Κρίμα…

Βαγγέλης Γιακουμάκης

Κρίμα είναι να χάνεται μια ζωή, ειδικά αυτή ενός νέου ανθρώπου. Ακόμα περισσότερο, όταν πρόκειται για αυτοκτονία. Στην εποχή της κρίσης έχουμε συνδέσει την αυτοκτονία με την απόγνωση ανθρώπων που βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο. Οι νέοι, όμως, φεύγουν. Αναζητούν την τύχη τους αλλού. Και υπάρχει πάντα η ελπίδα ότι θα γυρίσουν. Όχι όμως ο Βαγγέλης.

Κρίμα είναι και για τους γονείς. Δεν υπάρχει τρόπος να παρηγορηθεί ένας γονιός που χάνει το παιδί του, τη στιγμή μάλιστα που αυτό θα ξεκινούσε τη δική του ζωή. Δεν υπάρχουν λόγια ικανά να γεμίσουν ένα τέτοιο κενό. Δεν υπάρχει τρόπος να φανταστεί κανείς τέτοιον εφιάλτη. Κι όμως, υπάρχουν άνθρωποι που το εύχονται αυτό σε άλλους ανθρώπους.

Κρίμα για την οικογένεια και τους φίλους. Πολλοί από αυτούς θα νιώθουν ότι έπρεπε να είχαν πει ή να είχαν κάνει κάτι παραπάνω για να προλάβουν το κακό. Για ορισμένους ίσως και να ισχύει. Κανείς δεν μπορεί να το πει με σιγουριά. Και αυτό είναι το χειρότερο βάρος.

Κρίμα είναι να εξαπλώνονται φαινόμενα στα σχολεία, τα οποία τα βλέπαμε παλιά μόνο σε αμερικάνικες ταινίες: συμμορίες, ληστείες και «σχολικός εκφοβισμός», όπως αποδίδεται το bullying. Τα παιδιά είναι παιδιά και αντιδρούν συχνά σαν αγέλη. Αυτός που ξεχωρίζει, αυτός που φαίνεται αδύναμος γίνεται στόχος πειραγμάτων και κοροϊδίας. Ξεχωρίζοντας τον διαφορετικό, η ομάδα συσφίγγει τους δεσμούς της, τα μέλη της επιβεβαιώνουν τα κοινά τους στοιχεία. Αυτό είναι κάτι το οποίο τα παιδιά έκαναν παντού και πάντα, δεν είναι κάτι νέο ή κάτι καλό, αλλά είναι ένας έμφυτος κοινωνικός μηχανισμός, όχι bullying. Το bullying είναι ένα βήμα παραπάνω, πιο στοχευμένο και πιο βάρβαρο. Θα κάνω μια παρένθεση εδώ.

Βλέποντας ταινίες και ρεπορτάζ που αναφέρονταν έμμεσα ή άμεσα στο bullying, είχα αναρωτηθεί πολλές φορές γιατί στις ΗΠΑ αυτό φαίνεται σαν άλυτο πρόβλημα εδώ και δεκαετίες. Εκεί όπου το ζήτημα της προστασίας των παιδιών αντιμετωπίζεται σοβαρά και όπου οι κοινωνικές υπηρεσίες έχουν δικαίωμα ακόμα και να σου πάρουν το παιδί, αν αποδειχθεί ότι το κακομεταχειρίζεσαι. Η μόνη λογική εξήγηση ήρθε, όταν διάβασα την περιβόητη ομιλία που αποδίδεται στον Bill Gates, που απευθυνόμενος υποτίθεται στα παιδιά ενός σχολείου τους έδωσε 11 κανόνες που δε διδάσκονται στην τάξη. Το συγκεκριμένο ανέκδοτο είναι απλώς μια φήμη. Στην πραγματικότητα οι κανόνες αυτοί προέρχονται από το βιβλίο κάποιου Charles Sykes που τιτλοφορείται «Η Αποβλάκωση των Παιδιών μας». Ο τελευταίος κανόνας λέει: «να είστε καλοί με τους «φύτουλες», γιατί κατά πάσα πιθανότητα ένας από αυτούς θα είναι τελικά το αφεντικό σας».

Οι φύτουλες, οι σπασίκλες ή (αμερικανιστί) οι nerds, είναι αυτοί οι οποίοι συνήθως γίνονται στόχοι κακομεταχείρισης από τα πιο εύσωμα, πιο κοινωνικά, αλλά όχι τόσο μελετηρά παιδιά. Πέρα από τα παιδιά οικογενειών με ιδιαιτερότητες, κάποια τα οποία έχουν ένα πρόβλημα, μια αναπηρία ή κάποιο άλλο εξωτερικό χαρακτηριστικό που τα κάνει να ξεχωρίζουν, οι συνηθέστεροι στόχοι του bullying είναι τα παιδιά που είναι εξυπνότερα, αλλά όχι κοινωνικά. Αντίθετα, τα «δημοφιλή» παιδιά είναι αυτά τα οποία είναι πιο εμφανίσιμα, οι αθλητές, οι μαζορέτες. Όλα τα υπόλοιπα παιδιά τους έχουν σαν πρότυπα και προσπαθούν να τους μοιάσουν.

Ωστόσο, αν τα «δημοφιλή» παιδιά δεν πετύχουν μετά το σχολείο να μπουν σε κάποια επαγγελματική ομάδα, ή να ακολουθήσουν κάποιο επάγγελμα που εκμεταλλεύεται την εμφάνισή τους, τότε οι ακαδημαϊκές και επαγγελματικές προοπτικές τους συνήθως είναι περιορισμένες. Από την άλλη, οι φύτουλες συνήθως διαπρέπουν στα πανεπιστήμια και συχνά γίνονται στελέχη, δικηγόροι, πολιτικοί ή επιχειρηματίες. Οι υπόλοιποι πέφτουν κάπου στο ενδιάμεσο.

Το bullying, λοιπόν, έχει δύο παρενέργειες: από τη μία ενισχύει στα παιδιά την ιδέα ότι πρέπει να μην ξεχωρίζουν από την ομάδα, να ακολουθούν τα πρότυπα του «ωραίου και της ωραίας» της τάξης και να εμπεδώσουν έτσι την ιδέα της «χρυσής μετριότητας». Από την άλλη, στα παιδιά που έχουν περισσότερες επαγγελματικές προοπτικές και πιθανότητες να διαπρέψουν, καλλιεργείται η αντικοινωνικότητα και η περιφρόνηση για τη μάζα.

Κομφορμισμός, ρηχότητα και έλλειψη κριτικής σκέψης από τη μία. Ελιτισμός, κόμπλεξ και εμπάθεια από την άλλη. Η πλειοψηφία μαθαίνει να ακολουθεί χωρίς να αμφισβητεί και η ελίτ να ηγείται χωρίς οίκτο. Η τέλεια κρεατομηχανή.

Κάπου εκεί άρχισα να συνειδητοποιώ ότι τελικά οι «παρενέργειες» αυτές ενδεχομένως να είναι τόσο ωφέλιμες για το σύστημα, ώστε να γίνονται αυτοσκοπός. Όλα αυτά, βέβαια, στις ΗΠΑ. Στην Ελλάδα τα πράγματα δεν είναι τόσο δομημένα σε κανένα επίπεδο. Εδώ νομίζω ότι ισχύει απλά η λογική του «έλα μωρέ, παιδιά είναι».

Παιδί ήταν και ο Βαγγέλης, όμως. Νεαρός άντρας, έστω. Από την Κρήτη, όπου ο άντρας πρέπει να είναι λεβέντης. Ο Βαγγέλης ίσως δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις που έχουν στο μυαλό τους κάποιοι συντοπίτες του. Ίσως να ήταν πιο συνεσταλμένος απ’ όσο «πρέπει». Ίσως και να ήταν γκέι. Καμία σημασία δεν έχει αυτό. Σημασία έχει ότι ξεχώριζε με τον «λάθος» τρόπο. Σημασία έχει ότι κάποιοι πίστευαν ότι υπήρχε κάτι «λάθος» σε αυτόν.

Κρίμα και για αυτά τα παιδιά. Μπορεί να σας ξενίζει αυτό, αλλά είναι η άβολη αλήθεια. Είναι κρίμα και για αυτούς που υπέβαλλαν τον Βαγγέλη σε αυτά τα βασανιστήρια, γιατί μέσα στο μυαλό τους αυτό επιβεβαίωνε τη δική τους ανωτερότητα. Τα παιδιά που εξασκούν το bullying, οι «νταήδες» που λέμε εδώ καμιά φορά, είναι σχεδόν πάντοτε και οι ίδιοι θύματα ενδοοικογενειακής βίας και καταπίεσης. Ο πατέρας που «εντυπώνει» με το ζωνάρι στο γιό του την ιδέα του άντρα του σκληρού που δεν κλαίει και που, Θεός φυλάξοι, δεν είναι με τίποτα γκέι, διαπράττει ένα έγκλημα που είναι, πιθανόν, κληρονομικό. Το ίδιο ενδεχομένως δίδαξε και ο δικός του πατέρας σε αυτόν, με τον ίδιο «παιδαγωγικό» τρόπο. Ο φαύλος κύκλος της βίας πρέπει κάποτε να σπάσει.

Ο δράστης του bullying μισεί, καταρχήν, τον εαυτό του. Ο στόχος του συχνά αντιπροσωπεύει τα χαρακτηριστικά που αναγνωρίζει ο ίδιος πάνω του σαν αδυναμίες. Δέρνοντας  τον αδύναμο, ο δράστης νιώθει δυνατός. Βασανίζοντας τον φοβισμένο, απωθεί το δικό του φόβο. Διαπομπεύοντας τον ομοφυλόφιλο, ο νταής μπορεί να κρύβει την δική του καταπιεσμένη φύση, η οποία του έχουν μάθει πως είναι ό,τι το χειρότερο πάνω στη Γη. Όσο δύσκολο και αν είναι να  το δεχτούμε, ο θύτης είναι και αυτός ένα θύμα. Κανένα παιδί δε γεννιέται έχοντας το μίσος μέσα του.

Στην περίπτωση νεαρών ενηλίκων, όπως οι συμφοιτητές του Βαγγέλη, η ζημιά έχει ήδη γίνει και είναι δύσκολο να επανορθωθεί. Στις ηλικίες αυτές επιβάλλεται  η ποινικοποίηση του bullying και σε δεύτερο βαθμό η προσπάθεια αναμόρφωσης. Στα σχολεία, όμως, πρέπει να προέχει η πρόληψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση του φαινομένου. Στο κάτω-κάτω μιλάμε όντως για παιδιά, τα οποία δεν έχουν πλήρη συναίσθηση των πράξεών τους και έχουν περισσότερες πιθανότητες να καταλάβουν και να αλλάξουν.

Το μεγαλύτερο κρίμα, όμως, είναι για εκείνους που εξαπολύουν το ίδιο μίσος εναντίον αυτών που διαπράττουν το bullying. Και αυτό επειδή μιλάμε για ανθρώπους που έχουν ευαισθησίες και κάποια λογική, τα οποία πνίγονται μέσα στην οργή. Αν το bullying, το μίσος και η βία είναι ασθένειες (και κατά κάποιον τρόπο είναι), τότε είναι προφανές ότι δε βοηθάμε κανέναν νοσώντας και οι ίδιοι.

Αν τα θεωρείτε όλα αυτά υπερβολικά, ίσως να μην έχει πέσει  στην αντίληψή σας μια αισχρή ανάρτηση στο blog «to-fresko», στην οποία κάποιος αχαρακτήριστος έβαλε μια φωτογραφία του Βαγγέλη Γιακουμάκη με τίτλο «ΚΑΛΟ ΨΟΦΟ ΒΑΓΓΕΛΑΚΗ!» και μια προσβλητική λεζάντα από κάτω. Το χειρότερο, όμως, είναι τα σχόλια. Πέρα από τις λίγες φωνές λογικής που προφανώς καταλογούσαν αυτά που πρέπει σε μια ανάρτηση αυτού του είδους, τα υπόλοιπα σχόλια, υπέρ και κατά, είναι μια πραγματική γκαλερί παραληρηματικού μίσους. Από προσωπικές ευχές για καρκίνο σε όποιον αγαπάει ο δημιουργός της ανάρτησης (λες και φταίνε όλοι οι γύρω του) μέχρι αναθέματα σε ολόκληρη την Κρήτη που είναι «η ντροπή της Ελλάδας». Αν αντέχετε, σας προκαλώ να ρίξετε μια ματιά εδώ.

Η ίδια δεινή κοινωνικοοικονομική κατάσταση,  η οποία διογκώνει φαινόμενα όπως το bullying και ο ρατσισμός έχει γεμίσει με τέτοια οργή τους ανθρώπους που είναι δύσκολο πλέον να ξεχωρίσεις ποιος είναι ο δράστης και ποιος ο πολέμιός του. Όταν διακατέχονται όλοι από το ίδιο μίσος, παύει πια να έχει σημασία ποιος έχει δίκιο. Είναι σαν δυο σκυλιά που προσπαθεί το ένα να πιάσει το λαρύγγι του άλλου. Και σε αυτές τις περιπτώσεις υπερισχύει συνήθως το πιο δυνατό.

Κρίμα. Γιατί το μίσος και η βία δεν αντιμετωπίζονται με περισσότερο μίσος και βία. Και δεν είναι αυτός ο τρόπος για να αποτρέψουμε μια ακόμα τραγωδία σαν αυτή του Βαγγέλη.

Μουσικό Διάλειμμα #59

Advertisements

Μάθε παιδί μου γράμματα

Στις 20 Νοεμβρίου συμπληρώθηκαν 25 χρόνια από την υιοθέτηση της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Με την ευκαιρία κυκλοφόρησαν πετυχημένα σποτάκια κατά της παιδικής κακοποίησης, έγιναν εκδηλώσεις, δράσεις και όλα τα συναφή. Η συγκεκριμένη σύμβαση αποτελεί, όχι τυχαία, το πιο ευρέως αποδεκτό ψήφισμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Λογικό, αφού μόνο οι πλέον πωρωμένοι δεν μπορούν να αντιληφθούν την ευθύνη που έχουμε να προστατέψουμε τους ανθρώπους στην πιο ευαίσθητη και καθοριστική φάση της ζωής τους.

Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι. Το δύσκολο είναι να συνειδητοποιήσουμε και να αποδεχθούμε ότι η παιδική κακοποίηση ΔΕΝ περιορίζεται στην ενδοοικογενειακή βία. Τα παιδιά είναι οι πρώτοι αποδέκτες και τα πρώτα θύματα ενός κόσμου που είναι  βουτηγμένος στη βία κάθε είδους και μιας κοινωνίας  που εκποιεί τις αξίες της. Τα παιδιά είναι εκτεθειμένα στα πάντα: από πολέμους και ξεριζωμούς, μέχρι το τέρας της κρίσης που τόσο προσεκτικά αναθρέφουμε εδώ και δεκαετίες. Και όταν αντιδρούν με όποιον τρόπο μπορούν και μας εκθέτουν, τότε κάνουμε τους έκπληκτους.

Είναι αδύνατον να καταλάβουμε πως τα παιδιά μεγαλώνουν σε μια εμπόλεμη ζώνη. Ας πάμε, λοιπόν, σε κάτι πιο εύκολο και απτό για εμάς. Ας μιλήσουμε για τα παιδιά που «τα έχουν όλα».

Απορώ που κάποιοι αναρωτιούνται με τα σωστά τους το γιατί δεν έχουν τρόπους πια τα παιδιά. Ή γιατί δε σέβονται τίποτα. Ή γιατί δεν ενδιαφέρονται για το σχολείο. Ή γιατί κάνουν καταλήψεις. Ή γιατί τα αιτήματά τους φαίνονται άσχετα και ανούσια, εκτός τόπου και εκτός θέματος. Ίσως έχουν ξεχάσει πώς είναι να είσαι έφηβος. Ίσως να μη θέλουν πια να το θυμούνται.

Γιατί αν θυμηθείς πώς σκεφτόσουν στα νιάτα σου τότε πρέπει να λογοδοτήσεις στο παρελθόν για αυτό που είσαι και ζεις σήμερα. Θα πρέπει να εξηγηθείς στον μικρό Νίκο ή στην μικρή Κατερίνα και να τους δώσεις να καταλάβουν ότι όλο αυτό το άσχημο πράγμα που αποτελεί την πραγματικότητά σου, την καθημερινότητα της επιβίωσής σου, αυτό το οποίο ξορκίζεις μέσα στην εύθραυστη προσωπική σου γυάλα, όλο αυτό το ΑΝΕΧΕΣΑΙ με κάποιον τρόπο. Το θεωρείς, αν όχι φυσιολογικό, τουλάχιστον αναγκαίο κακό.

Και το λούζεσαι κάθε μέρα.

Πληρώνεις το νοίκι ή το χαράτσι σου (αν ζεις ακόμα στο σπίτι σου και όχι με τους γονείς σου) και τους λογαριασμούς σου (αν έχεις εισόδημα), βγαίνεις μια στις τόσες με φίλους για κάνα κρασάκι ή για ένα ποτό, πας στη δουλειά (αν είσαι τυχερός) και κλείνεις όσο γίνεται τα μάτια και τα αυτιά σου σε οτιδήποτε άλλο.

Για ρίξε μια ματιά στον καθρέπτη, λοιπόν. Κάπου εκεί μέσα είναι ο 16χρονος εαυτός σου που σε κοιτά με γουρλωμένα μάτια και σκέφτεται «αποκλείεται γαμώτο να καταντήσω έτσι».

Κι όμως.

Και από αντίδραση, ίσως από ενοχές, κατηγορείς τα παιδιά γιατί θέλουν κάτι αλλά δεν ξέρουν τι. Λες και ξέρεις εσύ. Θεωρείς ότι επειδή εσύ σκύβεις το κεφάλι και πας, πρέπει και αυτά να κάνουν το ίδιο. Τη δοκίμασες εσύ την επανάσταση, δε βγάζει πουθενά. Ή εσύ μπορεί να έδωσες αγώνες για κάτι «ουσιαστικό», ενώ τα παιδιά σήμερα…

Ένα περίεργο πράγμα. Όλοι αυτοί οι ουσιαστικοί, οι πραγματικοί αγώνες, πώς γίνεται και μας έφθασαν ως εδώ; Οι αγώνες που έδινε κάθε γενιά και χλεύαζε  για αυτούς την επόμενη; Κλείνω την παρένθεση.

Τα παιδιά σήμερα, τα παιδιά πάντοτε, ρουφάνε σα σφουγγάρια τα πάντα. Ακόμα και αυτά που δεν πρέπει, όπως το ηθικό αδιέξοδο μιας ολόκληρης κοινωνίας, η οποία ξέρει πως ο δρόμος που ακολουθεί είναι λάθος, αλλά φοβάται να αλλάξει ουσιαστικά. Βλέπουν τους γονείς τους να βρίζουν αυτούς που ψηφίζουν και μετά να τους ψηφίζουν ξανά. Βλέπουν τους καθηγητές τους να είναι δέσμιοι ενός αποτυχημένου εκπαιδευτικού συστήματος να μετατρέπονται σε δημόσιους υπαλλήλους-ζόμπι που λειτουργούν ως διδάσκοντες μόνο στα φροντιστήρια και στα ιδιαίτερα. Ζουν καθημερινά τον απαράμιλλο παραλογισμό ενός κράτους, το οποίο όχι μόνο δε σταμάτησε να αντιμετωπίζει τους πολίτες του εναλλάξ σαν πελάτες ή εχθρούς, αλλά εντείνει την προσπάθειά του για την εξάλειψη οποιασδήποτε δημιουργικής σκέψης ή προσπάθειας σε κάθε επίπεδο. Ζουν στη χώρα που άλλοι αγωνιούν για να σώσουν το σπίτι τους ή για να εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους, ενώ το τελευταίο iPhone γίνεται ανάρπαστο.

Το έχουμε ξαναπεί: το ψάρι βρωμάει απ’ το κεφάλι. Η πολιτική ηγεσία της χώρας βυθίζεται όλο και περισσότερο στην αναξιοπρέπεια με τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα να βρίσκονται, τι ειρωνεία, στο ίδιο το Υπουργείο Παιδείας. Πρώτον, η περιβόητη ΕΔΕ που διατάχθηκε από τον πολύ κ. Λοβέρδο για να διαπιστωθεί ο λόγος για τον οποίο δε προσκλήθηκε στη δοξολογία της 28ης Οκτωβρίου. Στην ίδια χώρα που δεν γίνονται ΕΔΕ για μια αδιάκοπη σειρά από σκάνδαλα και αυθαιρεσίες κρατικών λειτουργών, διατάσσεται ΕΔΕ για να βρεθεί ποιος φταίει που δεν καλέστηκε ο Υπουργός. Για να διαπιστωθεί τελικά ότι το σφάλμα έγινε στο ίδιο του το γραφείο.

Στη συνέχεια με έκπληξη ακούσαμε τον Υφυπουργό Παιδείας να λέει ευθαρσώς στη Λιάνα Κανέλλη ότι «θέλει Κασιδιάρη» με τον προεδρεύοντα της Βουλής να την επιπλήττει όταν, δικαιολογημένα, έγινε έξω φρενών. Σιγά το πράμα, δηλαδή. Επειδή ο Υφυπουργός Παιδείας, ούτε λίγο ούτε πολύ, επικρότησε δημόσια έναν μισογύνη νεοναζί που χτύπησε μπροστά στις κάμερες μια γυναίκα βουλευτή; Γιατί όταν λες «Κασιδιάρης σου χρειάζεται, αλλά εγώ δε θα σου κάνω τη χάρη να γίνω», σημαίνει ότι επικροτείς τον άντρα που δε δέχεται τη γυναίκα να αντιμιλά. Της χρειάζεται ένα μπερντάκι ξύλο να μπει στη θέση της. Αλλά δε θα της το δώσεις εσύ, γιατί είσαι υπεράνω. Το περιστατικό ήταν τόσο χοντρό, ώστε ανάγκασε τον Πρωθυπουργό να «παραιτήσει» τον κ. Στύλιο στη χώρα που κανείς στην κυβέρνηση δεν παραιτείται, ούτε απομακρύνεται για τίποτα.

Και μετά, ποιος τον διαδέχθηκε; Ένας κύριος Γεωργαντάς, ο οποίος είχε δηλώσει σε συγκέντρωση στελεχών στο Κιλκίς ότι «…σε ανθρώπους που ωφελήθηκαν από την ΝΔ, σε ανθρώπους που δούλεψαν επί ΝΔ σε ανθρώπους που πήρανε συμβάσεις από τη ΝΔ, εννοώ συμβάσεις έργου, συμβάσεις ορισμένου χρόνου, άλλοι που πήγαν στα stage, αυτούς να τους θυμίσουμε ότι πρέπει να προσφέρουν κάποια υπηρεσία…«. Έτσι διδάσκουμε στα παιδιά την αξιοκρατία. Μπορείτε να σπουδάσετε ό,τι θέλετε, αλλά αν ελπίζετε στην Ελλάδα του 2014 και του 1,5 εκατομμυρίου ανέργων να βρείτε δουλειά, το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να ψηφίσετε το κυβερνόν κόμμα. Ή να εργάζεστε τζάμπα με την ελπίδα ότι κάποτε μπορεί και να προσληφθείτε.

Όλα αυτά από την ίδια κυβέρνηση που κατήργησε όχι το μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, όπως ακούστηκε, αλλά έστω και την αναφορά στο αναπαραγωγικό σύστημα που υπήρχε στο βιβλίο της Βιολογίας της Α’ Γυμνασίου. Δεν μπορείς να καταργήσεις κάτι που δεν υπάρχει, εξάλλου. Μπορείς να προσποιείσαι, όμως, ότι είσαι σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα ενώ με κάθε σου ενέργεια προωθείς την ανευθυνότητα, το μισογυνισμό, την ασέβεια, την αναξιοπρέπεια, την αναξιοκρατία και το σκοταδισμό. Και όλα αυτά μόνο μέσω του Υπουργείου Παιδείας. Πού να συμπεριλάβεις και την υπόλοιπη κυβέρνηση.

Και θέλετε τα παιδιά που μεγαλώνουν σε αυτό το περιβάλλον να μάθουν τι ακριβώς; Όποιος έχει επαφή με εκπαιδευτικούς, κάθε βαθμίδας και ειδικότητας, μπορεί εύκολα να βγάλει τα συμπεράσματά του. Η διαφορά  στα παιδιά είναι αισθητή χρόνο με το χρόνο. Τα περισσότερα δεν ενδιαφέρονται να μάθουν, γιατί δεν πιστεύουν σε τίποτα. Και σε τι να πιστέψουν όταν όλα μα όλα τα μηνύματα που λαμβάνουν καθημερινά είναι λανθασμένα; Όταν τα ΜΜΕ καλλιεργούν μια συνεχή τρομοκρατία και την εναλλάσσουν με διαλείμματα κενής «γκλαμουριάς» που περνιέται για ψυχαγωγία; Όταν η εικόνα που διαγράφεται για το μέλλον τους είναι εντελώς μαύρη;

Θυμάμαι, τι έλεγαν κάποιοι όταν κάναμε εμείς καταλήψεις στο σχολείο (τις ίδιες καταλήψεις που ξεκίνησαν την πολιτική καριέρα του Τσίπρα) για το περιβόητο νομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου. Έλεγαν πως είναι υποκινούμενες, πως γίνονταν για να γλυτώσουμε μαθήματα και άλλα παρόμοια. Πέρα από τις όποιες αστοχίες του νομοσχεδίου,  εμείς βλέπαμε μια ευκαιρία να αντιδράσουμε σε μια θλιβερή πολιτική κατάσταση, σε ένα σκηνικό όπου Πρωθυπουργοί έκριναν εαυτούς υπεράνω του νόμου, όπου τα κόμματα έπαιζαν βρώμικα παιχνίδια στην πλάτη όλων των άλλων και όπου τα χρόνια προβλήματα (όπως αυτό της Παιδείας) φαίνονταν άλυτα. Και αυτό που ένοιαζε τον Υπουργό ήταν ο υποχρεωτικός εκκλησιασμός και το πανεπιστημιακό άσυλο.

Θέλαμε να κάνουμε κάτι για να αλλάξουμε τα πράγματα. Δεν καταφέραμε και πολλά, εκτός από την ακύρωση άλλης μιας ανούσιας μεταρρύθμισης. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι η αντίδραση ήταν λανθασμένη ή άστοχη. Ούτε αφαιρεί το δικαίωμα από τα παιδιά να αντιδρούν σήμερα, επειδή κρίνουμε ότι τα αιτήματά τους είναι φτωχά. Φτωχή σε αξίες είναι η κοινωνία στην οποία μεγαλώνουν. Που δεν τους δίνει τίποτα να πιστέψουν και τίποτα να ελπίζουν. Εκτός από μια άρον-άρον απόδραση στο εξωτερικό.

Και να μη γυρίσουν ποτέ. Για να μην καταντήσουν σαν τον Τσάκωνα στο «Μάθε παιδί μου γράμματα», που μετρούσε τα χρόνια των σπουδών του και αναρωτιόταν που πήγε ο χαμένος του χρόνος.

Διάλειμμα #56