση ήρθε και ο ισχυρισμός ότι απλά αναφερόταν στο σημερινό σύστημα ως έχει και ότι αυτό θα βελτιωθεί από το νέο ΠΕΔΥ. Δεν μπορεί κανείς παρά να αναρωτηθεί πώς θα γίνει αυτό τη στιγμή που περικόπτονται συνεχώς τα κονδύλια για την Υγεία και οι 2.300 γιατροί του ΠΕΔΥ προφανώς δεν αρκούν για να καλυφθεί όλη η χώρα.

Φυσικά, δεν προκάλεσε μόνος του ο Γεωργιάδης αυτό το χάος. Οι καρκινοπαθείς πληρώνουν με τις ζωές τους εδώ και χρόνια τα πειράματα και τις αλχημείες των προκατόχων του με τις συνταγογραφήσεις, τις οφειλές των ταμείων και τα γενόσημα, που είχαν ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται μοιραίες ελλείψεις φαρμάκων. Και εδώ το “μοιραίες” δεν είναι απλό σχήμα λόγου.

Ο ισχυρισμός, όμως, ότι το σύστημα καλύπτει αυτή τη στιγμή τους ανασφάλιστους πολίτες έστω και όταν κινδυνεύει η ζωή τους είναι ολότελα ψευδής. Η αλήθεια, όπως την εκθέτει το Μητροπολιτικό Κοινωνικό Ιατρείο, είναι πως όσοι επιχειρήσουν να νοσηλευτούν όντας ανασφάλιστοι θα αντιμετωπίσουν ένα τείχος γραφειοκρατίας. Στην καλύτερη περίπτωση θα αναγκαστούν να εγγυηθούν ότι θα καλύψουν όλα τα έξοδα. Αν δεν μπορέσουν, οι οφειλές μεταφέρονται στην εφορία με άμεση συνέπεια να συλληφθούν αργότερα για χρέη προς το Δημόσιο.

Δεν περιθάλπετε δωρεάν κανέναν, κ. Υπουργέ. Υποθηκεύετε ανθρώπους.

Όσο και να θέλετε να κρυφτείτε πίσω από τις δικαιολογίες και τις διαψεύσεις, όμως, δεν μπορείτε. Όταν σας έθεσε ο κ. Παπαδάκης την περίπτωση της σύλληψης 80χρονης με Αλτσχάιμερ και τριπλό μπάι-πας για χρέη προς το Δημόσιο, το βασικό επιχείρημά σας ήταν “Τι θέλετε κύριε Παπαδάκη, να… μην κυνηγάει το κράτος αυτούς που του χρωστάνε;

Μου θύμισε πολύ έντονα την επιχειρηματολογία του πρώην και νυν ομόσταβλού σας κ. Βορίδη, που επικροτούσε την κατάσχεση κατοικίας πολύτεκνου για χρέος 2.000 Ευρώ, αλλά ταυτόχρονα υποστήριζε ότι το πρόβλημα της χώρας δε θα λυνόταν με την αντίστοιχη διεκδίκηση των οφειλών 500 μεγαλοφειλετών.

Δεν είναι ποτέ τυχαία η επιλογή ασυνείδητων ανθρώπων, χωρίς ίχνος αξιοπιστίας και αξιοπρέπειας, οι οποίοι είναι διατεθειμένοι για μια καρέκλα να προσχωρήσουν εν μία νυκτί εκεί όπου προηγουμένως έφτυναν για να κάνουν τέτοιες δηλώσεις και να (φαίνεται ότι) λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις. Τέτοιοι άνθρωποι υπάρχουν μόνο για να εξυπηρετούν τον εαυτό τους και τους σκοπούς όσων τους χρησιμοποιούν για να κάνουν τις βρωμοδουλειές τους.

Με άλλα λόγια ζουν, δρουν και πολλαπλασιάζονται εις βάρος όλων των άλλων. Κάτι σαν τον καρκίνο.

Μουσικό Διάλειμμα #51

Παρουσίαση – Οι Αρνήσεις μιας Ημέρας

Οι Αρνήσεις μιας Ημέρας

Χρειάζεται πολλή θέληση για να κυκλοφορήσεις ποιητική συλλογή στις μέρες μας, στην Ελλάδα, αν δεν είσαι επίδοξος “καλλιτέχνης” με λυμένο το πρόβλημα διαβίωσης. Αυτό το καταλαβαίνει λίγο-πολύ ο καθένας, πόσω μάλλον αν έχει την τύχη να γνωρίζει τον ποιητή και να έχει εικόνα για τον αγώνα που αυτός έχει δώσει, σε δημιουργικό και σε προσωπικό επίπεδο, ώστε να φθάσει το πόνημά του σε έναν εκδοτικό οίκο. Και ο εκδοτικός οίκος με τη σειρά του, να το αντιμετωπίσει σαν κάτι περισσότερο από μια ξερή οικονομική συναλλαγή.

Οι “Αρνήσεις” είναι το προϊόν μιας δημιουργικής διεργασίας σε βάθος δεκαετίας, με διακοπές, επανεκκινήσεις και αδιέξοδα σαν αυτά που αντιμετωπίζει ο ανώνυμος “πρωταγωνιστής” των ποιημάτων που μοιάζει να είναι τόσο ο ίδιος ο Ηλίας, όσο και ο καθένας μας. Εύχομαι η συλλογή αυτή να βρει το δρόμο της σε όσο το δυνατόν περισσότερα χέρια, όχι επειδή τυγχάνει ο Ηλίας να είναι φίλος, αλλά επειδή το αξίζει.

Σας παραθέτω την κριτική της Κρις Λιβανίου από το ιστολόγιο “στίγμαΛόγου”.

“Οι αρνήσεις μιας ημέρας” του Ηλία Παππά

Το πρώτο ενδιαφέρον σημείο στην καινούρια συλλογή του (δικού μας, εδώ) Ηλία Θ. Παππά Οι αρνήσεις μιας Ημέρας είναι η δομή τους: εικοσιτέσσερα ποιήματα, ένα για κάθε ώρα της ημέρας. Ο αντικειμενικός ρυθμός λοιπόν του ανά μία ώρα ποιήματος έρχεται να συναντήσει τον εσωτερικό ρυθμό των ποιημάτων, την αυθύπαρκτη παρουσία τους στον χώρο και τον χρόνο για να συγχρονιστούν τελικά σε ένα αρμονικό αποτέλεσμα.

Είναι μια ποιητική συλλογή της αγωνίας και του λαβυρίνθου, του εσωτερικού και εξωτερικού χάους, κάποιες φορές σαν ένας εφιάλτης που, ξυπνώντας, ανακαλύπτει κανείς ότι συνεχίζεται και στην εκτός μυαλού πραγματικότητα. Και υπάρχει το εξής παράδοξο: ενώ ο ποιητής διαπιστώνει την πλήρη ανατροπή των δεδομένων του, ακουμπάει πάνω τους ένα διαυγές βλέμμα συνειδητοποίησης, σχεδόν αποστασιοποίησης. Η έννοια του λαβυρίνθου εμφανίζεται σαν μια θεματική που επανέρχεται σε όλη την έκταση της συλλογής, όχι σαν ρεφρέν, αλλά σαν κάτι που εξελίσσεται και ξεδιπλώνεται για να γίνει στο τέλος ένα lightmotiv και μια συνθήκη προσέγγισης: «Ανοίγω την πόρτα χωρίς να ξέρω ποιος είναι ο δρόμος / και ποιος ο λαβύρινθος.»[1], «Μπλέχτηκαν οι λεωφόροι και τα σοκάκια / η νύχτα με τη μέρα»[2], «Άξαφνα τα ανάποδα έχουν γίνει κανονικά / και τα εμμέσως πλην σαφώς δεν βγάζουν νόημα.»[3]

Η προσπάθεια που γίνεται να εξημερωθεί το χάος του χώρου, αλλά και του χρόνου, καταλήγει σε μια έκρηξη αγωνίας που πάει πιο μακριά από την συνήθη αβεβαιότητα. Αυτό που ωστόσο παραμένει είναι η διαύγεια της προσέγγισης του ποιητή: σαν να είναι θεατής της ίδιας του της πραγματικότητας. Το εγώ βρίσκεται στο φόντο, η πρώτη εικόνα είναι μια ποίηση ελάχιστα προσωποκεντρική, σαν να αποβλέπει σε μια οικουμενική διάσταση. Στην συνέχεια όμως και καθώς η μέρα κυλάει και πλησιάζουν τα μεσάνυχτα των προσωπικών δαιμόνων και των φαντασμάτων, το εγώ επανέρχεται στο προσκήνιο, επιχειρεί να γίνει άξονας, να αποτελέσει αυτή τη σταθερά που λείπει για να έχει αυτό το προσωπικό σύμπαν νόημα.

Ο έρωτας δεν υπάρχει ούτε ως υποψία. Δεν είναι προσδοκία, δεν είναι όνειρο, δεν μπαίνει καν στην εξίσωση. Η συναισθηματική φόρτιση προέρχεται από το άγχος της ατομικότητας, την απώλεια σταθερών σε ατομικό επίπεδο: ο άνθρωπος στα ποιήματα αυτά είναι μόνος. Δεν είναι σύνηθες να συναντά κανείς στην ποίηση προσωπική αναζήτηση που να μην εμπεριέχει τον Άλλο είτε ως πραγματικότητα άρρηκτα δεμένη με τον εαυτό, είτε έστω ως υπόθεση, ως μελλοντική συνθήκη. Το αποτέλεσμα είναι μια πρωτόγνωρη γύμνια, ένας άδειος χώρος, ούτε καν κενό αλλά κάτι ακόμα ριζικότερο: μια απουσία σαν διαμελισμός. Ό,τι συμπέρασμα και να προκύπτει από αυτή την αλληλουχία, αρχίζει και τελειώνει στον άνθρωπο, οι απαντήσεις, αν μπορούν να εκληφθούν ως τέτοιες, μπορούν να βρεθούν μόνο στο περίγραμμα του ατόμου: «Μα δεν αρκεί να σφραγίσεις τα αδιέξοδα / για να βγεις από τον λαβύρινθο.»

Κρις Λιβανίου

[1] Ηλίας Παππάς, Οι αρνήσεις μιας Ημέρας, εκδόσεις Στοχαστής, Αθήνα, 2013, σελ. 9.
[2] op.cit. σελ. 10.
[3] op.cit. σελ. 12.

 

Ακολουθούν τρία ποιήματα από τη συλλογή:

 

09:00

 

(άγουρο ξύπνημα, άνευ ονείρου)

 

Όσο στέκομαι και την κοιτάζω δεν θα βγάλει άχνα

η παλιά, μισοτελειωμένη ζωγραφιά.

 

Οι σκόρπιες μολυβιές, οι πολύχρωμες μουντζούρες

δε χαρίζουν εικόνα – μόνο πάνω, ψηλά

κάτι σαν ουρανός απλώνεται

την ώρα που κάτω, χαμηλά, κάτι σαν άνθρωπος ή σκύλος

πάει να ξεκινήσει.

 

Απ’τον ορίζοντα – αν είναι – αχτίδες ή βέλη ρέουν

στην ανοικτή παλάμη της γης

και γύρω τριγύρω στο σπίτι – αν είναι -

χορεύει ο φαφούτης φράχτης μες στα αγριόχορτα.

Ανοίγω την πόρτα χωρίς να ξέρω ποιος είναι ο δρόμος

και ποιος ο λαβύρινθος.

 

17:00

 

(κομπολόι κόμπλεξ, στο βάθος σύνορα)

 

Χρόνια πολλά μετά μ’ άγνωστα δέντρα θα καπνίζουμε

και μ’ άρρωστο αέρα θα συζητάμε,

σε ξένη συντροφιά

στα καλντερίμια και στα σταυροδρόμια.

 

Με καινούριες πραμάτειες και δώρα

άλλοτε γονυπετείς

άλλοτε ‘μοβόροι

δεξιά κι αριστερά θα μοιράζουμε ό,τι μας ξέμεινε

απ’ την πατρίδα

 

(ας πούμε ελλάδα την ελλάδα).

 

Τα βράδια γύρω απ’ τις φωτιές του γέλιου

θα δίνουμε άφεση σε όσους πλανεύτηκαν

από το καμπουρόσωμά της

ή το σκαμμένο πρόσωπο της ακμής,

αλλά και σε όσους την κυνήγησαν σαν μια τρέλα εφηβική,

μια επιπόλαιη αλήθεια

που φούσκωσε λαίμαργα το πάθος κι ύστερα, τάχα

ξεμπρόστιασε η εμμονή.

 

19:00

 

(επιφοίτηση, τηλεγραφείο εκτός τόπου και χρόνου)

 

Ίσα που προλαβαίνω να ειδοποιήσω το παρελθόν:

 

“ΟΛΑ ΠΗΓΑΝ ΣΤΡΑΒΑ. ΣΤΟΠ.

ΣΟΣ ΣΟΣ ΣΤΟΠ.

ΜΗΝ ΕΡΘΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΔΩ. ΣΤΟΠ.

ΚΟΦΤΕΡΑ ΒΡΑΧΙΑ. ΣΤΟΠ.

ΑΦΑΝΗ. ΣΤΟΠ.

ΑΙΧΜΗΡΑ ΝΕΡΑ. ΣΤΟΠ.

ΚΕΝΟ. ΠΟΛΥ ΚΕΝΟ. ΣΤΟΠ.

ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ”.

 

Στοπ.

Το ναυάγιο

Φαρμακονήσι 2014

«Φύλαξη των συνόρων δεν μπορεί να υφίσταται αν δεν υπάρχουν απώλειες και, για να γίνω κατανοητός, αν δεν υπάρχουν νεκροί.»

-Θάνος Πλεύρης, πρώην βουλευτής ΛΑ.Ο.Σ., νυν βουλευτής ΝΔ και σύμβουλος Υπουργού Υγείας, 10-4-2011

Η πρώτη μου αντίδραση ήταν, φυσικά, να νιώσω τη ντροπή που ακολουθεί όταν ακούω κάθε τέτοια είδηση. Δηλαδή κάθε είδηση, η οποία κάνει το γύρο του κόσμου και βάζει στη χώρα μου τη βούλα του ρατσισμού, της έλλειψης δημοκρατίας και της απουσίας σεβασμού απέναντι στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ήθελα να γράψω, αλλά αποφάσισα να περιμένω, να το δω πιο ψύχραιμα, πιο αντικειμενικά.

Διαβάζοντας τις επίσημες δηλώσεις και παρακολουθώντας την αρθρογραφία και τα ρεπορτάζ που αναπόφευκτα ακολουθούν ένα τέτοιο γεγονός, αυτό που αποκόμισα είναι ότι η πόλωση έχει πια φθάσει σε επικίνδυνα επίπεδα. Όχι ότι η κυβέρνηση και τα σώματα ασφαλείας δεν έχουν εξαιρετικά βεβαρυμένο μητρώο στον τομέα του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η διαβόητη δήλωση του κ. Πλεύρη παραπάνω είναι μόλις ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζει την αξία της ανθρώπινης ζωής η τωρινή, αλλά και οι προηγούμενες κυβερνήσεις της κρίσης.

Από την άλλη, όμως, δεν μπορώ να μην αναρωτηθώ μήπως η αυτόματη καταδίκη των λιμενικών για το χαμό αυτών των ανθρώπων είναι σχεδόν εξίσου επικίνδυνη με αυτήν την απαξιωτική στάση. Πόσω μάλλον τη στιγμή που δε μιλάμε για κάτι που συνέβη στο κέντρο της Αθήνας, αλλά στη θάλασσα, χωρίς άλλους μάρτυρες πέρα από τους άμεσα εμπλεκόμενους.

Ας φανταστούμε λοιπόν, όσο γίνεται, ότι είμαστε στη θέση αυτών των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να πάρουν ό,τι μπορούσαν να σηκώσουν και να εγκαταλείψουν τη χώρα τους μαζί με τα παιδιά τους, να περάσουν παράνομα τα σύνορα γειτονικών χωρών με κίνδυνο της ζωής τους και να πέσουν στα χέρια λαθρεμπόρων, οι οποίοι τους πήραν ό,τι είχαν για να τους στοιβάξουν σε μια βάρκα. Όλα αυτά με την ελπίδα να καταφέρουν να μπουν στην Ευρώπη.

Μέσα στη θαλασσοταραχή, 30 άτομα σε μια βάρκα για 5-10, εντοπίζονται από σκάφος του Λιμενικού, στο οποίο άλλοι άνθρωποι προσπαθούν καθημερινά να φέρουν εις πέρας το καθήκον τους με πολύ περιορισμένα μέσα και σε δύσκολες συνθήκες.

Υπάρχει φόβος και ένταση και από τις δύο πλευρές. Η συνεννόηση είναι πολύ δύσκολη. Η βάρκα τελικά δένεται στο σκάφος με σκοπό τη ρυμούλκησή της. Ενδεχομένως προς την Ελλάδα, ίσως όμως και προς την Τουρκία, αν υπάρχουν σχετικές εντολές. Πιθανόν να υπάρχουν στην περιοχή και τουρκικά σκάφη. Ο καιρός είναι επικίνδυνος και η επιχείρηση πρέπει να ολοκληρωθεί όσο πιο γρήγορα γίνεται.

Οι πρόσφυγες πάνω στη βάρκα αντιλαμβάνονται (είτε σωστά, είτε εσφαλμένα) ότι τους γυρίζουν πίσω. Επικρατεί πανικός. Σε κάποια στιγμή δύο άνθρωποι πέφτουν στη θάλασσα και ουρλιάζουν για βοήθεια. Οι υπόλοιποι προσπαθούν να βοηθήσουν, οι λιμενικοί προσπαθούν να τους σταματήσουν, αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο. Η βάρκα αναποδογυρίζει.

Το τι επικρατεί τη στιγμή εκείνη είναι μάλλον αδύνατο να το φανταστεί κανείς, αν δεν το έχει ζήσει.

Αυτή δεν είναι απαραίτητα η πραγματικότητα, είναι όμως η καλύτερη εικασία που μπορώ να κάνω, με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία και τις λεπτομέρειες που μπόρεσα να μάθω ανεπίσημα. Πώς θα μπορούσε κανείς να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα υπό αυτές τις συνθήκες;

Το θέμα γίνεται ακόμα πιο περίπλοκο από τη στιγμή που το μόνο μέλημα της κυβέρνησης είναι να το κουκουλώσει, επειδή κατά πάσα πιθανότητα (όπως υποπτεύονται και διεθνείς οργανισμοί) έχει πέσει “γραμμή” να απωθούνται οι παράνομοι μετανάστες, ακόμα και αν πρόκειται για πρόσφυγες από χώρες σε εμπόλεμη κατάσταση.

Απορώ, δε, με το νόημα της δήλωσης του Υπουργού Ναυτιλίας, κ. Βαρβιτσιώτη: «Δεν μπορούν όλα αυτά να αποτελούν αντικείμενο χαζής εκμετάλλευσης, δεν πιστεύω ότι κανείς θέλει να ανοίξουμε τις πύλες και όλοι οι μετανάστες να απολαμβάνουν ασύλου στη χώρα». Τι σημαίνει αυτό; Έχουμε κλείσει, δηλαδή, τα σύνορα και αφήνουμε να περάσουν μόνο όσοι ξεφεύγουν; Μήπως τους γυρίζουμε πίσω αδιακρίτως, είτε δικαιούνται άσυλο στη χώρα μας, είτε όχι;

Φτάνει, όμως, με τις εικασίες. Πιστεύω ότι ο καθένας στο σημείο αυτό μπορεί να κρίνει και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

Ας μιλήσουμε για κάτι πιο απτό.

Όταν φθάνουμε στο σημείο να ασχολείται με το θέμα η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ  και να εκθέτει επίσημα τον προβληματισμό της για τις επαναπροωθήσεις, τότε δεν μιλάμε πια ούτε για πολιτική προπαγάνδα, ούτε για εικασίες. Υπάρχει καπνός άρα, σίγουρα, υπάρχει και φωτιά.

Και ο μόνος τρόπος είναι να γίνει επίσημη, διεξοδική έρευνα, ώστε να αποδοθούν ευθύνες εκεί που πρέπει και να μη γίνεται δίκη και καταδίκη δια βοής. Το κακό είναι ότι αυτού του είδους οι έρευνες στην Ελλάδα, όταν γίνονται, παίρνουν πολλά χρόνια.

Αυτό που μένει στην κοινή γνώμη είναι, συνήθως, αυτό που λέει η τηλεόραση και όταν πια βγουν οι τελικές αποφάσεις, σπανίως αποκτούν την ίδια δημοσιότητα με το εκάστοτε συμβάν. Ειδικά όταν η απόφαση δεν βολεύει τους κυβερνώντες. Ας πάρουμε το παράδειγμα της “ζαρντινιέρας“. Η τελική απόφαση που καταδίκασε τους δύο από τους οκτώ αστυνομικούς βγήκε πέρσι τον Ιανουάριο. Η υπόθεση ήταν του 2006. Πόσοι από αυτούς που καταδίκασαν επί τόπου το “τσογλάνι που θέλει και τα ρέστα” έμαθαν τελικά την έκβαση της ιστορίας;

Ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα και μια υπόθεση, η οποία δεν έχει κλείσει ακόμα οριστικά, είναι εκείνη του εμπρησμού της Marfin. Πόσοι έμαθαν ότι τον περασμένο Ιούλιο καταδικάστηκαν τρία στελέχη της τράπεζας, μεταξύ των οποίων και ο διευθύνων σύμβουλος για ανθρωποκτονία κατά συρροήν και βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια; Η υπόθεση ξεκίνησε το 2010 και η δεύτερη δίκη, για τους δράστες αυτή τη φορά, έχει πάρει αναβολή για το Μάιο.  Σωτήριον έτος 2014 κι έχουμε μέλλον ακόμα.

Στην Ελλάδα, όπου η Δικαιοσύνη κωλυσιεργεί αντικαθίσταται από τους γνωστούς τηλε-εισαγγελείς. Οι εντυπώσεις μένουν και οι τελικές αποφάσεις περνούν “στα ψιλά”. Δίκαιοι και άδικοι διασύρονται και κατηγορούνται, ώστε να ικανοποιηθεί το αίσθημα δικαίου του λαού και οι δημοσιογράφοι, ως Ρωμιοί αυτοκράτορες, κρίνουν την ενοχή ή την αθωότητα όποιου τραβήξει τα φώτα της δημοσιότητας πάνω του. Είτε είναι όργανο της τάξης, είτε αναρχικός, είτε πρόσφυγας, είτε αυτόχειρας, είτε πολιτικός, είτε τρομοκράτης. Οι λέξεις και οι χαρακτηρισμοί χάνουν το νόημα και την αξία τους, γίνονται ένα κουβάρι, μέχρι που το κοινό να υπνωτιστεί εντελώς και να εξαπολύει μύδρους εναντίον όποιου φέρει μπροστά του το καρουζέλ του τηλεδικαστηρίου. Τη μία εβδομάδα είναι ο βρωμερός λαθρομετανάστης, την άλλη ο αδίστακτος φασίστας, την επόμενη ο άπλυτος αναρχικός.

Έτσι θολώνει το τοπίο και ξεχνάμε, μεταξύ άλλων, τι σημαίνει “πρόσφυγας” και τι “μετανάστης”. Αν πιστέψουμε τον Πρετεντέρη, οι πρόσφυγες από τη Συρία και το Αφγανιστάν είναι κάποιοι μουρλοί που αποφασίζουν, αντί να κάνουν ράφτινγκ στην πατρίδα τους, να πάρουν τα παιδιά τους και να τα βάλουν Γενάρη μήνα σε μια βάρκα για να κάνουν βόλτα στο Αιγαίο. Οι νεκροί από την αρχή του πολέμου στη Συρία αριθμούν τους 100.000 περίπου. Τα νεκρά παιδιά υπολογίζονται σε 11.000. Μήπως λοιπόν, ελεεινέ τηλε-δικαστή, οι άνθρωποι αυτοί μπήκαν στη βάρκα για να σώσουν τα παιδιά τους;

Κάποτε, μετά τον “συνωστισμό” της Σμύρνης, οι Μικρασιάτες πέρασαν απέναντι στην πατρίδα με βάρκες. Τότε, πολλοί νοικοκυραίοι τους αποκαλούσαν “τουρκόσπορους”, ξεχνώντας ότι ήταν Έλληνες οι οποίοι, σε τελική ανάλυση, πλήρωναν το τίμημα της έπαρσης των Αθηνών. Είμαι βέβαιος ότι ο κ. Πρετεντέρης θα είχε πολλά να γράψει και για αυτούς τους πρόσφυγες και ότι θα έβρισκε πρόθυμο κοινό μεταξύ των φιλήσυχων νοικοκυραίων.

“Ποιος φταίει; Εμείς; Όχι, αυτοί”. Ο Πρετεντέρης και όλοι οι “πρετεντέρηδες” αυτού του τόπου ξέρουν: ήταν μέσα στη βάρκα όταν αναποδογύριζε, ήταν μέσα στη Marfin όταν πυρπολήθηκε, ήταν λίγα μέτρα μακριά από τον Γρηγορόπουλο όταν τον πυροβόλησαν, ήταν στις Σκουριές όταν η Αστυνομία άνοιγε τα σπίτια του κόσμου, ήταν μπροστά στους ληστές που δεν τους βασάνισαν, ήταν και είναι παντού.

Στο Φαρμακονήσι χάθηκαν 12 άνθρωποι. 3 γυναίκες και 9 παιδιά. Ο κ. Πρετεντέρης, όμως, δε δέχεται την ευθύνη, λες και του αποδόθηκε προσωπικά, λες και είναι κυβερνητικός εκπρόσωπος. Ή μήπως τελικά είναι;

Κανένας δε σε ρώτησε τι δέχεσαι και τι δε δέχεσαι, κ. Πρετεντέρη. Οφείλεις, όταν χάνονται οι ζωές εννέα παιδιών, αν μη τι άλλο, να σιωπάς. Αν δεν έχεις να πεις μια ανθρώπινη κουβέντα, αν δεν μπορείς να κάνεις ένα τυπικό, έστω, σχόλιο το οποίο δεν προσβάλλει αθώους νεκρούς ανθρώπους, αν δεν μπορείς να πεις κάτι χωρίς να αποδώσεις ή να αρνηθείς ευθύνες, τότε βούλωστο επιτέλους.

Ποιος φταίει; Αυτοί; Όχι, εμείς. Εμείς τους δίνουμε το δικαίωμα να δικάζουν καθημερινά, επειδή εμείς τους δίνουμε τηλεθέαση και αξία. Του Πρετεντέρη και όλων των ομοίων του.

Στο Φαρμακονήσι χάθηκαν 12 ζωές. Το μεγάλο, διαρκές ναυάγιο σε αυτή τη χώρα, ωστόσο, είναι το ναυάγιο του δικαίου.

Μουσικό Διάλειμμα #50

NO Democracy

Θιχτήκαμε; Περίεργο αίσθημα ευθιξίας έχουμε σε αυτή τη χώρα νομίζω.

Image

Με την ευκαιρία της παρουσίασης  από τον κ. Σαμαρά των προτεραιοτήτων της ελληνικής προεδρίας της Ε.Ε. στο ευρωκοινοβούλιο, ο γνωστός και μη εξαιρετέος Nigel Farage εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον του πρωθυπουργού, της κυβέρνησής του και της Νέας Δημοκρατίας.

“[Το κόμμα σας] λέγεται Νέα Δημοκρατία (New Democracy). Προτείνω να το πείτε Καθόλου Δημοκρατία (No Democracy)”.

Πολλοί, είμαι βέβαιος, απόλαυσαν τα δυόμισι λεπτά της αδυσώπητης επίθεσης. Κάποιοι άλλοι δυσανασχέτησαν: “Θα μας πει ο Άγγλος για δημοκρατία τώρα;” Ξύπνησε ο υπερήφανος Έλλην μέσα τους, γιατί μας προσέβαλαν τον πρωθυπουργό οι κουτόφραγκοι, που όταν είχαμε εμείς Δημοκρατία… τα γνωστά περί πιθήκων και ακροβατικών στα κλαδιά. Τι λες!

Είναι κάτι σαν ζήτημα οικογενειακής τιμής, φαίνεται. Εμείς μπορεί να λέμε ό,τι θέλουμε για την οικογένειά μας, αλλά αν την προσβάλει τρίτος…

Μόνο που δεν είμαστε οικογένεια με τον κ. Σαμαρά. Ευτυχώς. Ούτε με τον κ. Στουρνάρα, τον κ. Βενιζέλο, τον κ. Γεωργιάδη, τον κ. Δένδια, τον κ. Κεδίκογλου και τους λοιπούς κυρίους που στελεχώνουν την υποδειγματική μας κυβέρνηση.

Το πατροπαράδοτο αίσθημα της οικογενειακής τιμής έχει να κάνει με την αξιοπρέπεια, τη διατήρηση του καθαρού οικογενειακού ονόματος. Τα εν οίκω, μη εν δήμω.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, όμως, δεν ισχύει αυτό. Είναι πολύ αργά για να διατηρούμε τα προσχήματα. Αυτά ζουν μόνο στη φαντασία μας πλέον, καθώς η πολιτική συντεχνία της χώρας καταστρέφει συστηματικά την εικόνα και την αξιοπρέπεια της Ελλάδας στην Ευρώπη, ειδικά από το 2008 και μετά.

Τώρα θυμηθήκαμε την αξιοπρέπειά μας; Όταν έλεγε ο Γιώργος Παπανδρέου στο Γιούνκερ ότι κυβερνά μια διεφθαρμένη χώρα δε μας πείραζε; Κάθε φορά που άνοιγε το στόμα-οχετό του ο Πάγκαλος στο εξωτερικό και αποκαλούσε τους πολίτες που διαμαρτύρονταν “φασίστες, κομμουνιστές και μαλάκες“, δε μας άγγιζε το γεγονός;

Όταν υπουργοί της κυβέρνησης υπόσχονταν λαγούς με πετραχήλια στους ξένους επενδυτές προκειμένου να “διώξουν” με κάθε τρόπο τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά, εξαπατώντας τους χωρίς κανένα ενδοιασμό, αυτό δεν έκανε ζημιά στην εικόνα της Ελλάδας;

Όταν η κατά το ήμισυ φασίζουσα Ελληνική Αστυνομία ασκεί ανεξέλεγκτη βία εναντίον διαδηλωτών και ρεπόρτερ, προσβάλλει και συλλαμβάνει τουρίστες λόγω χρώματος και βασανίζει κρατούμενους, γεμίζοντας πολυσέλιδες αναφορές της Διεθνούς Αμνηστίας, αυτό δε μας ενοχλεί;

Τα κατορθώματα αυτά της ΕΛ.ΑΣ. τράβηξαν την προσοχή διεθνών μέσων ενημέρωσης, όπως η βρετανική Guardian. Η απάντηση του υπουργού Δημόσιας Τάξης ήταν να απειλήσει την παγκοσμίου εμβέλειας εφημερίδα με… μήνυση. Απειλή την οποία, απ’ όσο γνωρίζω, ουδέποτε πραγματοποίησε. Ευτυχώς, γιατί γλυτώσαμε τον περαιτέρω διασυρμό. Ή μήπως δυστυχώς;

Τι να πρωτοθυμηθώ; Να γράψω για τις Σκουριές, για το πρωτοφανές και αυθαίρετο κλείσιμο της ΕΡΤ και την κατάργηση των μουσικών συνόλων της και τόσα άλλα, τα οποία έχουν κάνει πολλές φορές το γύρο του κόσμου και μας έχουν εκθέσει ανεπανόρθωτα; Να γράψω για την άρον-άρον απόσυρση του αντιφασιστικού νομοσχεδίου, για την ουσιαστική άρνηση βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας (που προφανώς περπατούν και τα σέρνουν) να συζητήσουν το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης για τους ομοφυλόφιλους; Θα το ξαναπώ, εκτός από το ότι η Ελλάδα είναι η ΜΟΝΗ ευρωπαϊκή χώρα χωρίς εθνική συμφωνική ορχήστρα, είναι πλέον και η μόνη μαζί με τη Λιθουανία στην Ε.Ε. που δεν αναγνωρίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων.

Μήπως να μιλήσουμε για τη δογματική άρνηση της πολιτείας να διαχωρίσει επιτέλους Εκκλησία και Κράτος; Ή, τουλάχιστον, να φορολογήσει την περιουσία της; Να θυμηθούμε ότι ακόμα αρνούμαστε πεισματικά να επιτρέψουμε σε δεκάδες χιλιάδες υπηκόους του Πακιστάν, του Μπαγκλαντές και άλλων μουσουλμανικών χωρών να έχουν ένα τζαμί επειδή μια εντελώς άσχετη μουσουλμανική χώρα, η… Τουρκία αρνείται να ανοίξει τη Χάλκη; Να πούμε για το φιάσκο με τη λίστα Λαγκάρντ; Για την άνοδο της Χρυσής Αυγής; Θεωρείτε πραγματικά ότι η Ελλάδα δίνει την εικόνα σύγχρονου, δημοκρατικού κράτους; Γιατί; Επειδή υιοθετήσαμε με φθηνά κόλπα το Ευρώ, για το οποίο προφανώς ήμασταν ανέτοιμοι και το οποίο στραγγαλίζει την οικονομία μας αργά και σταθερά;

Ναι, αλλά όχι να μας τα λέει και ο Άγγλος Καρατζαφέρης, θα πουν ορισμένοι. Μπορείς να κατηγορείς τη Χρυσή Αυγή για δημαγωγία και όχι αυτόν;

Συμφωνώ απόλυτα ότι σημασία δεν έχει μόνο να λέγεται η αλήθεια, αλλά και το ποιος τη λέει. Πλην όμως, εμένα δε με αφορά ο Farage, δεν τον ψηφίζω, είναι πρόβλημα των Άγγλων. Εγώ έχω κάτι χειρότερο να αντιμετωπίσω στη χώρα μου. Και το ενδεχόμενο να βρεθούμε ξαφνικά με δημάρχους και ευρωβουλευτές από τη νεοναζιστική αυτή συμμορία θα μας προσβάλει και θα μας εκθέσει πολύ περισσότερο από εκατό Nigel Farage. Ή μήπως φαντάζεστε ότι το θέμα της Χρυσής Αυγής έχει κλείσει οριστικά;

Είναι λυπηρό το φαινόμενο αυτό, να δίνεται το δικαίωμα σε ακροδεξιούς, δημαγωγούς και νεοναζί να λένε τις αλήθειες που δεν αρθρώνει κανείς άλλος. Αλλά δεν είναι κάτι τυχαίο. Είναι το ιδανικό πολιτικό τέχνασμα για να αναγκάζονται να σωπαίνουν οι σκεπτόμενοι πολίτες. Βλέπετε, όταν η αλήθεια ακούγεται μόνο από γραφικούς και τραμπούκους, τότε όποιος θελήσει να αρθρώσει την αλήθεια θα το κάνει με το φόβο της περιθωριοποίησης. Στην καλύτερη περίπτωση θα τον πουν λαϊκιστή ή γραφικό. Στη χειρότερη θα βαφτιστεί “ακραίος”, φασίστας, αναρχικός…

Και αναρωτιέστε μετά γιατί σωπαίνει και δεν αντιδρά ο κόσμος; Αλήθεια;

Το στοίχειωμα των Καιρών

Το φάντασμα των μελλοντικών Χριστουγέννων

“Κοίτα, Εμπενίζερ, έρχεται η ανάπτυξη!”

“απονενοημένο διάβημα”: 268. Από όλους τους όρους αναζήτησης που έχουν οδηγήσει κάποιον στο blog που διαβάζετε αυτή τη στιγμή, αυτός είναι ο πιο δημοφιλής. Αν μπορούμε να τον πούμε έτσι. “Δημοφιλής”…

“απονενοημένο”: 123. Σε κάθε δυνατή παραλλαγή.

“απονενοημένο διαβημα”: 28. Με τόνο ή χωρίς.

“απονενοημενο διαβημα”: 27, Σχεδόν κάθε μέρα. Ένα ή δύο “hits”.

“απονενοημενο”: 18. To blog μου στοίχειωσε.

Το άρθρο που έκανε τη “ζημιά” ήταν το ομώνυμο Απονενοημένο Διάβημα, το οποίο ήταν αφιερωμένο στην αυτοκτονία-διαμαρτυρία του 77χρονου συνταξιούχου στο Σύνταγμα τον Απρίλη του 2012. Όπως έγραφα κι εκεί, “απονενοημένο διάβημα” σημαίνει “απεγνωσμένη διαμαρτυρία”.

“απενενοημενο διαβημα”: 6. Έστω κι ανορθόγραφα.

“απονενοημενο διάβημα”: 4. Πάνω από 500 αναζητήσεις συνολικά μέσα σε ενάμιση χρόνο.

Κάποιος, σχεδόν κάθε μέρα, έψαξε στο Internet να μάθει τι σημαίνει αυτή η έκφραση και κατέληξε στους “Καιρούς”. Πόσοι άλλοι, άραγε, βρήκαν την απάντηση σε λεξικά ή σε άλλα ιστολόγια; Σίγουρα χιλιάδες.

Και αυτό σημαίνει πως χιλιάδες άνθρωποι ενδιαφέρθηκαν. Να μάθουν τι σημαίνει. Να μάθουν τι συμβαίνει. Σε πείσμα του κουκουλώματος που επιβάλλουν τα “ανεξάρτητα” ιδιωτικά κανάλια, τα οποία σπανίως αναφέρονται στις αυτοκτονίες και όταν το κάνουν προωθούν τη γραμμή του μεμονωμένου περιστατικού ή της απαξίωσης του εκάστοτε αυτόχειρα. Ίσως να τα έφαγε στα χαρτιά, ίσως να του τα έφαγαν τα παιδιά του. Ίσως να είχε ψυχολογικά προβλήματα. Ίσως να ήταν περιθωριακός, όπως αυτοί που ψάχνουν φαγητό στα σκουπίδια. Έτσι λένε στα ΜΜΕ.

Το γεγονός ότι σταδιακά όλη η χώρα περιθωριοποιείται, το ότι τα ψυχικά νοσήματα αυξάνουν γεωμετρικά, το ότι  καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια σαρώνουν ολοένα και νεότερους ανθρώπους, το ότι οι άνεργοι και οι άστεγοι αυξάνονται καθημερινά είναι πράγματα που σπανίως αναφέρονται στα δελτία ειδήσεων.

“Τι σε έπιασε, άνθρωπε, παραμονιάτικα και θες να μας μαυρίσεις την ψυχή με τις αυτοκτονίες;” θα αναρωτηθείτε δικαίως. Υπάρχει λόγος. Σας γράφω για το στοίχειωμα αυτό παραμονή Πρωτοχρονιάς γιατί είναι το φάντασμα της χρονιάς που πέρασε, της προηγούμενης από αυτήν και της πρόπροηγούμενης, από τότε που ξεκίνησε αυτή η κρίση και η απελπισία που τη συνοδεύει. Το φάντασμα δε θέλει να μας τρομάξει (μόνο), αλλά να μας ξυπνήσει σαν τον Εμπενίζερ Σκρουτζ την ημέρα των Χριστουγέννων.

Να μας ξυπνήσει για να δούμε το 2014 με άλλο μάτι. Όταν περάσουν οι γιορτές και χωνέψουμε (όσοι από εμάς φάγαμε) πρέπει να επανέλθουμε στην πραγματικότητα.

Και η πραγματικότητά μας δεν είναι χαρούμενη, σαν εκείνη του ήρωα του Ντίκενς, που άνοιξε τα παραθυρόφυλλα και άρχισε να μοιράζει δώρα και γαλοπούλες. Μπορεί όμως να γίνει καλύτερη σε βάθος χρόνου και σίγουρα δεν αναφέρομαι στα όνειρα θερινής νυκτός τα οποία “πουλάει” ο θίασος που περνιέται για κυβέρνηση.

Το θετικό από τη συνεχιζόμενη τραγωδία, είναι ότι ξαναβρίσκουμε την αλληλεγγύη μας. Όχι την κακώς εννοούμενη αλληλεγγύη των συντεχνιών, την “ομερτά” μπροστά σε παρανομίες και αδικίες που διέπρατταν συνάδελφοι, τη συνενοχή. Μιλώ για την πραγματική αλληλεγγύη μεταξύ ανθρώπων που περνούν δύσκολες εποχές, όλοι μαζί.

Αυτή η αλληλεγγύη είναι απαραίτητη, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να γίνει προϊόν εκμετάλλευσης. Η αλληλεγγύη δεν πρέπει, ούτε μπορεί να αντικαταστήσει το κοινωνικό κράτος, ούτε να δώσει άλλοθι στην κυβέρνηση για να συνεχίσει τις περικοπές από εκεί που την παίρνει. Η ύπαρξή της είναι επιβεβλημένη, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από τη συνείδηση του ρόλου της και από τη συνειδητοποίηση της απουσίας του κράτους.

Με άλλα λόγια, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να πιστέψουμε ότι αυτή η πολιτική είναι δίκαιη, σωστή ή αποτελεσματική. Γιατί αν ήταν δε θα θρηνούσαμε τόσα θύματα.

Ας μην ευχηθούμε, λοιπόν, να είναι καλό το 2014. Καλύτερα να το κάνουμε εμείς έτσι.

 

Μουσικό Διάλειμμα #49

Finita la musica…

…passata la festa λέει γνωστή ιταλική παροιμία. Έτσι πολύ απλά και διακριτικά, χωρίς τυμπανοκρουσίες ανακοινώθηκε στο Λουκά Καρυτινό ότι στη νέα δημόσια τηλεόραση δεν θα υπάρχουν καθόλου μουσικά σύνολα.

Europe, I have something to tell you... © Marco Massa

Τι σημαίνει αυτό;

Σημαίνει ότι είμαστε η μόνη χώρα της Ευρώπης που δεν έχει ορχήστρα ραδιοφωνίας. Που δεν έχει Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα. Σίγουρα κάποιοι θα σκεφθούν: “εδώ δεν έχουμε να φάμε, θέλουμε και ορχήστρες;”

Λάθος.

Έτσι είναι λογικό να σκέφτονται σε χώρες που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση, όπως η Συρία, σε τόπους που αντιμετωπίζουν λιμούς και ξηρασίες όπως στα βάθη της Αφρικής, όχι σε μια ευρωπαϊκή χώρα. Πόσο μάλλον όταν η εν λόγω χώρα θεωρείται το λίκνο του δυτικού πολιτισμού.

Επαναλαμβάνω, είμαστε η ΜΟΝΗ χώρα στην Ευρώπη χωρίς ορχήστρα ραδιοφωνίας. Αυτό συμπεριλαμβάνει τη Ρουμανία (με ελάχιστο μισθό 180 Ευρώ) και τη Βουλγαρία (με ελάχιστο μισθό 159 Ευρώ). Στη δεύτερη, μάλιστα, οι πολίτες διαδήλωναν πέρσι επειδή δεν έχουν αρκετά για να πληρώσουν το ρεύμα.

Αλλά έχουν ορχήστρα ραδιοφωνίας. Γιατί; Επειδή τους περισσεύουν; Προφανώς όχι. Επειδή ο πολιτισμός δεν έχει ταμπελάκι τιμής, ούτε barcode. Δεν εκτιμάται εμπορικά, δεν υπολογίζεται με στεγνά οικονομικά μεγέθη.

Πολιτισμός δεν είναι «αυτό που πουλάει». Δεν υπόκειται στους νόμους της αγοράς. Δεν είναι θέμα προσφοράς και ζήτησης, αλλά μόνο προσφοράς. Προσφέρει στο ανθρώπινο πνεύμα και το εμπλουτίζει. Δεν έχει να κάνει απλά με ψυχαγωγία, με διασκέδαση.

Ας ρίξουμε μια ματιά στο επίσημο Ελληνικό Top 75 των άλμπουμ. “Ποιότητα” δε θα βρείτε στην πρώτη δεκάδα. Η κλασσική μουσική εμφανίζεται στο 33 και ο Χατζιδάκις στο 42. Τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα απ’ ότι θα περίμενε κανείς, καθώς υπάρχει ισχυρή εκπροσώπηση και κλασικού και έντεχνου ρεπερτορίου, παλιού και νέου, ωστόσο είναι φανερό ότι η πιο δημοφιλής μουσική είναι αυτή που εύλογα αποκαλείται εμπορική. Αυτό δεν είναι τόσο κακό. Δεν απαγορεύεται να ακούει και να αγοράζει ο κόσμος “χιτάκια”. Αυτά έρχονται και παρέρχονται, αλλά η πραγματικά καλή μουσική μένει.

Αρκεί να ακούγεται κάπου, ώστε να ανανεώνεται το κοινό της. Ας είναι από το Δεύτερο και το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ. Ας είναι από τα μουσικά σύνολα της ΕΡΤ. Υπήρχε, υπάρχει και πρέπει να υπάρχει κοινό για αυτά τα ακούσματα.

Ωστόσο, η κυβέρνηση προκειμένου να κάνει μια σπασμωδική κίνηση για να δείξει νούμερα απολύσεων στην τρόικα, αντί να μπει στην επώδυνη (για την ίδια) διαδικασία ξεκαθαρίσματος των διορισθέντων από πόρτες και παράθυρα, ακόμα και λίγο πριν το αιφνίδιο κλείσιμο της ΕΡΤ, προτίμησε να της ρίξει το μαύρο και να στήσει πρόχειρα ένα νέο μαγαζάκι, με τις γνώριμες “διαφανείς” και “αδιάβλητες” διαδικασίες: επιλογές προσώπων “εγνωσμένου κύρους“, απευθείας αναθέσεις έργων χωρίς διαγωνισμό και μεγάλο κόστος αντί για εξοικονόμηση πολύτιμων πόρων.

Μέσα σε όλα αυτά η μπάλα πήρε και τους μουσικούς της ΕΡΤ, τους οποίους η κυβέρνηση διέσπασε με το δόλωμα της δήθεν συνέχισης των μουσικών συνόλων στο νέο φορέα, πράγμα το οποίο, όπως ήταν αναμενόμενο, διαψεύστηκε πριν από λίγες μέρες. Είναι πραγματικά λυπηρό το ότι κατάφερε να ξεγελάσει ένα μέρος των μουσικών η κυβέρνηση, βάζοντάς τους να υπογράψουν ηλεκτρονικές αιτήσεις ενδιαφέροντος, οι οποίες κατέληξαν στο “θα σας φωνάξουμε όταν σας χρειαστούμε“. Είναι λογικό, επίσης, αυτοί που παρέμειναν πιστοί στον αγώνα τους να απογοητευτούν από αυτό που ερμήνευσαν ως προδοσία από πρώην συναδέλφους.

Δυστυχώς, ο φόβος και η αβεβαιότητα είναι πολύ ισχυρά όπλα στα χέρια των κυβερνώντων και είναι δύσκολο να πεις το “όχι” αν έχεις οικογένεια να θρέψεις. Αυτό που μένει, είναι ότι οι ορχήστρες της Ελληνικής Ραδιοφωνίας είναι παρελθόν και άνθρωποι οι οποίο αποδεδειγμένα προσέφεραν έργο, κατηγορήθηκαν εντελώς άδικα ως άεργοι και στη συνέχεια εξαπατήθηκαν από την κυβέρνηση. Μουσικοί με ταλέντο, με χρόνια σπουδών και διεθνούς εμπειρίας λοιδωρήθηκαν από κάποιον που το καλύτερο που έχει να παρουσιάσει στο βιογραφικό του είναι το “Ciao ANT1″.

Αυτή είναι η ωμή πραγματικότητα. Η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ που κατήργησε ο Κεδίκογλου και ο Σαμαράς είναι η αρχαιότερη ελληνική συμφωνική ορχήστρα – δημιουργήθηκε το 1938 και δεν την ακούμπησαν ούτε καν οι Γερμανοί. Η Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής ιδρύθηκε το 1954, σε μια φτωχή Ελλάδα, μόλις 10 χρόνια μετά την αποχώρηση των Ναζί.

Αναρωτιέμαι τι θα έλεγε αν ζούσε ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος ήταν κάποτε υπεύθυνος για το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ που ιδρύθηκε επίσης το ’54, πειρατικό πια και αυτό. Φαίνεται πως κανείς δε το άκουγε, ήταν περιττό. Αναρωτιέμαι τι θα σκεφτόταν η Μαρία Κάλλας, η επέτειος των ενενηκοστών γενεθλίων της οποίας ήταν μόλις χθες. Ίσως είναι καλύτερα που δε ζουν.

Ένα είναι βέβαιο. Αν συνεχίσουμε να αξιολογούμε τα πάντα μόνο με την εμπορική τους αξία, θα καταλήξουμε φτωχοί πνευματικά, πένητες ως άνθρωποι. Και αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με την Τέχνη.

Μουσικό Διάλειμμα #48

La Divina…

Vissi d’arte

I lived for art, I lived for love,
I never harmed a living soul!
With a discreet hand
I relieved all misfortunes I encountered.
Always with sincere faith
my prayer
rose to the holy tabernacles.
Always with sincere faith
I decorated the altars with flowers.
In this hour of grief,
why, why, Lord,
why do you reward me thus?
I donated jewels to the Madonna’s mantle,
and offered songs to the stars and heaven,
which thus shone with more beauty.
In this hour of grief,
why, why, Lord,
ah, why do you reward me thus?