Η εξουσία του φόβου

Η κραυγή

Ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος.

Φυλάει τα έρμα, θα μου πείτε. Ναι, αρκεί να μην τον χρησιμοποιούν εναντίον σου. Τα ζώα από ένστικτο φοβούνται τη φωτιά για την προστασία τους. Ωστόσο, ο άνθρωπος έμαθε να χρησιμοποιεί αυτόν το φόβο για να τα κυνηγά. Βάζοντας φωτιά στα ξερά χόρτα, οι αρχαίοι κυνηγοί ανάγκαζαν το θήραμά τους να εγκαταλείψει την κάλυψή του και να μείνει εκτεθειμένο.

Το τέχνασμα αυτό εφαρμόζεται και από άνθρωπο σε άνθρωπο εδώ και πολλές χιλιετηρίδες. Ο φόβος χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα για να καταδυναστεύονται ολόκληροι λαοί. Όχι μόνο ο φόβος της εξουσίας, αλλά και ο φόβος του «άλλου». Οι αυτοκράτορες της Κίνας κρατούσαν μακριά τις ορδές των βαρβάρων με το τεράστιο τείχος που έκτισαν, παράλληλα, όμως, εξασφάλιζαν την υποταγή των επαρχιών που βρίσκονταν πίσω από αυτό.

Οι φεουδάρχες προστάτευαν τις πόλεις τους με τείχη από επιδρομές κάθε είδους. Όσοι ήταν εντός των τειχών, ωστόσο, έπρεπε να πληρώνουν φόρους, οι οποίοι ήταν συνήθως δυσβάσταχτοι. Δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Ακόμα και αν κανείς  ξέφευγε από τους φοροεισπράκτορες του τοπικού βαρώνου (οι οποίοι προφανώς δεν μοίραζαν εκκαθαριστικά, απλά σου έκαιγαν το σπίτι αν δεν πλήρωνες) πού θα μπορούσε να πάει;

Η τακτική αυτή λειτουργεί θαυμάσια και στην εποχή μας. Ο φόβος του Εβραίου, του μουσουλμάνου, του κομμουνιστή, του εγκληματία λαθρομετανάστη, του μαύρου, του ομοφυλόφιλου, του διαφορετικού.

Προφανώς δεν είναι όλα ρόδινα σε αυτόν τον κόσμο. Προφανώς και ο φόβος πολλές φορές έχει ρίζες στην πραγματικότητα. Το ζώο αν μείνει στα ξερόχορτα θα κάει, δεν έχει πραγματικά επιλογή. Οι χωρικοί του Μεσαίωνα ήταν εκτεθειμένοι σε κάθε επίδοξο εισβολέα ή ληστή. Επομένως τα τείχη του φεουδάρχη ήταν σαν δώρο Θεού για εκείνους. Και εφόσον τα τείχη δεν χτίζονταν μόνο με καλές προθέσεις, ήταν λογικό και δίκαιο ο τοπικός άρχοντας να ζητά φόρους από όσους είχε υπό την προστασία του.

Πλην, όμως, έχοντας αυτούς τους ανθρώπους πλήρως στο έλεός του, ο εκάστοτε ηγεμόνας μπορούσε όχι απλώς να λάβει το ηθικό αντίτιμο για την προστασία που προσέφερε, αλλά να απαιτήσει όσα αυτός ήθελε. Κοινώς, να εκμεταλλεύεται και να εκβιάζει κατά βούληση. Μπορούσε να ζει πλουσιοπάροχα στο κάστρο του, αφήνοντας στους χωρικούς μετά βίας αρκετά ώστε να μη λιμοκτονούν. Η εξουσία διαφθείρει και η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι κοινωνικές επαναστάσεις σταδιακά έφεραν τον κόσμο από τα μοναρχικά ή ολιγαρχικά καθεστώτα στα δημοκρατικά. Έπρεπε να πάψει να υπάρχει απόλυτη εξουσία, ώστε να πάψει η καταπίεση και η εκμετάλλευση του αδύναμου από τον ισχυρό.

Θεωρητικά, ο 20ος αιώνας είδε το αποκορύφωμα του εκδημοκρατισμού στον πλανήτη μας. Πρακτικά, όμως, η ολοένα και αυξανόμενη επιρροή, που ασκούν οι πολυεθνικές στις κυβερνήσεις των κρατών, μειώνει συνεχώς τη δυνατότητα των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων να λαμβάνουν αποφάσεις. Φτάσαμε, λοιπόν, στο σημείο οι περιβόητες «αγορές» να καθορίζουν εμμέσως πλην σαφώς την οικονομική πολιτική των κρατών. Και φυσικά αφού το χρήμα κινεί τα πάντα, η οικονομική πολιτική επηρεάζει τα πάντα, με πρώτο και εύκολο θύμα την κοινωνική πολιτική.

Κάπως έτσι βρισκόμαστε σήμερα να συζητάμε για, αυτονόητα στη θεωρία, πράγματα όπως η κοινωνική ασφάλιση, η περίθαλψη και η παιδεία. Και καθώς όλα αυτά τα οποία κατακτήθηκαν με αίμα τα τελευταία 200 χρόνια περικόπτονται και εξανεμίζονται σταδιακά λόγω της «οικονομικής πραγματικότητας», συνειδητοποιεί κανείς ότι επιστρέφουμε, ουσιαστικά, στην εποχή του φεουδαλισμού.

Ο μεγάλος μας εχθρός είναι η χρεωκοπία. Για να τον κρατήσουμε μακριά είμαστε αναγκασμένοι να θυσιάσουμε τα πάντα. Βέβαια, οι τιμημένοι και δημοκρατικά εκλεγμένοι ηγέτες μας ζουν ακόμη στα κάστρα τους, τρώνε με χρυσά κουτάλια και κυκλοφορούν με θωρακισμένες λιμουζίνες. Αλλά δεν υπάρχει επιλογή, αφού αν μας πετάξουν έξω από τα τείχη θα χάσουμε και τα λίγα που έχουμε. Θα μείνουμε ακόμα και από χαρτί υγείας, όπως φαίνεται.

Ο μεγάλος μας εχθρός δεν είναι τόσο η χρεωκοπία, όσο ο φόβος αυτής. Και αυτό επειδή η χρεωκοπία έχει ήδη συμβεί, απλώς είναι ελεγχόμενη. Πράγματι, έχουμε ακόμα είδη πρώτης ανάγκης στα ράφια, αλλά έχουμε επίσης 27% ανεργία και ένα χρέος, το οποίο είναι αδύνατον να εξυπηρετηθεί. Καθώς επιχειρήσεις κλείνουν καθημερινά και το ΑΕΠ συρρικνώνεται, οι τόκοι αυξάνουν και το χρέος διογκώνεται. Και τίποτα δε φαίνεται δυνατόν να το σταματήσει.

Είναι απλά μαθηματικά. Οτιδήποτε άλλο περί success story και τα συναφή είναι απλά επικοινωνιακά τρικ. Κάθε χρόνο μόνο οι τόκοι του χρέους μας είναι 30 δις Ευρώ. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι το όποιο πρωτογενές πλεόνασμα, ακόμα και αυτό το εικονικό των 1.416 εκατ. ευρώ, είναι αστείο. Είναι σαν να προσπαθείς να σβήσεις πυρκαγιά κατουρώντας την. Και το πλεόνασμα αυτό παρουσιάζεται ως… επιτυχία. Και η «έξοδος στις αγορές» δεν ήταν τίποτα άλλο από ένα κακόγουστο αστείο, το οποίο μας έκανε διεθνώς ρεζίλι για άλλη μια φορά.

Ο Σαμαράς μιλά για θυσίες του λαού, οι οποίες κινδυνεύουν να πάνε χαμένες. Μα είναι ήδη χαμένες. Οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών δεν έχουν καταφέρει τίποτα, παρά μόνο να επιβάλλουν εισπρακτικά μέτρα, να εκποιήσουν το προσοδοφόρο μέρος της δημόσιας περιουσίας, χωρίς να ξεφορτωθούν το επιζήμιο, και να κάνουν απολύσεις στο Δημόσιο χωρίς κάποιο σχέδιο ή κριτήριο. Αξιολόγηση δεν υπάρχει, η γραφειοκρατεία ζει και βασιλεύει, το πελατειακό κράτος συνεχίζει να υφίσταται, οι διασυνδέσεις με τον κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα το ίδιο. Μεταρρυθμίσεις απλές και ορθολογικές, οι οποίες θα ήταν απολύτως ανέξοδες για το κράτος και θα βοηθούσαν πραγματικά τις επενδύσεις, προσκρούουν πάνω σε συμφέροντα ημέτερων που προστατεύονται ακόμα.

Ακόμα και στο Reuters κυκλοφόρησε η είδηση ότι η συγκυβέρνηση είναι ανεπιθύμητη πλέον. Γιατί το πολιτικό κεφάλαιο της συγκυβέρνησης εξαντλήθηκε. Ο φόβος δεν μπορεί πλέον να συγκρατήσει τους πολίτες. Αν η κυβέρνηση τολμούσε να επιβάλλει κι άλλα μέτρα, οι αντιδράσεις θα ήταν απρόβλεπτες. Έχουμε φτάσει σε αδιέξοδο.

Από τη μία πλευρά, μια αριστερή κυβέρνηση, αυτοδύναμη ή με κάποιο δεκανίκι, θα έχει μια μικρή πίστωση χρόνου. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος, αν διαψευστούν οι μάλλον ουτοπικές υποσχέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, ο κόσμος να εκραγεί σε πολύ μικρό διάστημα. Ο φόβος που έχει καλλιεργηθεί με πολλή προσοχή τα τελευταία χρόνια, έχει ήδη προκαλέσει εκροές κεφαλαίων στο εξωτερικό. Οι τράπεζες πιέζονται. Οι δανειστές θα επιδιώξουν την επιβολή επιπρόσθετων μέτρων. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει εμπειρία διακυβέρνησης. Συν τοις άλλοις, έχει προσχωρήσει σε αυτόν αρκετό πρώην ΠΑΣΟΚ, το οποίο συνυπάρχει (όπως και στο ΠΑΣΟΚ του ’81) με ριζοσπαστικά στοιχεία που θέλουν να μας βγάλουν από παντού.

Οι κίνδυνοι είναι πολλοί και οι φόβοι ακόμα περισσότεροι. Αλλά το αδιέξοδο παραμένει. Και αυτό που φοβάμαι εγώ περισσότερο είναι το κατρακύλισμα σε έναν ακροδεξιό βούρκο που αρνείται ακόμα και τις πιο βασικές ανθρώπινες αξίες, όπως την προστασία των αδυνάτων και την περίθαλψη των προσφύγων, που καταπνίγει τη δημιουργικότητα, που εξαναγκάζει το 2% του πληθυσμού, του νεότερου και πιο υποσχόμενου τμήματός του, να μεταναστεύσει. Δεν είμαστε απλώς μια χώρα γερόντων και συνταξιούχων, είμαστε μια χώρα στην οποία οι λιγότεροι από τους μισούς νέους έχουν δουλειά και όσοι έχουν, αμείβονται με ψίχουλα. Οι υπόλοιποι απλά φεύγουν.

Αυτοί που μένουν αδυνατούν να δημιουργήσουν οικογένειες, αφού τα χρήματα απλά δε φθάνουν. Η Ελλάδα αργοπεθαίνει. Σας το λέω χωρίς καμία διάθεση υπερβολής και δράματος. Κάποιοι φοβούνται τη χρεωκοπία. Εγώ φοβάμαι περισσότερο ότι σβήνουμε αργά, αλλά σταθερά. Η ενδεχόμενη χρεωκοπία, η ανεξέλεγκτη, θα είναι άμεση και βάρβαρη. Ο αργός θάνατος, στον οποίο έχουμε καταδικαστεί, θα πάρει μια δεκαετία ακόμα μέχρι τα συμπτώματά του να γίνουν τόσο φανερά, ώστε κανένας να μην μπορεί πια να τα αρνηθεί. Αλλά θα έρθει, σας το εγγυώμαι.

Ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος. Εγώ προτιμώ να ψηφίσω κατά συνείδηση.

 

Μουσικό Διάλειμμα #58

Advertisements

Δεν είμαι ο Σαρλί. Είμαι ο Αχμέτ.

Ahmed Merabet

Λυπάμαι πραγματικά για αυτό που συνέβη. Δεν μπορώ ακόμα να πιστέψω ότι ο Wolinski, τα «βρώμικα» σκίτσα του οποίου διάβαζα ως φοιτητής στις σελίδες της Βαβέλ και του Παρά Πέντε, κείτεται νεκρός επειδή, θέλοντας και μη, κάποιοι τον έμπλεξαν σε ένα σκοτεινό γεωπολιτικό παιχνίδι.

Γιατί, μη γελιέστε, πέρα από την ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας, το συμβάν είναι τόσο εκμεταλλεύσιμο πολιτικά όσο και η επίθεση στους δίδυμους πύργους ή στον μαραθώνιο της Βοστώνης. Μόνο που αυτή τη φορά ο τρόμος χτύπησε εκτός ΗΠΑ και αυτό αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία για την υπερδύναμη να τραβήξει τους «απείθαρχους» Ευρωπαίους κάτω από την σκεπή της. Κάνοντάς μας να ξεχάσουμε σε μια στιγμή το γεγονός ότι η NSA, αποδεδειγμένα, κατασκοπεύει συστηματικά τις ηγεσίες όλων των «συμμάχων» της Αμερικής.

Ας μείνουμε έξω από αυτή τη διάσταση του θέματος, προς το παρόν. Η έκφραση αλληλεγγύης του κόσμου μετά την επίθεση ήταν σίγουρα συγκινητική, έστω κι αν δεν ήταν ειλικρινής από όλους. Για παράδειγμα, ο «προοδευτικός» πρωθυπουργός μας και το φασιστοειδές που λειτουργεί ως κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ έσπευσαν να μιλήσουν για τείχη στα σύνορά μας και ανεπιθύμητους μετανάστες, την ίδια στιγμή που αν το Σαρλί Εμπντό κυκλοφορούσε στην Ελλάδα οι δυο τους θα ήταν από τους πρώτους που θα το έστελναν στην πυρά.

Και μιλούν για μετανάστες ασχέτως αν οι φερόμενοι ως δράστες της επίθεσης ήταν Γάλλοι πολίτες. Σημασία έχει ότι ήταν Μουσουλμάνοι. Βρωμεροί βάρβαροι.

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για άλλον έναν βρωμερό βάρβαρο από αυτούς, τον Αχμέτ. Ο Αχμέτ Μεραμπέ ήταν ένας αστυνομικός, Μουσουλμάνος στο θρήσκευμα, από αυτούς που έσπευσαν στον τόπο της επίθεσης. Είχε την ατυχία να περιπολεί εκείνη την ημέρα με μια συνάδελφό του (προφανώς αντιστεκόταν καθημερινά στον πειρασμό να της φορέσει μπούργκα και να της πάρει το όπλο) κοντά στην περιοχή. Λίγο αφού έφτασε εκεί και ύστερα από σύντομο διάλογο ο επίσης βρωμερός βάρβαρος Μουσουλμάνος τρομοκράτης πυροβόλησε τον Αχμετ στο κεφάλι.

Παραδόξως, δεν αναγνώρισε τη χαρακτηριστική δυσωδία που συνοδεύει όλους αυτούς τους βάρβαρους Μουσουλμάνους. Ούτε η μελαμψή φάτσα φαίνεται να είπε κάτι στον τρομοκράτη. Απλά τον πυροβόλησε εν ψυχρώ.

Ο Αχμέτ σκοτώθηκε υπερασπίζοντας μια από τις πλέον βασικές (και δύσκολες) αρχές της Δημοκρατίας, όπως αυτή εκφράζεται στο περίφημο γνωμικό που δεν είπε ποτέ ο Βολταίρος: «Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες».

Η ζωή έχει έναν εξαιρετικό τρόπο να μας καταστρέφει, έτσι απλά, τα ιδεολογικά πυργάκια που χτίζουμε τόσο σχολαστικά στην άμμο του μυαλού μας. Να σβήνει τις νοητές γραμμές που βάζουμε και χωρίζουμε τι είναι «αποδεκτό» και τι όχι. Τι είναι «σωστό» και τι «λάθος». Ποιος είναι ο «καλός» Χριστιανός και ποιος ο «κακός» Μουσουλμάνος. Ή ακόμα και ποιος είναι ο «προοδευτικός» άθεος και ο «σκοταδιστής» θρησκευόμενος.

Η ρητορική του τρόμου έχει ξεκινήσει ήδη και τα ΜΜΕ έχουν ανέβει όλα πάνω στη μπουλντόζα που θέλει να ισοπεδώσει κάθε διαφορετική φωνή. Τι κι αν ισλαμικές θρησκευτικές ενώσεις έχουν καταδικάσει την επίθεση; Αφού ξέρουμε ότι το Ισλάμ καλεί τους πιστούς να σφαγιάσουν όλους τους άπιστους στο όνομα  του Αλλάχ.

Το περίεργο είναι ότι οι Μουσουλμάνοι πιστοί δεν έχουν πάρει ακόμα τα μαχαίρια και τα Καλάσνικοφ για να μας καθαρίσουν όλους. Θα πίστευε κανείς ότι με 1,5 δις από δαύτους θα είχε ξεκινήσει ήδη ο Γ’ Παγκόσμιος.

Από την άλλη, αν οι Χριστιανοί είχαν εφαρμόσει το «αγαπάτε αλλήλους» και το «όστις σε ραπίσει επί την δεξιάν σιαγόνα, στρέψον αυτώ και την άλλην», ο κόσμος θα ήταν εντελώς διαφορετικός σήμερα. Κι όμως. Οι Χριστιανοί, από τη στιγμή που σταμάτησαν οι διωγμοί τους, ξεκίνησαν μια αλυσίδα βαρβαροτήτων στο όνομα του Θεού της Αγάπης, που ξεπερνά οποιονδήποτε ιερό πόλεμο των Μουσουλμάνων: από Σταυροφορίες και γενοκτονίες, μέχρι τη συστηματική υποδούλωση «ειδωλολατρών», την εκκαθάριση αιρετικών και, φυσικά, την Ιερά Εξέταση. Όλα στο όνομα του Χριστού.

Αυτά, θα μου πείτε, ανήκουν στο παρελθόν. Κι όμως. Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τις δηλώσεις της Σάρα Πάλιν, ισχυρής κυρίας των Ρεπουμπλικάνων στις ΗΠΑ, σχετικά με τον πόλεμο στο Ιρακ και το ότι αυτός ήταν θέλημα Θεού. Αμερικανοί, θα αναφωνήσετε επιτιμητικά. Μήπως, λοιπόν, σας εκφράζουν καλύτερα οι δηλώσεις Σαμαρά, που τόσο χριστιανικά θα ήθελε να κλείσει τις πόρτες σε πρόσφυγες πολέμου από τη Συρία και να τους αρνηθεί ακόμα και την ιατρική περίθαλψη;

Δε μιλάμε καν για χριστιανικές αρχές πια, μιλάμε για παραβίαση ανθρωπιστικών κανόνων που ισχύουν ακόμα και για εχθρούς σε περίοδο πολέμου.

Μήπως πρέπει να σας υπενθυμίσω ότι οι πρόσφυγες αυτοί από τη Συρία είναι το προϊόν ενός πολέμου που καλλιέργησε συστηματικά η Δύση, οπλίζοντας και εκπαιδεύοντας φανατικούς ισλαμιστές για να εκθρονίσουν το αυταρχικό καθεστώς του Άσαντ; Ή ότι το ISIL είναι το τραγικό αποτέλεσμα της συστηματικής αποσταθεροποίησης της Μέσης Ανατολής από τις ΗΠΑ (και από την ΕΣΣΔ παλαιότερα) με μοναδικό γνώμονα γεωπολιτικά συμφέροντα και τίποτα παραπάνω;

Όχι, αποκλείεται. Είναι απλά βρωμεροί, βάρβαροι Μουσουλμάνοι. Όπως ο Αχμέτ.

Φταίνε τελικά οι θρησκείες. Λυπάμαι που θα σας το χαλάσω, φίλοι άθεοι και αγνωστικιστές, αλλά δε φταίνε καν αυτές. Γιατί οι άνθρωποι φανατίζονται και σκοτώνουν για το χρήμα, την εξουσία, τη θρησκεία, το χρώμα του δέρματος, την ιδεολογία, τη σημαία, ακόμα και για το κασκόλ μιας ομάδας.

Και αν με προοδευτικό φανατισμό εσείς υποστηρίζετε ότι όλοι όσοι πιστεύουν στους «φανταστικούς τους φίλους» είναι εν δυνάμει τρομοκράτες, απλά βάζετε τον εαυτό σας στην απέναντι όχθη και πυροβολείτε αδιακρίτως ανθρώπους για τις πεποιθήσεις τους. Σαν τους τρομοκράτες, αλλά χωρίς όπλα.

Οι πράξεις είναι αυτές που μετρούν. Τα λόγια σε πολύ μικρότερο βαθμό, οι πεποιθήσεις στο ελάχιστο. Μπορεί να λέμε ότι είμαστε όλοι Σαρλί αλλά τι σημαίνει αυτό πραγματικά;

Εγώ προτιμώ να δηλώσω υποστήριξη σε έναν άνθρωπο που σκοτώθηκε κάνοντας το καθήκον του, προστατεύοντας κάποιους με  τους οποίους πιθανότατα θα διαφωνούσε. Έναν άνθρωπο ο θάνατος του οποίου θα περάσει στα ψιλά γράμματα, επειδή είναι δύσκολο να δεχθούμε πως ένας Μουσουλμάνος αστυνομικός μπορεί να προστατεύει τη Δημοκρατία, ενάντια στα υποτιθέμενα πιστεύω του και στις ιδιότητες που του προσδίδουμε.

Εγώ είμαι ο Αχμέτ.

Μουσικό Διάλειμμα #57