Το ναυάγιο

Φαρμακονήσι 2014

«Φύλαξη των συνόρων δεν μπορεί να υφίσταται αν δεν υπάρχουν απώλειες και, για να γίνω κατανοητός, αν δεν υπάρχουν νεκροί.»

-Θάνος Πλεύρης, πρώην βουλευτής ΛΑ.Ο.Σ., νυν βουλευτής ΝΔ και σύμβουλος Υπουργού Υγείας, 10-4-2011

Η πρώτη μου αντίδραση ήταν, φυσικά, να νιώσω τη ντροπή που ακολουθεί όταν ακούω κάθε τέτοια είδηση. Δηλαδή κάθε είδηση, η οποία κάνει το γύρο του κόσμου και βάζει στη χώρα μου τη βούλα του ρατσισμού, της έλλειψης δημοκρατίας και της απουσίας σεβασμού απέναντι στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ήθελα να γράψω, αλλά αποφάσισα να περιμένω, να το δω πιο ψύχραιμα, πιο αντικειμενικά.

Διαβάζοντας τις επίσημες δηλώσεις και παρακολουθώντας την αρθρογραφία και τα ρεπορτάζ που αναπόφευκτα ακολουθούν ένα τέτοιο γεγονός, αυτό που αποκόμισα είναι ότι η πόλωση έχει πια φθάσει σε επικίνδυνα επίπεδα. Όχι ότι η κυβέρνηση και τα σώματα ασφαλείας δεν έχουν εξαιρετικά βεβαρυμένο μητρώο στον τομέα του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η διαβόητη δήλωση του κ. Πλεύρη παραπάνω είναι μόλις ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζει την αξία της ανθρώπινης ζωής η τωρινή, αλλά και οι προηγούμενες κυβερνήσεις της κρίσης.

Από την άλλη, όμως, δεν μπορώ να μην αναρωτηθώ μήπως η αυτόματη καταδίκη των λιμενικών για το χαμό αυτών των ανθρώπων είναι σχεδόν εξίσου επικίνδυνη με αυτήν την απαξιωτική στάση. Πόσω μάλλον τη στιγμή που δε μιλάμε για κάτι που συνέβη στο κέντρο της Αθήνας, αλλά στη θάλασσα, χωρίς άλλους μάρτυρες πέρα από τους άμεσα εμπλεκόμενους.

Ας φανταστούμε λοιπόν, όσο γίνεται, ότι είμαστε στη θέση αυτών των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να πάρουν ό,τι μπορούσαν να σηκώσουν και να εγκαταλείψουν τη χώρα τους μαζί με τα παιδιά τους, να περάσουν παράνομα τα σύνορα γειτονικών χωρών με κίνδυνο της ζωής τους και να πέσουν στα χέρια λαθρεμπόρων, οι οποίοι τους πήραν ό,τι είχαν για να τους στοιβάξουν σε μια βάρκα. Όλα αυτά με την ελπίδα να καταφέρουν να μπουν στην Ευρώπη.

Μέσα στη θαλασσοταραχή, 30 άτομα σε μια βάρκα για 5-10, εντοπίζονται από σκάφος του Λιμενικού, στο οποίο άλλοι άνθρωποι προσπαθούν καθημερινά να φέρουν εις πέρας το καθήκον τους με πολύ περιορισμένα μέσα και σε δύσκολες συνθήκες.

Υπάρχει φόβος και ένταση και από τις δύο πλευρές. Η συνεννόηση είναι πολύ δύσκολη. Η βάρκα τελικά δένεται στο σκάφος με σκοπό τη ρυμούλκησή της. Ενδεχομένως προς την Ελλάδα, ίσως όμως και προς την Τουρκία, αν υπάρχουν σχετικές εντολές. Πιθανόν να υπάρχουν στην περιοχή και τουρκικά σκάφη. Ο καιρός είναι επικίνδυνος και η επιχείρηση πρέπει να ολοκληρωθεί όσο πιο γρήγορα γίνεται.

Οι πρόσφυγες πάνω στη βάρκα αντιλαμβάνονται (είτε σωστά, είτε εσφαλμένα) ότι τους γυρίζουν πίσω. Επικρατεί πανικός. Σε κάποια στιγμή δύο άνθρωποι πέφτουν στη θάλασσα και ουρλιάζουν για βοήθεια. Οι υπόλοιποι προσπαθούν να βοηθήσουν, οι λιμενικοί προσπαθούν να τους σταματήσουν, αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο. Η βάρκα αναποδογυρίζει.

Το τι επικρατεί τη στιγμή εκείνη είναι μάλλον αδύνατο να το φανταστεί κανείς, αν δεν το έχει ζήσει.

Αυτή δεν είναι απαραίτητα η πραγματικότητα, είναι όμως η καλύτερη εικασία που μπορώ να κάνω, με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία και τις λεπτομέρειες που μπόρεσα να μάθω ανεπίσημα. Πώς θα μπορούσε κανείς να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα υπό αυτές τις συνθήκες;

Το θέμα γίνεται ακόμα πιο περίπλοκο από τη στιγμή που το μόνο μέλημα της κυβέρνησης είναι να το κουκουλώσει, επειδή κατά πάσα πιθανότητα (όπως υποπτεύονται και διεθνείς οργανισμοί) έχει πέσει «γραμμή» να απωθούνται οι παράνομοι μετανάστες, ακόμα και αν πρόκειται για πρόσφυγες από χώρες σε εμπόλεμη κατάσταση.

Απορώ, δε, με το νόημα της δήλωσης του Υπουργού Ναυτιλίας, κ. Βαρβιτσιώτη: «Δεν μπορούν όλα αυτά να αποτελούν αντικείμενο χαζής εκμετάλλευσης, δεν πιστεύω ότι κανείς θέλει να ανοίξουμε τις πύλες και όλοι οι μετανάστες να απολαμβάνουν ασύλου στη χώρα». Τι σημαίνει αυτό; Έχουμε κλείσει, δηλαδή, τα σύνορα και αφήνουμε να περάσουν μόνο όσοι ξεφεύγουν; Μήπως τους γυρίζουμε πίσω αδιακρίτως, είτε δικαιούνται άσυλο στη χώρα μας, είτε όχι;

Φτάνει, όμως, με τις εικασίες. Πιστεύω ότι ο καθένας στο σημείο αυτό μπορεί να κρίνει και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

Ας μιλήσουμε για κάτι πιο απτό.

Όταν φθάνουμε στο σημείο να ασχολείται με το θέμα η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ  και να εκθέτει επίσημα τον προβληματισμό της για τις επαναπροωθήσεις, τότε δεν μιλάμε πια ούτε για πολιτική προπαγάνδα, ούτε για εικασίες. Υπάρχει καπνός άρα, σίγουρα, υπάρχει και φωτιά.

Και ο μόνος τρόπος είναι να γίνει επίσημη, διεξοδική έρευνα, ώστε να αποδοθούν ευθύνες εκεί που πρέπει και να μη γίνεται δίκη και καταδίκη δια βοής. Το κακό είναι ότι αυτού του είδους οι έρευνες στην Ελλάδα, όταν γίνονται, παίρνουν πολλά χρόνια.

Αυτό που μένει στην κοινή γνώμη είναι, συνήθως, αυτό που λέει η τηλεόραση και όταν πια βγουν οι τελικές αποφάσεις, σπανίως αποκτούν την ίδια δημοσιότητα με το εκάστοτε συμβάν. Ειδικά όταν η απόφαση δεν βολεύει τους κυβερνώντες. Ας πάρουμε το παράδειγμα της «ζαρντινιέρας«. Η τελική απόφαση που καταδίκασε τους δύο από τους οκτώ αστυνομικούς βγήκε πέρσι τον Ιανουάριο. Η υπόθεση ήταν του 2006. Πόσοι από αυτούς που καταδίκασαν επί τόπου το «τσογλάνι που θέλει και τα ρέστα» έμαθαν τελικά την έκβαση της ιστορίας;

Ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα και μια υπόθεση, η οποία δεν έχει κλείσει ακόμα οριστικά, είναι εκείνη του εμπρησμού της Marfin. Πόσοι έμαθαν ότι τον περασμένο Ιούλιο καταδικάστηκαν τρία στελέχη της τράπεζας, μεταξύ των οποίων και ο διευθύνων σύμβουλος για ανθρωποκτονία κατά συρροήν και βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια; Η υπόθεση ξεκίνησε το 2010 και η δεύτερη δίκη, για τους δράστες αυτή τη φορά, έχει πάρει αναβολή για το Μάιο.  Σωτήριον έτος 2014 κι έχουμε μέλλον ακόμα.

Στην Ελλάδα, όπου η Δικαιοσύνη κωλυσιεργεί αντικαθίσταται από τους γνωστούς τηλε-εισαγγελείς. Οι εντυπώσεις μένουν και οι τελικές αποφάσεις περνούν «στα ψιλά». Δίκαιοι και άδικοι διασύρονται και κατηγορούνται, ώστε να ικανοποιηθεί το αίσθημα δικαίου του λαού και οι δημοσιογράφοι, ως Ρωμιοί αυτοκράτορες, κρίνουν την ενοχή ή την αθωότητα όποιου τραβήξει τα φώτα της δημοσιότητας πάνω του. Είτε είναι όργανο της τάξης, είτε αναρχικός, είτε πρόσφυγας, είτε αυτόχειρας, είτε πολιτικός, είτε τρομοκράτης. Οι λέξεις και οι χαρακτηρισμοί χάνουν το νόημα και την αξία τους, γίνονται ένα κουβάρι, μέχρι που το κοινό να υπνωτιστεί εντελώς και να εξαπολύει μύδρους εναντίον όποιου φέρει μπροστά του το καρουζέλ του τηλεδικαστηρίου. Τη μία εβδομάδα είναι ο βρωμερός λαθρομετανάστης, την άλλη ο αδίστακτος φασίστας, την επόμενη ο άπλυτος αναρχικός.

Έτσι θολώνει το τοπίο και ξεχνάμε, μεταξύ άλλων, τι σημαίνει «πρόσφυγας» και τι «μετανάστης». Αν πιστέψουμε τον Πρετεντέρη, οι πρόσφυγες από τη Συρία και το Αφγανιστάν είναι κάποιοι μουρλοί που αποφασίζουν, αντί να κάνουν ράφτινγκ στην πατρίδα τους, να πάρουν τα παιδιά τους και να τα βάλουν Γενάρη μήνα σε μια βάρκα για να κάνουν βόλτα στο Αιγαίο. Οι νεκροί από την αρχή του πολέμου στη Συρία αριθμούν τους 100.000 περίπου. Τα νεκρά παιδιά υπολογίζονται σε 11.000. Μήπως λοιπόν, ελεεινέ τηλε-δικαστή, οι άνθρωποι αυτοί μπήκαν στη βάρκα για να σώσουν τα παιδιά τους;

Κάποτε, μετά τον «συνωστισμό» της Σμύρνης, οι Μικρασιάτες πέρασαν απέναντι στην πατρίδα με βάρκες. Τότε, πολλοί νοικοκυραίοι τους αποκαλούσαν «τουρκόσπορους», ξεχνώντας ότι ήταν Έλληνες οι οποίοι, σε τελική ανάλυση, πλήρωναν το τίμημα της έπαρσης των Αθηνών. Είμαι βέβαιος ότι ο κ. Πρετεντέρης θα είχε πολλά να γράψει και για αυτούς τους πρόσφυγες και ότι θα έβρισκε πρόθυμο κοινό μεταξύ των φιλήσυχων νοικοκυραίων.

«Ποιος φταίει; Εμείς; Όχι, αυτοί». Ο Πρετεντέρης και όλοι οι «πρετεντέρηδες» αυτού του τόπου ξέρουν: ήταν μέσα στη βάρκα όταν αναποδογύριζε, ήταν μέσα στη Marfin όταν πυρπολήθηκε, ήταν λίγα μέτρα μακριά από τον Γρηγορόπουλο όταν τον πυροβόλησαν, ήταν στις Σκουριές όταν η Αστυνομία άνοιγε τα σπίτια του κόσμου, ήταν μπροστά στους ληστές που δεν τους βασάνισαν, ήταν και είναι παντού.

Στο Φαρμακονήσι χάθηκαν 12 άνθρωποι. 3 γυναίκες και 9 παιδιά. Ο κ. Πρετεντέρης, όμως, δε δέχεται την ευθύνη, λες και του αποδόθηκε προσωπικά, λες και είναι κυβερνητικός εκπρόσωπος. Ή μήπως τελικά είναι;

Κανένας δε σε ρώτησε τι δέχεσαι και τι δε δέχεσαι, κ. Πρετεντέρη. Οφείλεις, όταν χάνονται οι ζωές εννέα παιδιών, αν μη τι άλλο, να σιωπάς. Αν δεν έχεις να πεις μια ανθρώπινη κουβέντα, αν δεν μπορείς να κάνεις ένα τυπικό, έστω, σχόλιο το οποίο δεν προσβάλλει αθώους νεκρούς ανθρώπους, αν δεν μπορείς να πεις κάτι χωρίς να αποδώσεις ή να αρνηθείς ευθύνες, τότε βούλωστο επιτέλους.

Ποιος φταίει; Αυτοί; Όχι, εμείς. Εμείς τους δίνουμε το δικαίωμα να δικάζουν καθημερινά, επειδή εμείς τους δίνουμε τηλεθέαση και αξία. Του Πρετεντέρη και όλων των ομοίων του.

Στο Φαρμακονήσι χάθηκαν 12 ζωές. Το μεγάλο, διαρκές ναυάγιο σε αυτή τη χώρα, ωστόσο, είναι το ναυάγιο του δικαίου.

Μουσικό Διάλειμμα #50

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s