Επιλογή αλά… ελληνικά

Τι είναι ο Έλληνας, ποια είναι η ταυτότητά του, ρωτάω και ρωτάω, σα χαλασμένο ρολόι.

Και ρωτάω όχι επειδή θέλω (ή μπορώ) να απαντήσω. Ρωτάω επειδή δεν ξέρω, δεν έχω πλέον ιδέα. Καμία όμως ιδέα. Η ερώτηση είναι που με ωθεί.

Ο Ελύτης είχε πει κάποτε ότι από την Α(α)ναγέννηση και μετά (και επειδή ουσιαστικά αυτή μας προσπέρασε ελέω Τουρκοκρατίας) η ταυτότητά μας προήλθε από τη διαστρεβλωμένη αίσθηση που απέκτησαν οι Ευρωπαίοι για εμάς, όταν αποφάσισαν να εμπλουτίσουν την πνευματική τους επανάσταση με την αρχαιοελληνική σκέψη.

Τι σημαίνει αυτό; Αυτό σημαίνει ότι ως λαός αναγκαστήκαμε, μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, να εκλάβουμε αυτή τη διαστρεβλωμένη εικόνα ως αληθινή. Μας την κόλλησαν στο μέτωπο σαν πεντοχίλιαρο μόλις ανοίξαμε τα μάτια κι εμείς την πήραμε κάτω από τη μασχάλη, τη κουβαλήσαμε στα κρεβάτια μας και την κοιμηθήκαμε.

Το πρωί ξυπνήσαμε κι είχαμε κυοφορήσει μια νέα ταυτότητα, παραλλαγμένη, τόσο πρόωρη που δεν είχε καμία σχέση με αυτό που πραγματικά ήμασταν ή που θα μπορούσαμε να γίνουμε.

Βέβαια μετά από 400 χρόνια σκλαβιάς, αναμενόμενα, δεν ξέραμε που παν τα τέσσερα του ορίζοντα. Θέλαμε λίγη προστασία, λίγη βοήθεια.

Και από εδώ αρχίζει η κατηφόρα.

Η νεοελληνική αυτή ταυτότητα άρχισε να κοσκινίζεται πολιτικά, αφού ως νεογνό η Ελλάδα είχε πλέριο χώρο για εκμετάλλευση από τα «φιλικά προσκείμενα κράτη». Λέγεται ότι το ξεπούλημα ξεκίνησε από τότε – μια γενιά για ένα ευρωπαϊκό κομπλιμέντο ήταν η ταρίφα.

Λέγεται.

Ήταν όμως σχεδόν σίγουρο ότι θα οδηγούμασταν εδώ που έχουμε φτάσει, σε έναν αχταρμά ιδεών που ψάχνουν σώματα, σε ένα ξοφλημένο πολιτιστικό σημείο G που βασίζεται σε κίβδηλα, ανύπαρκτα αγγίγματα, ότι έχει απομείνει από τις προσπάθειές μας να βρούμε μια ταυτότητα, πότε γλείφοντας τις μπότες και πότε τριβόμενοι στη γκλίτσα του παμμέγιστου, ευρωπαϊκού τσοπάνη.

Από αυτόν τον αχταρμά αναδύεται ως σκέψη ότι οι Έλληνες, για τους εξωτερικούς (και ακόμα και σήμερα που έχουμε μαρκαριστεί ως ιδρυτές του κινήματος «Μεταμοντέρνος Ρεμπεσκές») είναι κάτι το εξωτικό, κάτι το χαοτικό, ένας λαός που κυριεύεται από τα συναισθήματά του και προκαλεί δαίμονες με τις πορδές του.

Για τους εξωτερικούς οι Έλληνες είναι «τρελοί», σαν τους Γαλάτες, ένα καλοκαίρι που το θυμάσαι επειδή έσπασες τα όριά σου, μια τοποθεσία που θες να την επισκεφτείς για εμπειρία, για πήδημα και βραχύβιο έρωτα, όχι για αγάπη και διαβίωση.

Δεν τους κατηγορώ. Αυτή είναι η εικόνα που τους έχουμε δώσει, του κατεργάρη Έλληνα που αψηφά τους κανόνες – και «μπράβο» του.

Π.χ. ο πολύς Ζορμπάς με το χταποδίσιο του πέος, που πίνει σαν νεροφίδα και κατακραυγάζει αυτόν που δεν κοιμάται με οποιαδήποτε γυναίκα ανοίγει τα πόδια της υπήρξε, ανέκαθεν, ένα από τα δυνατά σύμβολα της νεοελληνικής ψυχοσύνθεσης για τις ευρωπαϊκές μάζες (που δυστυχώς απογυμνώθηκε κινηματογραφικά από το Καζαντζακικό του νόημα), ένα σύμβολο σύγχρονο και ενάντιο, ουσιαστικά, στο αρχαίο μας κάλλος.

Ο Έλληνας, λοιπόν, από ότι φαίνεται, φωτοσυνθέτει το μέλλον του με τον μεσογειακό ήλιο, δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα παραπάνω. Είναι ένας λαός Πάνας, ένας μυθικός λαός.

Ένα μυθικό λάθος.

Το μέλλον δεν έρχεται με αυτόν τον τρόπο για τους ανθρώπους. Δεν ήρθε ποτέ. Και ο βασικός λόγος δεν έχει να κάνει με την ανικανότητα του Έλληνα (που τόσο διαφημίζεται πια) ή κάποιο γονιδιακό ελάττωμα. Ο βασικός λόγος αφορά στο γεγονός ότι πιστέψαμε τον ίδιο μας τον μύθο, τον μύθο που μας θέλει να είμαστε πάντα οι… καλύτεροι, πάντα οι… Έλληνες.

Η μεταμόρφωσή μας σε κατοικίδια της Ευρώπης δεν έγινε, βέβαια, δίχως προετοιμασία και κόπο. Οι πολιτικοί μας «ηγέτες», ακριβώς επειδή πιστέψανε στον ίδιο μύθο, θεώρησαν την χώρα αυτή και τους κατοίκους της αθάνατη και ηλίθιους ταυτόχρονα.

Συνδυασμός που σκοτώνει.

Η αντικατάσταση των κοινωνικών μας αρετών (και δυνατοτήτων) με αόριστες έννοιες όπως «είμαστε ζεστός λαός εμείς», «δεν θέλουμε οργάνωση και φακελώματα», «ο Έλληνας γλεντάει όταν όλα πάνε στραβά», «να παν να γαμηθούν – εγώ δεν χάνω τα μπάνια μου», «άντε μωρέ με τους μαλάκες που θα τους ψηφίσω κι όλας» και ένα σωρό άλλες ήρθε υπόγεια και εσωτερικά, όπως οι αποφάσεις που παίρνουν οι άλλοι για σένα.

Ο μύθος ότι είμαστε οι καλύτεροι, πως τα γράφουμε όλα γιατί μπορούμε κυριάρχησε. Ένας μύθος που τον πιστέψαμε και, πλέον, από πανελλήνιο κόμπλεξ τον παρουσιάζουμε και ως επανάσταση. Μια συνεχής και κάλπικη επανάσταση ενάντια σε άλλα κράτη που λειτουργούν καλύτερα, λες και θα έπρεπε όλοι να είναι στα ίδια χάλια με εμάς.

Πονάμε. Δεν ξέρουμε ποιοι είμαστε και αντιδρούμε. Κακομαθημένα, κομπλεξικά κι αψυχολόγητα. Σύμφωνα με μας μόνο οι Έλληνες ξέρουν να ζουν και να ζουν ωραία, κανένας άλλος. Είναι απίστευτο που έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο πλάνης, μόνο και μόνο για να νιώθουμε καλύτερα όταν λέμε καλημέρα ο ένας στον άλλο.

Αυτοί είμαστε λοιπόν; Ένα σύνολο που μειώνει οτιδήποτε καλό, που γλεντάει όταν όλα πάνε στραβά και διασκεδάζουμε την Ευρώπη με τις τρέλες μας;

Δεν είμαστε αυτοί που μπορούμε να τιμωρήσουμε τους πολιτικούς που μας πρόδωσαν; Αυτοί που μπορούμε να οργανωθούμε; Αυτοί που μπορούμε να αγαπήσουμε και να δείξουμε αλληλεγγύη, αυτοί που μπορούμε να ψηφίσουμε μυαλωμένα, σκεπτόμενοι τη χώρα και όχι μόνο τη τσέπη μας;

Ποιοι είμαστε, αλήθεια; Ποιοι Έλληνες θα επιλέξουμε να είμαστε;

Μοιάζει τρομακτικό να μην ξέρουμε, ναι, αλλά είμαι σίγουρος ότι κάποιοι λαοί θα σκότωναν για να είχαν ακόμα την ελευθερία να επιλέξουν.

Advertisements

7 comments on “Επιλογή αλά… ελληνικά

  1. Ο/Η Ange-ta λέει:

    «Ο Ελύτης είχε πει κάποτε ότι από την Α(α)ναγέννηση και μετά (και επειδή ουσιαστικά αυτή μας προσπέρασε ελέω Τουρκοκρατίας) η ταυτότητά μας προήλθε από τη διαστρεβλωμένη αίσθηση που απέκτησαν οι Ευρωπαίοι για εμάς, όταν αποφάσισαν να εμπλουτίσουν την πνευματική τους επανάσταση με την αρχαιοελληνική σκέψη.»

    Στο βίντεο πάντως δεν λέει αυτό.
    Λέει, ότι παρότι θα προτιμούσε την Ελλάδα, χωρίς την δυτική ανάμειξη (την πνευματική) ίσως να έπρεπε να γίνει η προσέγγιση – χωρίς η Ελλάδα να χάσει την ταυτότητά της.
    Επομένως μιλάει για διακριτή Ελληνική ταυτότητα, που ο ίδιος θα την προτιμούσε.
    Μάλιστα μιλάει για το μικρό και ταπεινό σε αντίθεση με την άδεια μεγαλοσύνη της Δύσης. «Αυτός ο κόσμος ο μικρός ο Μέγας!!!!» Αυτός είναι ο Ελύτης.
    Επίσης λέει ότι αν εμείς είχαμε Αναγέννηση, αυτή δεν θα είχε την ποιότητα της δυτικής τέτοιας.

    • Ο/Η Ηλίας Θ. Παππάς λέει:

      Στο 3.02 ξεκινάει αυτό που αναφέρω, ότι οι αστοί μιμήθηκαν την παραποιημένη αίσθηση της ελληνικότητας (η ελληνικότητα είναι ο πυρήνας της ελληνικής ταυτότητας στην ποίηση του Ελύτη, ένας τρόπος να βλέπεις και να αισθάνεσαι τα πράγματα), που είχε αποκτήσει η Ευρώπη μέσω της διαστρέβλωσης της ελληνικής προσέγγισης των πραγμάτων, ελέω φυσικά της ανάγκης για αναγέννηση. Για αυτό άλλωστε και αναφέρει ότι μια ελληνική αυλή είναι πιο… ελληνική, από ότι τα ευρωπαϊκά ανάκτορα που αντέγραψαν απλά τη δική μας αίσθηση για το τι σημαίνει πολιτισμός.

      Προς το τέλος μάλιστα αναφέρει ότι ίσως είναι καλό να μην πάμε κόντρα στον ρου της ιστορίας, όπου μας θέλει να γινόμαστε μέρος και να αφομοιώνουμε ξένα, ευρωπαϊκά στοιχεία, ακριβώς επειδή ως λαός, όπως λέει, έχουμε δείξει μια μεγάλη ικανότητα αφομοίωσης. Ο Ελύτης δεν είναι εθνικιστής, αλλά και ούτε «ελληνίζει», δεν τον ενδιαφέρει καν η ιστορική ποιότητα της ελληνικής παρουσίας στη Μεσόγειο. Δεν έχει κανένα πρόβλημα να βρούμε την ταυτότητά μας μέσα από ένα σύνολο επιρροών, αρκεί να έχουμε πάντα ως στόχο τη διάκριση του πνεύματος. Και η διάκριση του πνεύματος για τον Έλληνα δεν είναι παρά ένας τρόπος να βλέπεις και να αισθάνεσαι τα πράγματα, ο ελληνικός δηλαδή τρόπος σκέψης και, εν τέλει, η ταυτότητα που μας χαρακτηρίζει σε σχέση με όσους μας αντέγραψαν, διαγράφοντας έτσι έναν τέλειο νοηματικό κύκλο και επιστρέφοντας στο πώς ξεκινάει στην αρχή του βίντεο.

      Ευχαριστώ πολύ για τη συμμετοχή!

      • Ο/Η Ange-ta λέει:

        Τα γράφεις τόσο ωραία που με μπερδεύεις.

        Ωστόσο λέει ότι ορισμένοι αστοί (υπάρχουν και εξαιρέσεις, δηλαδή δεν είναι όλο τέτοιοι) μιμήθηκαν την Δύση – δηλαδή την παραποιημένη αίσθηση της ελληνικότητας. Η Δύση παραποίησε την ελληνική ταυτότητα όχι κάποιοι Ελληνες αστοί.
        Στην συνέχεια, ο λαός ο ανερχόμενος (οικονομικά) μιμήθηκε τους αστούς, οπότε έμεινε μόνος του να θεωρεί τον ελληνικό πολιτισμό μοναδικό.

        Σαφώς και χωρίς αμφιβολία απαξιώνει την Δύση και τον μεγαλοσχήμωνα πολιτισμό της. (κάτι που εμείς δεν κάνουμε σήμερα)
        Και επίσης απαξιώνει και εκείνη την μερίδα της αστικής τάξης που μιμείται την δύση.

        Θεωρεί δυστύχημα αυτό το γεγονός! (της μίμησης)

        Ωστόσο, συνεχίζει, αντιλαμβανόμενος την μοναδικότητα (που οδηγεί σε μοναξιά) της Ελληνικής ψυχής, ο Ελληνας πρέπει να βρει άλλον δρόμο να επιστρέψει στο δικό του ιδιαίτερο «παράδειγμα». Δεν το απαρνείται χάρις της ροής της Ιστορίας.
        Το αποζητά! Γι αυτό λέει ότι χρειαζόμαστε παιδεία.

        Για ποιο πράγμα χρειαζόμαστε παιδεία; Μα για να μην χάσουμε την ταυτότητα μας.

        Και αν θέλεις την άποψη μου ο Ελύτης είναι μεγάλος «πατριώτης». Εσύ αυτό το λές «εθνικιστής». Ναι είναι εθνικιστής, όπως πολλοί μεγάλοι λογοτέχνες και ποιητές της γενιάς του και των προηγούμενων. (Καβάφης, Παλαμάς, Παπαδιαμάντης, Σεφέρης, Σικελιανός, Κάλβος, Σολωμός, γράφω όσους μου ήρθαν στο μυαλό. )

        Ήταν όλοι Ελληναράδες, όπως – πολύ επιτυχημένα , είπε ο Ζουράρης.

        Τέλος για να μην σε αδικήσω, υπό αυτό το φως, όντως εμείς οι Ελληνες χάσαμε την ταυτότητά μας! Δηλαδή με απλά καθημερινά λόγια: πάψαμε να αγαπάμε την πατρίδα μας και την ιστορία της. Γιατί απλώς δεν την διδασκόμαστε πια και ούτε και την διαβάζουμε. Και όλα αυτά, για χάρη της παγκοσμιοποίησης που αγκάλιασε η άφρων αριστερά νομίζοντας ότι σήμανε η μεγάλη παγκόσμια προλεταριακή επανάσταση.

        Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια, αλλά δεν μπορούσα να γράψω πιο λίγα.

        την καληνύχτα μου

  2. Ο/Η Ange-ta λέει:

    υπάρχει πιο εθνικιστικό κείμενο από αυτό:

    Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ
    και μυρσίνη εσύ δοξαστική
    μη παρακαλώ σας μη
    μη λησμονάτε τη χώρα μου

    Αετόμορφα τα έχει τα ψηλά βουνά
    στα ηφαίστεια κλήματα σειρά
    και τα σπίτια πιο λευκά
    στου γλαυκού το γειτώνεμα

    Τα πικρά μου χέρια με τον κεραυνό
    τα γυρίζω πίσω απ’ τον καιρό
    τους παλιούς μου φίλους καλώ
    με φοβέρες και μ’ αίματα

  3. Ο/Η Ηλίας Θ. Παππάς λέει:

    Αυτό γράφω, ότι οι αστοί μιμήθηκαν την παραποιημένη ελληνικότητα που απέκτησε η Ευρώπη, όχι ότι την παραποίησαν αυτοί, μάλλον σου ξέφυγε. Όσο για τα υπόλοιπα νομίζω ήμουν σαφής, και για το τι είπε ο Ελύτης αλλά και για το τι πρέσβευε η ιδέα του περί ελληνικότητας, πάντα βέβαια κατά τη γνώμη μου.

    Δυστυχώς, από τη στιγμή που ταυτίζεις την έννοια πατριώτης με την έννοια εθνικιστής, δεν νομίζω ότι έχουμε κοινό έδαφος να συζητήσουμε. Κανένας από αυτούς που αναφέρεις δεν πίστευε στην ανωτερότητα της ελληνικής (ή οποιασδήποτε) φυλής έναντι άλλων φυλών, που είναι και το βαθύτερο νόημα του εθνικισμού. Όσο για το ποίημα του Άξιον Εστί, που αναφέρεις ως εθνικιστικό, θα μου επιτρέψεις να μη σχολιάσω.

    Και πάλι ευχαριστώ για τον κόπο σου. 🙂

  4. Ο/Η Ange-ta λέει:

    πρόσεξε πώς το γράφω: «Και αν θέλεις την άποψη μου ο Ελύτης είναι μεγάλος “πατριώτης”. Εσύ αυτό το λές “εθνικιστής”.

    Σχολιάζω – πικρόχολα – το γεγονός ότι ο κάθε πατριώτης χαρακτηρίζεται αμέσως εθνικιστής.

    και προφανώς όταν γράφω «υπάρχει πιο εθνικιστικό κείμενο από αυτό»

    ειρωνεύομαι την κατάντια μας, όχι εσένα επειδή δεν γράφω σε κάποιον για να τον ειρωνευτώ, αλλά για να προσθέσω κάτι στον προβληματισμό του.

  5. Ο/Η Ηλίας Θ. Παππάς λέει:

    Πάμε μία ακόμα και τελευταία:

    α) Ποτέ δεν ταύτισα τη λέξη πατριώτης με τη λέξη εθνικιστής.
    β) Εσύ υπόθεσες ότι το έκανα, επειδή το κάνουν στην εποχή μας πολλοί.
    γ) Η λέξη πατριώτης και η λέξη εθνικιστής είναι δύο ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ λέξεις, δεν μπορείς να πάρεις τη μία και να της αλλάξεις το νόημα για να σημαίνει την άλλη.
    δ) Είπες ότι οι Έλληνες λογοτέχνες που ανέφερες ήταν εθνικιστές, μαζί και ο Ελύτης. Δεν ήταν.
    ε) Μετά έβαλες στην κουβέντα τη λέξη Ελληναράδες, προσπαθώντας να εξηγήσεις περαιτέρω τη λέξη πατριώτης (;) ή τη λέξη εθνικιστής (;), οι οποίες δεν ταυτίζονται.
    στ) Μετά είπες ότι το ποίημα του Ελύτη είναι εθνικιστικό, εννοώντας όμως πατριωτικό.
    ζ) Ύστερα δήλωσες ότι αυτό ήταν ειρωνεία της κατάντιας μας (προφανώς επειδή έχουμε μπερδέψει το εθνικιστικό με το πατριωτικό;)
    η)….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s