Το στοίχειωμα των Καιρών

Το φάντασμα των μελλοντικών Χριστουγέννων

«Κοίτα, Εμπενίζερ, έρχεται η ανάπτυξη!»

«απονενοημένο διάβημα»: 268. Από όλους τους όρους αναζήτησης που έχουν οδηγήσει κάποιον στο blog που διαβάζετε αυτή τη στιγμή, αυτός είναι ο πιο δημοφιλής. Αν μπορούμε να τον πούμε έτσι. «Δημοφιλής»…

«απονενοημένο»: 123. Σε κάθε δυνατή παραλλαγή.

«απονενοημένο διαβημα»: 28. Με τόνο ή χωρίς.

«απονενοημενο διαβημα»: 27, Σχεδόν κάθε μέρα. Ένα ή δύο «hits».

«απονενοημενο»: 18. To blog μου στοίχειωσε.

Το άρθρο που έκανε τη «ζημιά» ήταν το ομώνυμο Απονενοημένο Διάβημα, το οποίο ήταν αφιερωμένο στην αυτοκτονία-διαμαρτυρία του 77χρονου συνταξιούχου στο Σύνταγμα τον Απρίλη του 2012. Όπως έγραφα κι εκεί, «απονενοημένο διάβημα» σημαίνει «απεγνωσμένη διαμαρτυρία».

«απενενοημενο διαβημα»: 6. Έστω κι ανορθόγραφα.

«απονενοημενο διάβημα»: 4. Πάνω από 500 αναζητήσεις συνολικά μέσα σε ενάμιση χρόνο.

Κάποιος, σχεδόν κάθε μέρα, έψαξε στο Internet να μάθει τι σημαίνει αυτή η έκφραση και κατέληξε στους «Καιρούς». Πόσοι άλλοι, άραγε, βρήκαν την απάντηση σε λεξικά ή σε άλλα ιστολόγια; Σίγουρα χιλιάδες.

Και αυτό σημαίνει πως χιλιάδες άνθρωποι ενδιαφέρθηκαν. Να μάθουν τι σημαίνει. Να μάθουν τι συμβαίνει. Σε πείσμα του κουκουλώματος που επιβάλλουν τα «ανεξάρτητα» ιδιωτικά κανάλια, τα οποία σπανίως αναφέρονται στις αυτοκτονίες και όταν το κάνουν προωθούν τη γραμμή του μεμονωμένου περιστατικού ή της απαξίωσης του εκάστοτε αυτόχειρα. Ίσως να τα έφαγε στα χαρτιά, ίσως να του τα έφαγαν τα παιδιά του. Ίσως να είχε ψυχολογικά προβλήματα. Ίσως να ήταν περιθωριακός, όπως αυτοί που ψάχνουν φαγητό στα σκουπίδια. Έτσι λένε στα ΜΜΕ.

Το γεγονός ότι σταδιακά όλη η χώρα περιθωριοποιείται, το ότι τα ψυχικά νοσήματα αυξάνουν γεωμετρικά, το ότι  καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια σαρώνουν ολοένα και νεότερους ανθρώπους, το ότι οι άνεργοι και οι άστεγοι αυξάνονται καθημερινά είναι πράγματα που σπανίως αναφέρονται στα δελτία ειδήσεων.

«Τι σε έπιασε, άνθρωπε, παραμονιάτικα και θες να μας μαυρίσεις την ψυχή με τις αυτοκτονίες;» θα αναρωτηθείτε δικαίως. Υπάρχει λόγος. Σας γράφω για το στοίχειωμα αυτό παραμονή Πρωτοχρονιάς γιατί είναι το φάντασμα της χρονιάς που πέρασε, της προηγούμενης από αυτήν και της πρόπροηγούμενης, από τότε που ξεκίνησε αυτή η κρίση και η απελπισία που τη συνοδεύει. Το φάντασμα δε θέλει να μας τρομάξει (μόνο), αλλά να μας ξυπνήσει σαν τον Εμπενίζερ Σκρουτζ την ημέρα των Χριστουγέννων.

Να μας ξυπνήσει για να δούμε το 2014 με άλλο μάτι. Όταν περάσουν οι γιορτές και χωνέψουμε (όσοι από εμάς φάγαμε) πρέπει να επανέλθουμε στην πραγματικότητα.

Και η πραγματικότητά μας δεν είναι χαρούμενη, σαν εκείνη του ήρωα του Ντίκενς, που άνοιξε τα παραθυρόφυλλα και άρχισε να μοιράζει δώρα και γαλοπούλες. Μπορεί όμως να γίνει καλύτερη σε βάθος χρόνου και σίγουρα δεν αναφέρομαι στα όνειρα θερινής νυκτός τα οποία «πουλάει» ο θίασος που περνιέται για κυβέρνηση.

Το θετικό από τη συνεχιζόμενη τραγωδία, είναι ότι ξαναβρίσκουμε την αλληλεγγύη μας. Όχι την κακώς εννοούμενη αλληλεγγύη των συντεχνιών, την «ομερτά» μπροστά σε παρανομίες και αδικίες που διέπρατταν συνάδελφοι, τη συνενοχή. Μιλώ για την πραγματική αλληλεγγύη μεταξύ ανθρώπων που περνούν δύσκολες εποχές, όλοι μαζί.

Αυτή η αλληλεγγύη είναι απαραίτητη, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να γίνει προϊόν εκμετάλλευσης. Η αλληλεγγύη δεν πρέπει, ούτε μπορεί να αντικαταστήσει το κοινωνικό κράτος, ούτε να δώσει άλλοθι στην κυβέρνηση για να συνεχίσει τις περικοπές από εκεί που την παίρνει. Η ύπαρξή της είναι επιβεβλημένη, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από τη συνείδηση του ρόλου της και από τη συνειδητοποίηση της απουσίας του κράτους.

Με άλλα λόγια, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να πιστέψουμε ότι αυτή η πολιτική είναι δίκαιη, σωστή ή αποτελεσματική. Γιατί αν ήταν δε θα θρηνούσαμε τόσα θύματα.

Ας μην ευχηθούμε, λοιπόν, να είναι καλό το 2014. Καλύτερα να το κάνουμε εμείς έτσι.

 

Μουσικό Διάλειμμα #49

Advertisements

Finita la musica…

…passata la festa λέει γνωστή ιταλική παροιμία. Έτσι πολύ απλά και διακριτικά, χωρίς τυμπανοκρουσίες ανακοινώθηκε στο Λουκά Καρυτινό ότι στη νέα δημόσια τηλεόραση δεν θα υπάρχουν καθόλου μουσικά σύνολα.

Europe, I have something to tell you... © Marco Massa

Τι σημαίνει αυτό;

Σημαίνει ότι είμαστε η μόνη χώρα της Ευρώπης που δεν έχει ορχήστρα ραδιοφωνίας. Που δεν έχει Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα. Σίγουρα κάποιοι θα σκεφθούν: «εδώ δεν έχουμε να φάμε, θέλουμε και ορχήστρες;»

Λάθος.

Έτσι είναι λογικό να σκέφτονται σε χώρες που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση, όπως η Συρία, σε τόπους που αντιμετωπίζουν λιμούς και ξηρασίες όπως στα βάθη της Αφρικής, όχι σε μια ευρωπαϊκή χώρα. Πόσο μάλλον όταν η εν λόγω χώρα θεωρείται το λίκνο του δυτικού πολιτισμού.

Επαναλαμβάνω, είμαστε η ΜΟΝΗ χώρα στην Ευρώπη χωρίς ορχήστρα ραδιοφωνίας. Αυτό συμπεριλαμβάνει τη Ρουμανία (με ελάχιστο μισθό 180 Ευρώ) και τη Βουλγαρία (με ελάχιστο μισθό 159 Ευρώ). Στη δεύτερη, μάλιστα, οι πολίτες διαδήλωναν πέρσι επειδή δεν έχουν αρκετά για να πληρώσουν το ρεύμα.

Αλλά έχουν ορχήστρα ραδιοφωνίας. Γιατί; Επειδή τους περισσεύουν; Προφανώς όχι. Επειδή ο πολιτισμός δεν έχει ταμπελάκι τιμής, ούτε barcode. Δεν εκτιμάται εμπορικά, δεν υπολογίζεται με στεγνά οικονομικά μεγέθη.

Πολιτισμός δεν είναι «αυτό που πουλάει». Δεν υπόκειται στους νόμους της αγοράς. Δεν είναι θέμα προσφοράς και ζήτησης, αλλά μόνο προσφοράς. Προσφέρει στο ανθρώπινο πνεύμα και το εμπλουτίζει. Δεν έχει να κάνει απλά με ψυχαγωγία, με διασκέδαση.

Ας ρίξουμε μια ματιά στο επίσημο Ελληνικό Top 75 των άλμπουμ. «Ποιότητα» δε θα βρείτε στην πρώτη δεκάδα. Η κλασσική μουσική εμφανίζεται στο 33 και ο Χατζιδάκις στο 42. Τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα απ’ ότι θα περίμενε κανείς, καθώς υπάρχει ισχυρή εκπροσώπηση και κλασικού και έντεχνου ρεπερτορίου, παλιού και νέου, ωστόσο είναι φανερό ότι η πιο δημοφιλής μουσική είναι αυτή που εύλογα αποκαλείται εμπορική. Αυτό δεν είναι τόσο κακό. Δεν απαγορεύεται να ακούει και να αγοράζει ο κόσμος «χιτάκια». Αυτά έρχονται και παρέρχονται, αλλά η πραγματικά καλή μουσική μένει.

Αρκεί να ακούγεται κάπου, ώστε να ανανεώνεται το κοινό της. Ας είναι από το Δεύτερο και το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ. Ας είναι από τα μουσικά σύνολα της ΕΡΤ. Υπήρχε, υπάρχει και πρέπει να υπάρχει κοινό για αυτά τα ακούσματα.

Ωστόσο, η κυβέρνηση προκειμένου να κάνει μια σπασμωδική κίνηση για να δείξει νούμερα απολύσεων στην τρόικα, αντί να μπει στην επώδυνη (για την ίδια) διαδικασία ξεκαθαρίσματος των διορισθέντων από πόρτες και παράθυρα, ακόμα και λίγο πριν το αιφνίδιο κλείσιμο της ΕΡΤ, προτίμησε να της ρίξει το μαύρο και να στήσει πρόχειρα ένα νέο μαγαζάκι, με τις γνώριμες «διαφανείς» και «αδιάβλητες» διαδικασίες: επιλογές προσώπων «εγνωσμένου κύρους«, απευθείας αναθέσεις έργων χωρίς διαγωνισμό και μεγάλο κόστος αντί για εξοικονόμηση πολύτιμων πόρων.

Μέσα σε όλα αυτά η μπάλα πήρε και τους μουσικούς της ΕΡΤ, τους οποίους η κυβέρνηση διέσπασε με το δόλωμα της δήθεν συνέχισης των μουσικών συνόλων στο νέο φορέα, πράγμα το οποίο, όπως ήταν αναμενόμενο, διαψεύστηκε πριν από λίγες μέρες. Είναι πραγματικά λυπηρό το ότι κατάφερε να ξεγελάσει ένα μέρος των μουσικών η κυβέρνηση, βάζοντάς τους να υπογράψουν ηλεκτρονικές αιτήσεις ενδιαφέροντος, οι οποίες κατέληξαν στο «θα σας φωνάξουμε όταν σας χρειαστούμε«. Είναι λογικό, επίσης, αυτοί που παρέμειναν πιστοί στον αγώνα τους να απογοητευτούν από αυτό που ερμήνευσαν ως προδοσία από πρώην συναδέλφους.

Δυστυχώς, ο φόβος και η αβεβαιότητα είναι πολύ ισχυρά όπλα στα χέρια των κυβερνώντων και είναι δύσκολο να πεις το «όχι» αν έχεις οικογένεια να θρέψεις. Αυτό που μένει, είναι ότι οι ορχήστρες της Ελληνικής Ραδιοφωνίας είναι παρελθόν και άνθρωποι οι οποίο αποδεδειγμένα προσέφεραν έργο, κατηγορήθηκαν εντελώς άδικα ως άεργοι και στη συνέχεια εξαπατήθηκαν από την κυβέρνηση. Μουσικοί με ταλέντο, με χρόνια σπουδών και διεθνούς εμπειρίας λοιδωρήθηκαν από κάποιον που το καλύτερο που έχει να παρουσιάσει στο βιογραφικό του είναι το «Ciao ANT1».

Αυτή είναι η ωμή πραγματικότητα. Η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ που κατήργησε ο Κεδίκογλου και ο Σαμαράς είναι η αρχαιότερη ελληνική συμφωνική ορχήστρα – δημιουργήθηκε το 1938 και δεν την ακούμπησαν ούτε καν οι Γερμανοί. Η Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής ιδρύθηκε το 1954, σε μια φτωχή Ελλάδα, μόλις 10 χρόνια μετά την αποχώρηση των Ναζί.

Αναρωτιέμαι τι θα έλεγε αν ζούσε ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος ήταν κάποτε υπεύθυνος για το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ που ιδρύθηκε επίσης το ’54, πειρατικό πια και αυτό. Φαίνεται πως κανείς δε το άκουγε, ήταν περιττό. Αναρωτιέμαι τι θα σκεφτόταν η Μαρία Κάλλας, η επέτειος των ενενηκοστών γενεθλίων της οποίας ήταν μόλις χθες. Ίσως είναι καλύτερα που δε ζουν.

Ένα είναι βέβαιο. Αν συνεχίσουμε να αξιολογούμε τα πάντα μόνο με την εμπορική τους αξία, θα καταλήξουμε φτωχοί πνευματικά, πένητες ως άνθρωποι. Και αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με την Τέχνη.

Μουσικό Διάλειμμα #48

La Divina…

Vissi d’arte

I lived for art, I lived for love,
I never harmed a living soul!
With a discreet hand
I relieved all misfortunes I encountered.
Always with sincere faith
my prayer
rose to the holy tabernacles.
Always with sincere faith
I decorated the altars with flowers.
In this hour of grief,
why, why, Lord,
why do you reward me thus?
I donated jewels to the Madonna’s mantle,
and offered songs to the stars and heaven,
which thus shone with more beauty.
In this hour of grief,
why, why, Lord,
ah, why do you reward me thus?