Η αρχή του τέλους;

12324-itok=LQ0Ks41a

Τα πράγματα δεν είναι απλά. Και με αυτό δεν εννοώ αυτό που θα ακολουθήσει μετά το ιστορικής σημασίας δημοψήφισμα της Μεγάλης Βρετανίας για την παραμονή της ή όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα επακόλουθα σίγουρα δεν είναι απλά, ακόμα και αν πάμε σε ένα, θεωρητικά λιγότερο επώδυνο, ενδεχόμενο «ντρίπλας» σαν εκείνη που έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ μετά το δικό μας αντίστοιχο δημοψήφισμα.

Και αυτό το ενδεχόμενο υπάρχει γιατί, όπως επισημάνθηκε από τον Independent, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος δεν έχει ουσιαστικά νομική ισχύ. Μπορεί, λοιπόν, κάλλιστα να «κολλήσει» στο Βρετανικό Κοινοβούλιο, πράγμα που πολύ θα βολέψει για να βγει η Αγγλία από την εξαιρετικά άβολη θέση που τη φέρνει, μεταξύ άλλων, το δικό της «έξω» με το «μέσα» της Σκωτίας. Το θύμα στη συγκεκριμένη περίπτωση θα είναι, «απλώς», το κύρος της δημοκρατίας.

Εδώ θα μπορούσαμε να κάνουμε μια εξαιρετικά εκτεταμένη παρένθεση και να φιλοσοφήσουμε πάνω στη φύση και τις αδυναμίες της δημοκρατίας, αλλά το αποτέλεσμα θα παραμείνει το ίδιο: η Μεγάλη Βρετανία συνολικά αποφάσισε να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το θέμα είναι να εντοπιστούν οι λόγοι που οδήγησαν εδώ. Λυπάμαι αν σας χαλάω την απλή και βολική σας εξήγηση, αλλά δε φταίνε ούτε οι «γέροι», ούτε οι ακροδεξιοί, ούτε οι αμόρφωτοι. Φυσικά, οι μεγάλες ηλικίες όντως προτίμησαν το «Brexit», όπως έγινε ασφαλώς και με τους ακροδεξιούς οι οποίοι, κατά κανόνα, είναι και άτομα χαμηλού μορφωτικού επιπέδου.

Αλλά η άνοδος της ακροδεξιάς δεν είναι ένα τυχαίο φαινόμενο. Ποτέ δεν είναι. Και δεν είναι ένα φαινόμενο που περιορίζεται μόνο στη Βρετανία ή στην Ελλάδα. Είναι πανευρωπαϊκό. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη το φαινόμενο Τραμπ, τότε αντιλαμβανόμαστε ότι το πρόβλημα είναι μάλλον παγκόσμιο. Ας παραμείνουμε, όμως, στην Ευρώπη.

Το βασικό πρόβλημα είναι πως η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένωση περισσότερο στο όνομα, παρά στην πράξη. Το εγχείρημα «κόλλησε» στο φιάσκο του Ευρωσυντάγματος καθώς, όπως μας έχουν επισημάνει αρκετές φορές οι φίλοι μας από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, είναι αδύνατον να υπάρξει νομισματική ένωση, χωρίς πολιτική ένωση. Η Ε.Ε. αποτελείτο μέχρι χθες από 28 μέλη, 19 εκ των οποίων έχουν κοινό νόμισμα. Από κει και πέρα όμως;

Δε χρειάζεται να διαθέτει κανείς εις βάθος γνώση των διεθνών σχέσεων για να καταλάβει ότι η προσφυγική κρίση ήταν ένα ξεκάθαρο δείγμα της αποτυχίας της Ε.Ε. να δείξει ουσιαστική ενότητα και αλληλεγγύη. Για να το αντιληφθούμε αυτό, αρκεί να φανταστούμε ότι η Ελλάδα αποτελείται από ομόσπονδα κρατίδια. Με το που φθάνουν οι πρόσφυγες ας πούμε στη Λέσβο, τα υπόλοιπα κρατίδια αποφασίζουν να κλείσουν τα σύνορά τους και να αφήσουν τους πρόσφυγες εγκλωβισμένους στο νησί. Ταυτόχρονα και ενώ η Λέσβος είναι εν γνώσει τους σε κακή οικονομική κατάσταση, κυριολεκτικά πετούν χρήματα στην Τουρκία για να εξασφαλίσουν ότι θα περιορίσει την ροή των μεταναστών, χωρίς όμως να υπάρχει η παραμικρή εγγύηση για αυτό. Η Αθήνα μπορεί να διατυμπανίζει ότι έχει τις πόρτες της ανοιχτές στους πρόσφυγες, αλλά εφόσον αυτοί δεν μπορούν να φύγουν από τη Λέσβο, η δήλωση αυτή έχει μάλλον θεωρητικό χαρακτήρα. Θα είχε αυτή η κατάσταση νόημα σε μια ενωμένη χώρα; Σίγουρα όχι. Πώς μπορεί, λοιπόν, να έχει νόημα σε μια πραγματική ένωση κρατών;

Πώς γίνεται σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία έχει, υποτίθεται, κοινά σύνορα να επιτρέπεται σε μεμονωμένα μέλη να τα κλείνουν κατά βούληση, συνάπτοντας μάλιστα συμφωνίες με μη μέλη και αστυνομεύοντας τα σύνορά τους; Και όλα αυτά χωρίς την παραμικρή κύρωση ή, έστω, μια αντίδραση ανάλογη της σοβαρότητας του ατοπήματος αυτού. Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι η Μεγάλη Βρετανία και η Ιρλανδία παραμένουν μέχρι σήμερα εκτός ζώνης Σένγκεν.

Πώς εξηγείται σε μια οικονομική ένωση σε πορεία νομισματικής ενοποίησης η δεύτερη σε μέγεθος οικονομία να αρνείται να υιοθετήσει το κοινό νόμισμα; Πέρα από τη Μεγάλη Βρετανία, εκτός παραμένουν οικειοθελώς η Σουηδία (7η σε μέγεθος στην Ε.Ε.), η Πολωνία (8η), η Δανία (11η) και η Τσεχία (16η). Η Μεγάλη Βρετανία και η Δανία είχαν πάρει… χαρτί από γιατρό και δεν υποχρεούνταν να μπουν στο Ευρώ παρά μόνο εάν το ζητούσαν. Οι υπόλοιπες χώρες υποτίθεται ότι έχουν υποχρέωση, αλλά μόνο αν δεχθούν να μπουν στο Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών II, κίνηση που είναι προαιρετική. Η Σουηδία παίζει με αυτόν τον τρόπο τις «καθυστερήσεις» από το 2003, οπότε απέρριψε το Ευρώ με δημοψήφισμα. Και αυτό έγινε στις εποχές των παχιών αγελάδων…

Δεν ξέρω αν έχετε την ίδια αίσθηση με μένα, αλλά στην αντίληψή μου η Μεγάλη Βρετανία ήταν μια χώρα μονίμως με το ένα πόδι έξω από την Ε.Ε. Αν υπήρχε ποτέ περίπτωση να αποχωρήσει πραγματικά μια χώρα από την Ένωση ποια θα ήταν η πιο πιθανή υποψήφια;

Μία άλλη παράμετρος που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η συστημική χειραγώγηση των ΜΜΕ (ένα από τα πολλά επιτεύγματα το οποίο δεν είναι σε καμία περίπτωση αποκλειστικότητα της Ελλάδας). Όπως εδώ, έτσι και στη Μεγάλη Βρετανία οι τελευταίες δημοσκοπήσεις έδειχναν καθαρό προβάδισμα του Bremain με 7 μονάδες. Πολλοί πίστεψαν ότι η παραμονή ήταν σίγουρη και ψήφισαν Brexit, έτσι για να μην τους έχουν οι Ευρωπαίοι για δεδομένους. Ή επειδή κατά βάθος θα προτιμούσαν να είναι μόνοι στο νησί τους, αλλά χωρίς να θέλουν στα σοβαρά το ρίσκο του Brexit. Μόνο και μόνο για να έχουν τη συνείδησή τους ήσυχη.

Όπως και να έχει, το πρόβλημα είναι ότι η Ε.Ε. δεν έχει πείσει ότι αποτέλεί πραγματικά το δρόμο προς την ευημερία. Όσο η Γερμανία πιέζει για περισσότερη λιτότητα και βάζει την προστασία της Bundesbank πάνω από την ευημερία των πολιτών της Ευρώπης, όσο το οικονομικό μοντέλο που προωθείται είναι εκείνο της ανταγωνιστικότητας χωρίς να εξετάζεται η βιωσιμότητα σε βάθος χρόνου, με λίγα λόγια όσο ο στόχος είναι να εξυπηρετούνται οι αριθμοί και όχι οι άνθρωποι, τόσο οι ακραίες τάσεις θα ενισχύονται, τόσο θα ωθούνται οι ψηφοφόροι προς τα λαϊκίστικα κόμματα και τόσο πιο κοντά θα βαδίζουμε στο γκρεμό, είτε αυτός εκδηλωθεί με έναν ακόμα πόλεμο, είτε με κάποιο ολοκληρωτικό μόρφωμα. Είτε και στα δύο μαζί, κατά σειρά.

Υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα τα οποία χάνουμε εστιάζοντας αποκλειστικά στους «αμόρφωτους γεροφασίστες» που ψήφισαν υπέρ του Brexit. Πρώτον: τι ακριβώς εννοεί η Μέρκελ όταν δηλώνει το εξής:

«Ακόμη και αν είναι δύσκολο να το φανταστεί κανείς για μας, δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι η ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης ήταν μια ιδέα ειρήνης. Βλέπουμε όλοι ότι ο κόσμος βρίσκεται σε αναταραχή. Η ειρήνη που έχουμε στην Ευρώπη εδώ και πολλά χρόνια, δεν είναι αυτονόητη.»

Δεύτερον, ήταν πραγματικά τόσο σημαντικός λόγος η ενδοκομματική διαμάχη για τον Κάμερον ώστε να πάρει το ρίσκο ενός τέτοιου δημοψηφίσματος; Είναι άραγε εγκληματικά ηλίθιος ή υπάρχει κάποια άλλη σκοπιμότητα;

Και τρίτον: ποιος είναι ο ρόλος των ΗΠΑ σε αυτό το παιχνίδι και με ποιον τρόπο σκοπεύει να συσφίξει τις σχέσεις της με μια απομονωμένη Αγγλία, η οποία κινδυνεύει ακόμα και να χάσει τη Σκωτία και την Ιρλανδία;

Η Ε.Ε. δεν γεννήθηκε απλώς και μόνο για να πάρει τη μορφή μιας ενιαίας και ομοιόμορφης αγοράς. Ο βαθύτερος και ουσιαστικός λόγος ήταν να αποφευχθεί η γένεση μιας ακόμα, τρίτης καταστροφικής παγκόσμιας σύρραξης. Παρόλα αυτά, οι ηγέτες της Ευρώπης φαίνεται να το ξεχνούν αυτό και ενώ ακολουθούν πολιτικές, οι οποίες σταδιακά εξαθλιώνουν τους πολίτες τους και υποβαθμίζουν άμεσα τη δημοκρατία (βλ. TTIP, CETA), απορούν όταν οι αντιδράσεις των ψηφοφόρων δεν είναι λογικές ή ψύχραιμες.

Αυτό δεν αφορά μόνο τη Μεγάλη Βρετανία, ασφαλώς. Αυτό αφορά και την Ελλάδα και τις πλείστες όσες παθογένειές της, οι οποίες ωστόσο δεν πρόκειται ποτέ να εξαλειφθούν με τη θεραπεία-σοκ στην οποία επιμένει η γερμανική κυβέρνηση. Αφορά και όλα τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη, στα οποία η ακροδεξιά ανεβαίνει συνεχώς.

Δύο είναι τα πιο σημαντικά μαθήματα που οφείλουμε να αποκομίσουμε από αυτή τη συγκυρία: πρώτον, ότι δεν είμαστε σε καμία περίπτωση ούτε η αρχή, ούτε το τέλος των προβλημάτων της Ε.Ε. Πέρσι τέτοια εποχή μιλούσαν όλοι για την Ελλάδα μεν, αλλά φέτος το show αναμένεται πολύ πιο συναρπαστικό κι ενδιαφέρον. Δεύτερον, αδαείς, ανενημέρωτους και ευκολόπιστους πολίτες έχουν κι αλλού, ακόμα και στην «καλλιεργημένη» Μεγάλη Βρετανία και είναι, μάλιστα, πολύ περισσότεροι απ’ ότι νομίζαμε.

Αν θέλουμε κάποια στιγμή να λύσουμε τα δικά μας θέματα, τότε θα πρέπει να πάψουμε να ταλαντευόμαστε σαν εκκρεμή από τον απόλυτο εγωκεντρισμό στην απόλυτη αυτό-απαξίωση και να δούμε τα πράγματα κάπως αντικειμενικά.

Όσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση… μακάρι να είχα κάτι καλό να σας πω. Το Brexit, εάν τελικά πραγματοποιηθεί, μοιάζει πραγματικά να σφραγίζει την αρχή του τέλους της Ε.Ε.

 

Μουσικό Διάλειμμα #63

 

Πολύ σκληρός για να αποφασίσει

Jesus facepalm

Τους βαρέθηκα.

Όχι μόνο εγώ, φυσικά, αλλά κι εγώ μαζί με εκατομμύρια άλλους. Τα κανάλια βρήκαν και έναν κομψό όρο για να μας χαρακτηρίσουν. Είμαστε, λέει, «σκληροί αναποφάσιστοι». Για την ακρίβεια, ο όρος δεν είναι και πολύ νέος. Ο κόσμος απλά σκλήρυνε και το δημογραφικό σύνολο αυξήθηκε. Και το «σκλήρυνε» δε λέει και πολλά: ο Έλληνας μάλλον έμεινε από εναλλακτικές.

Ο ΣΥΡΙΖΑ απέτυχε. Όχι μόνο στη διαπραγμάτευση. Με δεδομένη την ακραία στάση της Γερμανίας που ξεπέρασε κάθε όριο θράσους και μας πρότεινε να βγούμε για λίγο, να υποστούμε όλες τις συνέπειες ενός GRexit και μετά να επιστρέψουμε στη μέγγενη του Ευρώ, η αποτυχία ήταν σχεδόν βέβαιη, πέρα από την απειρία και τους όποιους άστοχους χειρισμούς. Ο ΣΥΡΙΖΑ απέτυχε επειδή δεν έκανε ούτε το ελάχιστο απ’ όσα θα περίμενε κανείς. Αν, ας πούμε το άνοιγμα της ΕΡΤ θεωρηθεί ως μια χαρακτηριστική κίνηση της κυβέρνησης, τότε αυτό που έκανε γενικά ήταν να διορθώσει ένα λάθος με άλλο ένα λάθος.

Το όνειρο του διαχωρισμού κράτους-Εκκλησίας, το οποίο φυσικά και θα απέφερε μεγάλο δημοσιονομικό όφελος στο κράτος και το οποίο είναι κάτι που θα μπορούσε να ελπίζει κανείς από την «πρώτη φορά Αριστερή» κυβέρνηση, πέθανε πολύ νωρίς, πριν από τις τελευταίες εκλογές. Αλλά ούτε καν το σύμφωνο συμβίωσης; Συνειδητοποιούμε, βέβαια, ότι το δεύτερο μάλλον προσέκρουσε στις δεξιές ευαισθησίες του Πάνου Καμμένου, όπως ίσως και αρκετά άλλα. Τον καταλαβαίνω, βέβαια, τον Πάνο. Αν ήμουν γυναίκα και ήταν η μόνη μου επιλογή από το «ισχυρό» φύλο, μάλλον θα άλλαζα στρατόπεδο. Πρέπει κι αυτός να προστατέψει λοιπόν την υφαλοκρηπίδα του.

Ούτε καν στο μείζον θέμα του μεταναστευτικού δεν έγινε κάτι. Εκτός από το ότι μάθαμε πως οι πρόσφυγες από τη Συρία έρχονται για να λιαστούν στην Ελλάδα. Ο εγκλεισμός σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και το κλείσιμο των συνόρων δεν είναι λύση. Λύση, όμως, δεν είναι και η απόλυτη απραξία.

Η ουσία είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έκανε τίποτα ουσιαστικό, με μόνη λαμπρή εξαίρεση τη συνετή στάση που εμπόδισε περαιτέρω μέτρα κατά της Ρωσίας από την ΕΕ, συμβάλλοντας ίσως έτσι στο να μη περάσουμε το πιο θερμό καλοκαίρι από καταβολής κόσμου. Ο κίνδυνος δεν απετράπηκε εντελώς, βέβαια. Όσοι ενδιαφέρονται να εξαφανιστεί αυτό το περίεργο δίποδο που καταπατεί τον θαυμαστό γαλάζιο μας πλανήτη θα έχουν κι άλλες ευκαιρίες για να πραγματοποιηθεί η ευχή τους.

Η ΝΔ ξεφορτώθηκε την ακροδεξιά πέτρα που είχε γύρω από το λαιμό της τα τελευταία χρόνια. Οποιοσδήποτε ακολουθούσε τον Αντώνη Σαμαρά, με εξαίρεση τα φασιστοειδή πουλέν Βορίδη και Γεωργιάδη, θα ήταν βελτίωση. Και βέβαια ο ακροδεξιός πυρήνας βρίσκεται ακόμα εκεί, δίπλα-δίπλα με τον παλιό, καλό παλαιοκομματικό μηχανισμό της ΝΔ. Αλλά ο Βαγγέλας δεν κάνει για πρωθυπουργός, παιδιά, ούτε καν των νησιών Φερόες. Και ποιος κάνει, θα μου πείτε. Ας αλλάξουμε κατηγορία, να πάμε…

ΠΑΣΟΚ. Φώφη Γεννηματά. Ο πατέρας της θα γυρίζει στον τάφο του με αυτά που βλέπει. Στο ΠΑΣΟΚ του ’80 έλυναν το πρόβλημα των πιο αξιοπρεπών στελεχών ξεκάνοντάς τους. Όχι, δεν εννοώ τον Κουτσόγιωργα. Το αποτέλεσμα αυτής της παρά φύσει επιλογής είναι καταφανές σήμερα. Και δε μου λείπει ο Βενιζέλος, καθόλου. Από πολλές απόψεις έμοιαζε με μια παραφουσκωμένη εκδοχή του Ανδρέα. Ικανότατος, δεινός ρήτορας, πανέξυπνος, χωρίς τη χαρισματικότητα του Παπανδρέου, αλλά με εξίσου έντονη επιθυμία να κυβερνήσει και να κάνει καλό μόνο στον εαυτό του. Και να προσφέρει πλήρη ασυλία σε κάθε κυβέρνηση, ανεξάρτητα από το πόσο βαθιά θα βάλει το χέρι της στο μέλι. Στην περίπτωση αυτή η Φώφη αποτελεί βελτίωση υπό την έννοια ότι μπορεί επιτέλους να στείλει το ΠΑΣΟΚ στο τελευταίο του ραντεβού με την Ιστορία.

ΚΚΕ. Μιας και μιλάμε για Ιστορία να πάμε και στο πλέον ανιστόρητο κόμμα της ελληνικής Βουλής, το οποίο ακόμα μουρμουράει μέσα από τα δόντια του όταν αναφέρεται ο Στάλιν και ακόμα δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι το μοναδικό καθαρό «πρότυπο» του μοντέλου που υποστηρίζει είναι η Βόρεια Κορέα. Και μπορεί ο κ. Κουτσούμπας να μην είναι τόσο αχώνευτος όσο ο Κιμ Γιόνγκ-ουν, αλλά αυτό ποσώς θα μας ενδιαφέρει αν ποτέ πραγματοποιηθεί το απόλυτα απευκταίο ενδεχόμενο, ακόμα και για το ίδιο το ΚΚΕ: όχι να ανέβει η Χ.Α., αλλά να κυβερνήσει το ίδιο.

ΛΑΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Πώς μ’αρέσει η ειρωνεία. Να διαλύεις ένα κόμμα και να βγάζεις το δικό σου που αποσχίστηκε ΕΝΟΤΗΤΑ. Ο Λαφαζάνης είναι, αν μη τι άλλο, σπουδαίος κωμικός. Η δεύτερη απόδειξη είναι ότι συνεργάζεται με τη Ζωή.

Το χαμόγελο της Τζοκόντα

ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΩΩΝ. Ο Βασίλης Λεβέντης τώρα δικαιώνεται. Σκεφθείτε λίγο τις αφίσες του, που κόσμησαν την Αθήνα σε αυτή την ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη προεκλογική περίοδο που μας φόρτωσαν. Η ερώτηση που πρέπει να γίνει είναι: πού βρέθηκαν τα λεφτά; Ο κ. Λεβέντης αναζητούσε επί 20 χρόνια σπόνσορα, χτυπώντας την πόρτα σχεδόν κάθε επιχείρησης του Λεκανοπεδίου. Εκτός κι αν βρήκε την κρυψώνα του Γιωργάκη «λεφτά υπάρχουν», κάποιος άλλος πρέπει να ενδιαφέρθηκε να τον στηρίξει. Αναρωτιέμαι τι να λέει ο ΣΚΑΙ για αυτό.

ΑΝΕΛ. Α ναι είναι και αυτοί. Η συνεισφορά τους στην απραξία και αναποτελεσματικότητα του ΣΥΡΙΖΑ σε όλα τα επίπεδα ήταν καθοριστική. Είμαι βέβαιος ότι ο λαός θα τους δώσει τη θέση που τους αξίζει.

ΠΟΤΑΜΙ. Άφησα το Ποτάμι για το τέλος. Σε ένα γενικά εύστοχο κείμενό του ο κ. Γεωργακόπουλος περιγράφει γλαφυρά την πολιτική κατάσταση της χώρας. Εκεί που, για μένα, το χαλάει αρκετά είναι το Ποτάμι. Ιδέα δεν έχει λέει ο συνάδελφος blogger (ναι, γράφω πλέον μια φορά το δίμηνο και είμαι και blogger, τρομάρα μου) γιατί δεν πάει καλά το Ποτάμι. Επιτρέψτε μου να σας διαφωτίσω, λοιπόν. Το Ποτάμι δεν μετακινείται από το 6% επειδή οι ψηφοφόροι δεν εμπιστεύονται τον Σταύρο Θεοδωράκη. Γνωρίζουν τις στενές του σχέσεις με την οικογένεια Παπανδρέου (και Σημίτη) κατά το παρελθόν, όπως και τις πολύ πιο στενές του σχέσεις με τον κ. Μπόμπολα. Βλέπετε, για το χάλι που έχουμε σήμερα δεν ευθύνονται μόνο οι πολιτικοί και οι πολίτες που τους ψήφιζαν, αλλά σε εξίσου μεγάλο βαθμό και το καρτέλ των ΜΜΕ, το οποίο όλα αυτά τα χρόνια κατευθύνει συστηματικά την κοινή γνώμη. Αυτός είναι, άλλωστε, ένας από τους βασικούς λόγους που εγώ δεν ρίχνω το μεγαλύτερο βάρος της ευθύνης στον Έλληνα πολίτη για το χάος που συστηματικά παραλαμβάνει κάθε κυβέρνηση από το 1981 και μετά.

Στην Ελλάδα σήμερα και οι τέσσερις εξουσίες είναι χωμένες στη διαφθορά και το έργο του Τύπου είναι να κατευθύνει τα πρόβατα στον επόμενο λύκο. Αυτό, λοιπόν, είναι το πρόβλημα του Ποταμιού. Και επειδή εγώ και πολλοί άλλοι δεν έχουμε καμία όρεξη να ψηφίσουμε κάποιον μηντιάρχη βρισκόμαστε κάτω από την αμφιβόλου ποιότητας ταμπέλα του «σκληρού αναποφάσιστου».

Και τι κάνουμε τώρα; Κι άλλη υπομονή;

Υ.Γ.:

ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ. Αχ, αυτές οι νεανικές τρέλες που δεν ξεπερνιούνται ποτέ…

Sieg Geil

Ζιγκ Χάιλ.

Μουσικό Διάλειμμα #61

Είναι η Δημοκρατία, ηλίθιε!

Δημοψήφισμα

Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε, λοιπόν.

Κάποιοι με ρώτησαν για την παρατεταμένη σιγή των «Καιρών». Τους απαντούσα πως δεν έχω τι να γράψω, γιατί πολύ απλά δεν είχα καταλήξει σε κάποιο χρήσιμο συμπέρασμα. Θα το έχετε αντιληφθεί ότι σε όλο αυτό το διάστημα που μαινόταν η διαπραγμάτευση ο πόλεμος της προπαγάνδας στα ΜΜΕ κρατούσε γερά. Απ’ όλες τις πλευρές, εντός και εκτός συνόρων. Ήταν (και είναι) σχεδόν αδύνατον να βρει κανείς κάποια πηγή η οποία να μην ακολουθεί κάποια γραμμή. Το κυβερνητικό επιτελείο αποτελείται είτε από σταυροφόρους της αλήθειας και της δικαιοσύνης, είτε από γελοίους, ανεύθυνους οπαδούς του Στάλιν, αν πάρουμε τοις μετρητοίς αυτά που λέγονται στα κανάλια και γράφονται στο Διαδίκτυο και στις εφημερίδες.

Οι απόψεις που κρατούσαν κάποιες αποστάσεις σε αυτό το σκηνικό της απόλυτης πόλωσης έμοιαζαν σαν παραφωνία, ενδεχομένως και να κινούσαν υποψίες σε πολλούς για τα κρυφά τους κίνητρα. Τόσο πολύ έχει ξεφύγει η κατάσταση.

Δεν υπήρχε κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο να γράψω, λοιπόν. Τώρα, όμως, υπάρχει.

Καταρχήν, οφείλω να ξεκαθαρίσω ότι δεν θεωρώ σε καμία περίπτωση πως όλοι οι χειρισμοί που έγιναν από την κυβέρνηση ήταν ορθοί. Ή ότι όλα τα στελέχη της, ίσως ούτε καν τα περισσότερα, με εκφράζουν με τις απόψεις τους. Θεωρώ, όμως, ότι η διαπραγμάτευση ήταν απαραίτητη, ασχέτως με το αν έγινε όπως έπρεπε. Και ο λόγος είναι απλός: η Ελλάδα εφαρμόζει τα τελευταία πέντε χρόνια μια σειρά συμφωνιών και μέτρων (βλ. Μνημόνια) τα οποία έχουν αποτύχει να φέρουν το επιθυμητό για εμάς αποτέλεσμα.

Το επιθυμητό αποτέλεσμα για τους Έλληνες (τους έχοντες σώας τα φρένας, τουλάχιστον) θα πρέπει να είναι η αναδιοργάνωση της οικονομίας και η έξοδος από την κρίση. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους για το κατά πόσο πέτυχε η πολιτική αυτή. Και προς Θεού μην μιλήσει κανείς για το πρωτογενές πλεόνασμα, γιατί όταν αυτό προέρχεται από τον κανιβαλισμό της οικονομίας και όχι μια βιώσιμη αναδιάρθρωσή του, ενώ επιπλέον είναι προϊόν εξαναγκασμού και όχι ορθού σχεδιασμού, τότε μόνο ένδειξη υγιούς οικονομίας δεν είναι.

Αυτή τη στιγμή το χρέος της χώρας βρίσκεται στο 177% του ΑΕΠ σε σχέση με το 113% του 2008 και βρίσκεται σε άνοδο όλα αυτά τα χρόνια με εξαίρεση το 2012 όταν έπεσε στο 157,2%. Η λιτότητα έχει αποτύχει και αυτό είναι κάτι το οποίο έχει παραδεχθεί και το ΔΝΤ εδώ και δύο χρόνια. Παρόλα αυτά, η πολιτική του δεν άλλαξε ουσιαστικά.

Και αυτό επειδή πρωτίστως ενδιαφέρεται να εξασφαλίσει τα χρήματα των πιστωτών ενώ αντιμετωπίζει την καταπολέμηση της κρίσης στην Ελλάδα ως δευτερεύοντα στόχο. Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις της χώρας δεν έλαβαν κανένα ουσιαστικό μέτρο αναδιάρθρωσης. Αν θεωρήσουμε, π.χ. ότι το πρωτοφανές κλείσιμο της δημόσιας τηλεόρασης, η άνευ όρων παράδοση του ψηφιακού πακέτου συχνοτήτων στη σύμπραξη των καναλαρχών και η εγκατάλειψη της πανάκριβης, αναντικατάστατης τεχνικής υποδομής της ΕΡΤ στην τύχη της ήταν αναπτυξιακό μέτρο, περαστικά μας.

Ωστόσο, η τρέχουσα κυβέρνηση φρόντισε με σχεδόν εξίσου απαράδεκτο τρόπο να επαναφέρει την ΕΡΤ κάνοντας ακόμα και θερμούς πολέμιους του «μαύρου» να σκεφτούν ότι ίσως και να ήταν καλύτερα να μην είχε κάνει τίποτα για αυτό.

Το θέμα της ΕΡΤ είναι χρήσιμο να αναφερθεί ως μια μικρογραφία των πολιτικών που ακολούθησαν οι «μνημονιακές» και η «αντι-μνημονιακή» κυβέρνηση. Τα περισσότερα μέτρα που πήραν μοιάζουν περίπου με το γύρισμα ενός διακόπτη, από το ON στο OFF και πάλι πίσω, χωρίς καμία δυνατότητα ευελιξίας ή δημιουργικής δράσης.

Δεν έγινε ποτέ κανένα ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της εξυγίανσης του Δημοσίου: απλά περάσαμε από τις οριζόντιες περικοπές στις επαναπροσλήψεις. Η καταπολέμηση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής παραμένουν μακρινά όνειρα, ενώ η γραφειοκρατία, αιώνια τροχοπέδη οποιασδήποτε αναπτυξιακής προοπτικής της χώρας ζει και βασιλεύει.

Τι ουσιαστικό έγινε, λοιπόν; Έγινε διαπραγμάτευση. Πιστεύω με καλές προθέσεις, όχι όμως και με τον καλύτερο τρόπο. Η κατάληξη του πεντάμηνου εγχειρήματος ήταν πως όταν φάνηκε η παραμικρή διάθεση για υποχώρηση από την κυβέρνηση, οι «θεσμοί» πέρασαν σε άμεση αντεπίθεση.  Η στρατηγική νίκη της ελληνικής πλευράς που εντοπίστηκε στη μείωση της παράλογης απαίτησης για πρωτογενές πλεόνασμα στο 1%, ανατράπηκε από τόσο σκληρούς όρους, ώστε, όπως δήλωσε γνωστός Βρετανός δημοσιογράφος «ούτε ο Σαμαράς δε θα ψήφιζε αυτή τη συμφωνία».

Κάπως έτσι βρισκόμαστε με την πλάτη στον τοίχο.

Εδώ πρέπει να γίνει μια παρένθεση. Ζώντας στην ίδια τη γενέτειρα της Δημοκρατίας φαίνεται πως έχουμε ξεχάσει το πραγματικό νόημα της λέξης. Δημοκρατία δεν σημαίνει εκλογοκρατία. Δημοκρατία δεν σημαίνει ψηφίζω ένα κόμμα το οποίο κάνει δεσμεύσεις Α και εφαρμόζει πολιτική Ω. Άλλο αν αυτό το έχουμε συνηθίσει και το θεωρούμε φυσιολογικό. Δεν είναι. Η παρούσα κυβέρνηση εδώ τουλάχιστον πρωτοτύπησε. Δήλωσε ότι θα κάνει διαπραγμάτευση και την έκανε. Σε αντίθεση με τον Σαμαρά που αρχικά χαρακτήριζε τα Μνημόνια «καταστροφή», στη συνέχεια τα ψήφισε και κατόπιν υποσχέθηκε «επαναδιαπραγμάτευση» που δεν έγινε ποτέ.

Βέβαια, έκανε και ο Τσίπρας τώρα την «κωλοτούμπα» του. Μπορεί αυτή τη στιγμή να ζητά δημοψήφισμα, ωστόσο υποκριτικά αντιμετώπιζε και ο ίδιος ως καταστροφή το περιβόητο δημοψήφισμα που υπαινίχθηκε ο ΓΑΠ, αλλά δεν είδαμε ποτέ. Γιατί; Γιατί πολύ απλά οι πολιτικοί αυτής της χώρας δεν θα συμφωνήσουν ποτέ με τον αντίπαλο, παρά μόνο εάν έχουν πολιτικό συμφέρον. Όσο κρίσιμο και αν είναι το ζήτημα.

Το έχω ξαναγράψει στο παρελθόν. Ο Έλληνας διακατέχεται από μια ιδιότυπη σχιζοφρένεια: θέλει να είναι Ευρωπαίος, αλλά δε θέλει να υιοθετήσει ιδέες και συνήθειες οι οποίες στην Ευρώπη θεωρούνται δεδομένες. Τι σημαίνει το να είμαστε Ευρωπαίοι; Σας διαβεβαιώ ότι ούτε το ευρώ αποτελεί προϋπόθεση για αυτό, ούτε καν η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ιδιότητα του Ευρωπαίου έχει να κάνει με άλλα πράγματα.

Στη Μεγάλη Βρετανία ουδέποτε υιοθέτησαν το ευρώ. Η Νορβηγία δεν αποτελεί καν μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχει, άραγε, καμία αμφιβολία όσον αφορά την ευρωπαϊκή ταυτότητα των χωρών αυτών; Όχι. Μήπως γνωρίζετε γιατί οι δύο αυτές χώρες διαφοροποίησαν τη στάση τους απέναντι στο ευρωπαϊκό όραμα;

Γιατί έκαναν δημοψηφίσματα. Από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα διεξήχθησαν τουλάχιστον 44 δημοψηφίσματα που σχετίζονταν με την ένταξη χωρών στην (τότε) ΕΟΚ και αργότερα στην ΕΕ καθώς και με την επικύρωση διαφόρων συνθηκών (όπως αυτή του Μάαστριχτ). Πόσα από αυτά έγιναν στην Ελλάδα;

Μηδέν.

Γαλλία, Ελβετία, Ιρλανδία, Νορβηγία, Δανία, Μεγάλη Βρετανία, Γροιλανδία (ναι, κι όμως), Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία, Μάλτα, Σλοβενία, Ουγγαρία, Λιθουανία, Σλοβακία, Πολωνία, Τσεχία, Εσθονία, Λετονία, Ισπανία, Ολλανδία, Λουξεμβούργο, Κροατία. Αυτές είναι οι χώρες στις οποίες οι πολίτες θεωρήθηκαν ικανοί να αποφασίσουν, έστω και μία φορά, για το ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας τους.

Ίσως να σας έχει διαφύγει μέσα στον γενικότερο πανικό, αλλά τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, η Μεγάλη Βρετανία σχεδιάζει δημοψήφισμα για την ίδια την παραμονή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αργότερο ως το τέλος του 2017!

Στην Ελλάδα κανένας δε ρωτήθηκε αν ήθελε να ενταχθεί στην ΕΟΚ. Αυτό ήταν όμως το κύριο σημείο τριβής των δύο μεγάλων κομμάτων των εκλογών του 1981. Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου κατέβηκε με κύριο σύνθημα το περίφημο «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο», με στόχο την έξοδο από την ΕΟΚ και την εκδίωξη των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων.

Στην Ελλάδα ποτέ δεν έγινε δημοψήφισμα για την ΕΟΚ. Έγιναν εκλογές. Ο κυρίαρχος λαός μίλησε. Ο θρίαμβος του ΠΑΣΟΚ του έδινε κάθε δυνατότητα να πραγματοποιήσει τις δεσμεύσεις του. Ωστόσο έξοδος δεν υπήρξε ποτέ.

Ούτε για την είσοδο στην Ευρωζώνη έγινε ποτέ δημοψήφισμα. Ωστόσο η κυβέρνηση Σημίτη μας «πούλησε» καλά το Ευρώ και συμμετείχε σε μια τεράστια απάτη για να καταφέρουμε να μπούμε σε αυτή. Το αποτέλεσμα ήταν να δεθεί χειροπόδαρα με ένα ισχυρό νόμισμα μια οικονομία η οποία δεν είχε ποτέ τις προϋποθέσεις για αυτό. Η τότε κυβέρνηση δεν προσπάθησε καν να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις αυτές, έστω και αναδρομικά.

Κι όμως, ποτέ δεν θεωρήθηκε απαραίτητο να ζητηθεί η γνώμη μας για το ευρώ. Ήταν αυτονόητο ότι θα το δεχόμασταν. Μας έκαναν τιμή που μας έβαλαν στην Ευρωζώνη, σαν το φτωχό συγγενή που τον καλούν στο πλούσιο τραπέζι. Το τίμημα που καταβάλαμε ήταν απλώς η αξιοπρέπειά μας. Η δυνατότητά μας να αυτοκαθοριζόμαστε. Εξάλλου η αρχή είχε γίνει το ’81. Η λαϊκή εντολή παραδόθηκε και αγνοήθηκε. Η «ντρίπλα» που έκανε τότε ο Ανδρέας ήταν να πείσει τον κυρίαρχο λαό ότι μπορούσε αντί να βγει από την ΕΟΚ, να εκμεταλλευτεί τη χρυσή αυτή ευκαιρία και να γίνει πλούσιος.

Έτσι, όπως ακριβώς ο φτωχός συγγενής που κάθισε απροσδόκητα στο τραπέζι πέσαμε με τα μούτρα στο φαΐ, πιστεύοντας ότι ήταν τζάμπα. Έλα όμως που τώρα ήρθε ο λογαριασμός; Έλα που ο λογαριασμός αυτός δεν αφορά μόνο το χρέος, αλλά και το μεγάλο, τεράστιο έλλειμμα δημοκρατίας που σημειώνεται στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης; Της Ελλάδας που το ’81 ουσιαστικά είπε ΟΧΙ, το οποίο έγινε ΝΑΙ;

Ούτε καν ναι. Σκάσε και τρώγε κακομοίρη μου, που μου θες να βγεις από την ΕΟΚ.

Αυτό ήταν, αν θέλετε, το προπατορικό αμάρτημα της μεταπολίτευσης. Από τη στιγμή που ο λαός έδωσε μια ξεκάθαρη εντολή, η οποία διαστρεβλώθηκε ολοκληρωτικά και δεν διαμαρτυρήθηκε κανείς, αυτή η εντολή έγινε λευκή επιταγή στα χέρια όλων των επόμενων κυβερνήσεων. Μπορούσαν πλέον να υπόσχονται ό,τι ήθελαν προεκλογικά και να το παραβιάζουν στη συνέχεια, χωρίς κανένα φόβο για τις συνέπειες. Αυτή είναι, κα. Γεννηματά, η μεγαλύτερη συμβολή του Ανδρέα Παπανδρέου στη σύγχρονη ελληνική Δημοκρατία. Και αυτή τη συμβολή την έχουν τιμήσει δεόντως όλοι όσοι τον διαδέχθηκαν στο μέγαρο Μαξίμου.

Ο μόνος τρόπος για να ξεφύγει η Ελλάδα από την παγίδα στην οποία έπεσε είναι να γίνει επιτέλους σεβαστή η βούληση του λαού της. Και δε μιλώ για την ηρωική έξοδο απαραίτητα. Μιλώ για μια συνειδητή επιλογή. Να επιλέξουμε επιτέλους αν θέλουμε να φύγουμε και να υποστούμε τις οδυνηρές συνέπειες, οι οποίες όμως σε βάθος χρόνου θα υποχωρήσουν και θα μας επιτρέψουν -ίσως- να ανασυγκροτηθούμε ή αν θέλουμε να μείνουμε και να το παλέψουμε εντός ΕΕ, με ό,τι συνεπάγεται αυτό.

Όπως και να έχει, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, η επιλογή πρέπει να είναι συνειδητή. Ο κυρίαρχος λαός ψήφισε το ΣΥΡΙΖΑ στην πλειοψηφία του για να διαπραγματευτεί παραμένοντας εντός του ευρώ. Αυτό δήλωσε ο Τσίπρας πριν τις εκλογές και αυτό προσπάθησε να εφαρμόσει. Παράλληλα, όμως, ψήφισε και την κατάργηση των Μνημονίων. Ωστόσο, η συμφωνία που υπάρχει στο τραπέζι (αν δεν αλλάξει κάτι στο εντωμεταξύ) δεν είναι τίποτα άλλο από ένα ακόμα πιο σκληρό Μνημόνιο.

Βρισκόμαστε, λοιπόν, σε ένα αδιέξοδο από όπου δεν αρκεί να μας βγάλει μια αόριστη «λαϊκή εντολή», η οποία εδώ και σαράντα χρόνια έχει γίνει ένα λάστιχο που η εκάστοτε κυβέρνηση τραβά και τεντώνει όπως τη βολεύει, έστω και αν έτσι παραβιάζει στο 100% τις προεκλογικές της δεσμεύσεις.

Δεν λειτουργεί έτσι η Δημοκρατία, παιδιά. Δεν ψηφίζουμε εθνοπατέρες για να παίρνουν αποφάσεις για λογαριασμό μας. Ψηφίζουμε συγκεκριμένο πρόγραμμα και πολιτικές. Όταν τα δεδομένα αλλάζουν τόσο ριζικά και οι αποφάσεις είναι τόσο κρίσιμες, τότε η Δημοκρατία οφείλει να απευθύνεται στους πολίτες και η απόφαση για το μέλλον μιας χώρας πρέπει να πηγάζει άμεσα από αυτούς.

Διαφορετικά θα συνεχίσουμε να είμαστε ο φτωχός συγγενής της Ευρώπης. Όχι γιατί δε θα έχουμε Ευρώ, αλλά επειδή δε θα έχουμε γνώμη κι αυτοσεβασμό.

Η εξουσία του φόβου

Η κραυγή

Ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος.

Φυλάει τα έρμα, θα μου πείτε. Ναι, αρκεί να μην τον χρησιμοποιούν εναντίον σου. Τα ζώα από ένστικτο φοβούνται τη φωτιά για την προστασία τους. Ωστόσο, ο άνθρωπος έμαθε να χρησιμοποιεί αυτόν το φόβο για να τα κυνηγά. Βάζοντας φωτιά στα ξερά χόρτα, οι αρχαίοι κυνηγοί ανάγκαζαν το θήραμά τους να εγκαταλείψει την κάλυψή του και να μείνει εκτεθειμένο.

Το τέχνασμα αυτό εφαρμόζεται και από άνθρωπο σε άνθρωπο εδώ και πολλές χιλιετηρίδες. Ο φόβος χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα για να καταδυναστεύονται ολόκληροι λαοί. Όχι μόνο ο φόβος της εξουσίας, αλλά και ο φόβος του «άλλου». Οι αυτοκράτορες της Κίνας κρατούσαν μακριά τις ορδές των βαρβάρων με το τεράστιο τείχος που έκτισαν, παράλληλα, όμως, εξασφάλιζαν την υποταγή των επαρχιών που βρίσκονταν πίσω από αυτό.

Οι φεουδάρχες προστάτευαν τις πόλεις τους με τείχη από επιδρομές κάθε είδους. Όσοι ήταν εντός των τειχών, ωστόσο, έπρεπε να πληρώνουν φόρους, οι οποίοι ήταν συνήθως δυσβάσταχτοι. Δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Ακόμα και αν κανείς  ξέφευγε από τους φοροεισπράκτορες του τοπικού βαρώνου (οι οποίοι προφανώς δεν μοίραζαν εκκαθαριστικά, απλά σου έκαιγαν το σπίτι αν δεν πλήρωνες) πού θα μπορούσε να πάει;

Η τακτική αυτή λειτουργεί θαυμάσια και στην εποχή μας. Ο φόβος του Εβραίου, του μουσουλμάνου, του κομμουνιστή, του εγκληματία λαθρομετανάστη, του μαύρου, του ομοφυλόφιλου, του διαφορετικού.

Προφανώς δεν είναι όλα ρόδινα σε αυτόν τον κόσμο. Προφανώς και ο φόβος πολλές φορές έχει ρίζες στην πραγματικότητα. Το ζώο αν μείνει στα ξερόχορτα θα κάει, δεν έχει πραγματικά επιλογή. Οι χωρικοί του Μεσαίωνα ήταν εκτεθειμένοι σε κάθε επίδοξο εισβολέα ή ληστή. Επομένως τα τείχη του φεουδάρχη ήταν σαν δώρο Θεού για εκείνους. Και εφόσον τα τείχη δεν χτίζονταν μόνο με καλές προθέσεις, ήταν λογικό και δίκαιο ο τοπικός άρχοντας να ζητά φόρους από όσους είχε υπό την προστασία του.

Πλην, όμως, έχοντας αυτούς τους ανθρώπους πλήρως στο έλεός του, ο εκάστοτε ηγεμόνας μπορούσε όχι απλώς να λάβει το ηθικό αντίτιμο για την προστασία που προσέφερε, αλλά να απαιτήσει όσα αυτός ήθελε. Κοινώς, να εκμεταλλεύεται και να εκβιάζει κατά βούληση. Μπορούσε να ζει πλουσιοπάροχα στο κάστρο του, αφήνοντας στους χωρικούς μετά βίας αρκετά ώστε να μη λιμοκτονούν. Η εξουσία διαφθείρει και η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι κοινωνικές επαναστάσεις σταδιακά έφεραν τον κόσμο από τα μοναρχικά ή ολιγαρχικά καθεστώτα στα δημοκρατικά. Έπρεπε να πάψει να υπάρχει απόλυτη εξουσία, ώστε να πάψει η καταπίεση και η εκμετάλλευση του αδύναμου από τον ισχυρό.

Θεωρητικά, ο 20ος αιώνας είδε το αποκορύφωμα του εκδημοκρατισμού στον πλανήτη μας. Πρακτικά, όμως, η ολοένα και αυξανόμενη επιρροή, που ασκούν οι πολυεθνικές στις κυβερνήσεις των κρατών, μειώνει συνεχώς τη δυνατότητα των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων να λαμβάνουν αποφάσεις. Φτάσαμε, λοιπόν, στο σημείο οι περιβόητες «αγορές» να καθορίζουν εμμέσως πλην σαφώς την οικονομική πολιτική των κρατών. Και φυσικά αφού το χρήμα κινεί τα πάντα, η οικονομική πολιτική επηρεάζει τα πάντα, με πρώτο και εύκολο θύμα την κοινωνική πολιτική.

Κάπως έτσι βρισκόμαστε σήμερα να συζητάμε για, αυτονόητα στη θεωρία, πράγματα όπως η κοινωνική ασφάλιση, η περίθαλψη και η παιδεία. Και καθώς όλα αυτά τα οποία κατακτήθηκαν με αίμα τα τελευταία 200 χρόνια περικόπτονται και εξανεμίζονται σταδιακά λόγω της «οικονομικής πραγματικότητας», συνειδητοποιεί κανείς ότι επιστρέφουμε, ουσιαστικά, στην εποχή του φεουδαλισμού.

Ο μεγάλος μας εχθρός είναι η χρεωκοπία. Για να τον κρατήσουμε μακριά είμαστε αναγκασμένοι να θυσιάσουμε τα πάντα. Βέβαια, οι τιμημένοι και δημοκρατικά εκλεγμένοι ηγέτες μας ζουν ακόμη στα κάστρα τους, τρώνε με χρυσά κουτάλια και κυκλοφορούν με θωρακισμένες λιμουζίνες. Αλλά δεν υπάρχει επιλογή, αφού αν μας πετάξουν έξω από τα τείχη θα χάσουμε και τα λίγα που έχουμε. Θα μείνουμε ακόμα και από χαρτί υγείας, όπως φαίνεται.

Ο μεγάλος μας εχθρός δεν είναι τόσο η χρεωκοπία, όσο ο φόβος αυτής. Και αυτό επειδή η χρεωκοπία έχει ήδη συμβεί, απλώς είναι ελεγχόμενη. Πράγματι, έχουμε ακόμα είδη πρώτης ανάγκης στα ράφια, αλλά έχουμε επίσης 27% ανεργία και ένα χρέος, το οποίο είναι αδύνατον να εξυπηρετηθεί. Καθώς επιχειρήσεις κλείνουν καθημερινά και το ΑΕΠ συρρικνώνεται, οι τόκοι αυξάνουν και το χρέος διογκώνεται. Και τίποτα δε φαίνεται δυνατόν να το σταματήσει.

Είναι απλά μαθηματικά. Οτιδήποτε άλλο περί success story και τα συναφή είναι απλά επικοινωνιακά τρικ. Κάθε χρόνο μόνο οι τόκοι του χρέους μας είναι 30 δις Ευρώ. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι το όποιο πρωτογενές πλεόνασμα, ακόμα και αυτό το εικονικό των 1.416 εκατ. ευρώ, είναι αστείο. Είναι σαν να προσπαθείς να σβήσεις πυρκαγιά κατουρώντας την. Και το πλεόνασμα αυτό παρουσιάζεται ως… επιτυχία. Και η «έξοδος στις αγορές» δεν ήταν τίποτα άλλο από ένα κακόγουστο αστείο, το οποίο μας έκανε διεθνώς ρεζίλι για άλλη μια φορά.

Ο Σαμαράς μιλά για θυσίες του λαού, οι οποίες κινδυνεύουν να πάνε χαμένες. Μα είναι ήδη χαμένες. Οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών δεν έχουν καταφέρει τίποτα, παρά μόνο να επιβάλλουν εισπρακτικά μέτρα, να εκποιήσουν το προσοδοφόρο μέρος της δημόσιας περιουσίας, χωρίς να ξεφορτωθούν το επιζήμιο, και να κάνουν απολύσεις στο Δημόσιο χωρίς κάποιο σχέδιο ή κριτήριο. Αξιολόγηση δεν υπάρχει, η γραφειοκρατεία ζει και βασιλεύει, το πελατειακό κράτος συνεχίζει να υφίσταται, οι διασυνδέσεις με τον κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα το ίδιο. Μεταρρυθμίσεις απλές και ορθολογικές, οι οποίες θα ήταν απολύτως ανέξοδες για το κράτος και θα βοηθούσαν πραγματικά τις επενδύσεις, προσκρούουν πάνω σε συμφέροντα ημέτερων που προστατεύονται ακόμα.

Ακόμα και στο Reuters κυκλοφόρησε η είδηση ότι η συγκυβέρνηση είναι ανεπιθύμητη πλέον. Γιατί το πολιτικό κεφάλαιο της συγκυβέρνησης εξαντλήθηκε. Ο φόβος δεν μπορεί πλέον να συγκρατήσει τους πολίτες. Αν η κυβέρνηση τολμούσε να επιβάλλει κι άλλα μέτρα, οι αντιδράσεις θα ήταν απρόβλεπτες. Έχουμε φτάσει σε αδιέξοδο.

Από τη μία πλευρά, μια αριστερή κυβέρνηση, αυτοδύναμη ή με κάποιο δεκανίκι, θα έχει μια μικρή πίστωση χρόνου. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος, αν διαψευστούν οι μάλλον ουτοπικές υποσχέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, ο κόσμος να εκραγεί σε πολύ μικρό διάστημα. Ο φόβος που έχει καλλιεργηθεί με πολλή προσοχή τα τελευταία χρόνια, έχει ήδη προκαλέσει εκροές κεφαλαίων στο εξωτερικό. Οι τράπεζες πιέζονται. Οι δανειστές θα επιδιώξουν την επιβολή επιπρόσθετων μέτρων. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει εμπειρία διακυβέρνησης. Συν τοις άλλοις, έχει προσχωρήσει σε αυτόν αρκετό πρώην ΠΑΣΟΚ, το οποίο συνυπάρχει (όπως και στο ΠΑΣΟΚ του ’81) με ριζοσπαστικά στοιχεία που θέλουν να μας βγάλουν από παντού.

Οι κίνδυνοι είναι πολλοί και οι φόβοι ακόμα περισσότεροι. Αλλά το αδιέξοδο παραμένει. Και αυτό που φοβάμαι εγώ περισσότερο είναι το κατρακύλισμα σε έναν ακροδεξιό βούρκο που αρνείται ακόμα και τις πιο βασικές ανθρώπινες αξίες, όπως την προστασία των αδυνάτων και την περίθαλψη των προσφύγων, που καταπνίγει τη δημιουργικότητα, που εξαναγκάζει το 2% του πληθυσμού, του νεότερου και πιο υποσχόμενου τμήματός του, να μεταναστεύσει. Δεν είμαστε απλώς μια χώρα γερόντων και συνταξιούχων, είμαστε μια χώρα στην οποία οι λιγότεροι από τους μισούς νέους έχουν δουλειά και όσοι έχουν, αμείβονται με ψίχουλα. Οι υπόλοιποι απλά φεύγουν.

Αυτοί που μένουν αδυνατούν να δημιουργήσουν οικογένειες, αφού τα χρήματα απλά δε φθάνουν. Η Ελλάδα αργοπεθαίνει. Σας το λέω χωρίς καμία διάθεση υπερβολής και δράματος. Κάποιοι φοβούνται τη χρεωκοπία. Εγώ φοβάμαι περισσότερο ότι σβήνουμε αργά, αλλά σταθερά. Η ενδεχόμενη χρεωκοπία, η ανεξέλεγκτη, θα είναι άμεση και βάρβαρη. Ο αργός θάνατος, στον οποίο έχουμε καταδικαστεί, θα πάρει μια δεκαετία ακόμα μέχρι τα συμπτώματά του να γίνουν τόσο φανερά, ώστε κανένας να μην μπορεί πια να τα αρνηθεί. Αλλά θα έρθει, σας το εγγυώμαι.

Ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος. Εγώ προτιμώ να ψηφίσω κατά συνείδηση.

 

Μουσικό Διάλειμμα #58

Δεν είμαι ο Σαρλί. Είμαι ο Αχμέτ.

Ahmed Merabet

Λυπάμαι πραγματικά για αυτό που συνέβη. Δεν μπορώ ακόμα να πιστέψω ότι ο Wolinski, τα «βρώμικα» σκίτσα του οποίου διάβαζα ως φοιτητής στις σελίδες της Βαβέλ και του Παρά Πέντε, κείτεται νεκρός επειδή, θέλοντας και μη, κάποιοι τον έμπλεξαν σε ένα σκοτεινό γεωπολιτικό παιχνίδι.

Γιατί, μη γελιέστε, πέρα από την ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας, το συμβάν είναι τόσο εκμεταλλεύσιμο πολιτικά όσο και η επίθεση στους δίδυμους πύργους ή στον μαραθώνιο της Βοστώνης. Μόνο που αυτή τη φορά ο τρόμος χτύπησε εκτός ΗΠΑ και αυτό αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία για την υπερδύναμη να τραβήξει τους «απείθαρχους» Ευρωπαίους κάτω από την σκεπή της. Κάνοντάς μας να ξεχάσουμε σε μια στιγμή το γεγονός ότι η NSA, αποδεδειγμένα, κατασκοπεύει συστηματικά τις ηγεσίες όλων των «συμμάχων» της Αμερικής.

Ας μείνουμε έξω από αυτή τη διάσταση του θέματος, προς το παρόν. Η έκφραση αλληλεγγύης του κόσμου μετά την επίθεση ήταν σίγουρα συγκινητική, έστω κι αν δεν ήταν ειλικρινής από όλους. Για παράδειγμα, ο «προοδευτικός» πρωθυπουργός μας και το φασιστοειδές που λειτουργεί ως κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ έσπευσαν να μιλήσουν για τείχη στα σύνορά μας και ανεπιθύμητους μετανάστες, την ίδια στιγμή που αν το Σαρλί Εμπντό κυκλοφορούσε στην Ελλάδα οι δυο τους θα ήταν από τους πρώτους που θα το έστελναν στην πυρά.

Και μιλούν για μετανάστες ασχέτως αν οι φερόμενοι ως δράστες της επίθεσης ήταν Γάλλοι πολίτες. Σημασία έχει ότι ήταν Μουσουλμάνοι. Βρωμεροί βάρβαροι.

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για άλλον έναν βρωμερό βάρβαρο από αυτούς, τον Αχμέτ. Ο Αχμέτ Μεραμπέ ήταν ένας αστυνομικός, Μουσουλμάνος στο θρήσκευμα, από αυτούς που έσπευσαν στον τόπο της επίθεσης. Είχε την ατυχία να περιπολεί εκείνη την ημέρα με μια συνάδελφό του (προφανώς αντιστεκόταν καθημερινά στον πειρασμό να της φορέσει μπούργκα και να της πάρει το όπλο) κοντά στην περιοχή. Λίγο αφού έφτασε εκεί και ύστερα από σύντομο διάλογο ο επίσης βρωμερός βάρβαρος Μουσουλμάνος τρομοκράτης πυροβόλησε τον Αχμετ στο κεφάλι.

Παραδόξως, δεν αναγνώρισε τη χαρακτηριστική δυσωδία που συνοδεύει όλους αυτούς τους βάρβαρους Μουσουλμάνους. Ούτε η μελαμψή φάτσα φαίνεται να είπε κάτι στον τρομοκράτη. Απλά τον πυροβόλησε εν ψυχρώ.

Ο Αχμέτ σκοτώθηκε υπερασπίζοντας μια από τις πλέον βασικές (και δύσκολες) αρχές της Δημοκρατίας, όπως αυτή εκφράζεται στο περίφημο γνωμικό που δεν είπε ποτέ ο Βολταίρος: «Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες».

Η ζωή έχει έναν εξαιρετικό τρόπο να μας καταστρέφει, έτσι απλά, τα ιδεολογικά πυργάκια που χτίζουμε τόσο σχολαστικά στην άμμο του μυαλού μας. Να σβήνει τις νοητές γραμμές που βάζουμε και χωρίζουμε τι είναι «αποδεκτό» και τι όχι. Τι είναι «σωστό» και τι «λάθος». Ποιος είναι ο «καλός» Χριστιανός και ποιος ο «κακός» Μουσουλμάνος. Ή ακόμα και ποιος είναι ο «προοδευτικός» άθεος και ο «σκοταδιστής» θρησκευόμενος.

Η ρητορική του τρόμου έχει ξεκινήσει ήδη και τα ΜΜΕ έχουν ανέβει όλα πάνω στη μπουλντόζα που θέλει να ισοπεδώσει κάθε διαφορετική φωνή. Τι κι αν ισλαμικές θρησκευτικές ενώσεις έχουν καταδικάσει την επίθεση; Αφού ξέρουμε ότι το Ισλάμ καλεί τους πιστούς να σφαγιάσουν όλους τους άπιστους στο όνομα  του Αλλάχ.

Το περίεργο είναι ότι οι Μουσουλμάνοι πιστοί δεν έχουν πάρει ακόμα τα μαχαίρια και τα Καλάσνικοφ για να μας καθαρίσουν όλους. Θα πίστευε κανείς ότι με 1,5 δις από δαύτους θα είχε ξεκινήσει ήδη ο Γ’ Παγκόσμιος.

Από την άλλη, αν οι Χριστιανοί είχαν εφαρμόσει το «αγαπάτε αλλήλους» και το «όστις σε ραπίσει επί την δεξιάν σιαγόνα, στρέψον αυτώ και την άλλην», ο κόσμος θα ήταν εντελώς διαφορετικός σήμερα. Κι όμως. Οι Χριστιανοί, από τη στιγμή που σταμάτησαν οι διωγμοί τους, ξεκίνησαν μια αλυσίδα βαρβαροτήτων στο όνομα του Θεού της Αγάπης, που ξεπερνά οποιονδήποτε ιερό πόλεμο των Μουσουλμάνων: από Σταυροφορίες και γενοκτονίες, μέχρι τη συστηματική υποδούλωση «ειδωλολατρών», την εκκαθάριση αιρετικών και, φυσικά, την Ιερά Εξέταση. Όλα στο όνομα του Χριστού.

Αυτά, θα μου πείτε, ανήκουν στο παρελθόν. Κι όμως. Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τις δηλώσεις της Σάρα Πάλιν, ισχυρής κυρίας των Ρεπουμπλικάνων στις ΗΠΑ, σχετικά με τον πόλεμο στο Ιρακ και το ότι αυτός ήταν θέλημα Θεού. Αμερικανοί, θα αναφωνήσετε επιτιμητικά. Μήπως, λοιπόν, σας εκφράζουν καλύτερα οι δηλώσεις Σαμαρά, που τόσο χριστιανικά θα ήθελε να κλείσει τις πόρτες σε πρόσφυγες πολέμου από τη Συρία και να τους αρνηθεί ακόμα και την ιατρική περίθαλψη;

Δε μιλάμε καν για χριστιανικές αρχές πια, μιλάμε για παραβίαση ανθρωπιστικών κανόνων που ισχύουν ακόμα και για εχθρούς σε περίοδο πολέμου.

Μήπως πρέπει να σας υπενθυμίσω ότι οι πρόσφυγες αυτοί από τη Συρία είναι το προϊόν ενός πολέμου που καλλιέργησε συστηματικά η Δύση, οπλίζοντας και εκπαιδεύοντας φανατικούς ισλαμιστές για να εκθρονίσουν το αυταρχικό καθεστώς του Άσαντ; Ή ότι το ISIL είναι το τραγικό αποτέλεσμα της συστηματικής αποσταθεροποίησης της Μέσης Ανατολής από τις ΗΠΑ (και από την ΕΣΣΔ παλαιότερα) με μοναδικό γνώμονα γεωπολιτικά συμφέροντα και τίποτα παραπάνω;

Όχι, αποκλείεται. Είναι απλά βρωμεροί, βάρβαροι Μουσουλμάνοι. Όπως ο Αχμέτ.

Φταίνε τελικά οι θρησκείες. Λυπάμαι που θα σας το χαλάσω, φίλοι άθεοι και αγνωστικιστές, αλλά δε φταίνε καν αυτές. Γιατί οι άνθρωποι φανατίζονται και σκοτώνουν για το χρήμα, την εξουσία, τη θρησκεία, το χρώμα του δέρματος, την ιδεολογία, τη σημαία, ακόμα και για το κασκόλ μιας ομάδας.

Και αν με προοδευτικό φανατισμό εσείς υποστηρίζετε ότι όλοι όσοι πιστεύουν στους «φανταστικούς τους φίλους» είναι εν δυνάμει τρομοκράτες, απλά βάζετε τον εαυτό σας στην απέναντι όχθη και πυροβολείτε αδιακρίτως ανθρώπους για τις πεποιθήσεις τους. Σαν τους τρομοκράτες, αλλά χωρίς όπλα.

Οι πράξεις είναι αυτές που μετρούν. Τα λόγια σε πολύ μικρότερο βαθμό, οι πεποιθήσεις στο ελάχιστο. Μπορεί να λέμε ότι είμαστε όλοι Σαρλί αλλά τι σημαίνει αυτό πραγματικά;

Εγώ προτιμώ να δηλώσω υποστήριξη σε έναν άνθρωπο που σκοτώθηκε κάνοντας το καθήκον του, προστατεύοντας κάποιους με  τους οποίους πιθανότατα θα διαφωνούσε. Έναν άνθρωπο ο θάνατος του οποίου θα περάσει στα ψιλά γράμματα, επειδή είναι δύσκολο να δεχθούμε πως ένας Μουσουλμάνος αστυνομικός μπορεί να προστατεύει τη Δημοκρατία, ενάντια στα υποτιθέμενα πιστεύω του και στις ιδιότητες που του προσδίδουμε.

Εγώ είμαι ο Αχμέτ.

Μουσικό Διάλειμμα #57

Μάθε παιδί μου γράμματα

Στις 20 Νοεμβρίου συμπληρώθηκαν 25 χρόνια από την υιοθέτηση της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Με την ευκαιρία κυκλοφόρησαν πετυχημένα σποτάκια κατά της παιδικής κακοποίησης, έγιναν εκδηλώσεις, δράσεις και όλα τα συναφή. Η συγκεκριμένη σύμβαση αποτελεί, όχι τυχαία, το πιο ευρέως αποδεκτό ψήφισμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Λογικό, αφού μόνο οι πλέον πωρωμένοι δεν μπορούν να αντιληφθούν την ευθύνη που έχουμε να προστατέψουμε τους ανθρώπους στην πιο ευαίσθητη και καθοριστική φάση της ζωής τους.

Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι. Το δύσκολο είναι να συνειδητοποιήσουμε και να αποδεχθούμε ότι η παιδική κακοποίηση ΔΕΝ περιορίζεται στην ενδοοικογενειακή βία. Τα παιδιά είναι οι πρώτοι αποδέκτες και τα πρώτα θύματα ενός κόσμου που είναι  βουτηγμένος στη βία κάθε είδους και μιας κοινωνίας  που εκποιεί τις αξίες της. Τα παιδιά είναι εκτεθειμένα στα πάντα: από πολέμους και ξεριζωμούς, μέχρι το τέρας της κρίσης που τόσο προσεκτικά αναθρέφουμε εδώ και δεκαετίες. Και όταν αντιδρούν με όποιον τρόπο μπορούν και μας εκθέτουν, τότε κάνουμε τους έκπληκτους.

Είναι αδύνατον να καταλάβουμε πως τα παιδιά μεγαλώνουν σε μια εμπόλεμη ζώνη. Ας πάμε, λοιπόν, σε κάτι πιο εύκολο και απτό για εμάς. Ας μιλήσουμε για τα παιδιά που «τα έχουν όλα».

Απορώ που κάποιοι αναρωτιούνται με τα σωστά τους το γιατί δεν έχουν τρόπους πια τα παιδιά. Ή γιατί δε σέβονται τίποτα. Ή γιατί δεν ενδιαφέρονται για το σχολείο. Ή γιατί κάνουν καταλήψεις. Ή γιατί τα αιτήματά τους φαίνονται άσχετα και ανούσια, εκτός τόπου και εκτός θέματος. Ίσως έχουν ξεχάσει πώς είναι να είσαι έφηβος. Ίσως να μη θέλουν πια να το θυμούνται.

Γιατί αν θυμηθείς πώς σκεφτόσουν στα νιάτα σου τότε πρέπει να λογοδοτήσεις στο παρελθόν για αυτό που είσαι και ζεις σήμερα. Θα πρέπει να εξηγηθείς στον μικρό Νίκο ή στην μικρή Κατερίνα και να τους δώσεις να καταλάβουν ότι όλο αυτό το άσχημο πράγμα που αποτελεί την πραγματικότητά σου, την καθημερινότητα της επιβίωσής σου, αυτό το οποίο ξορκίζεις μέσα στην εύθραυστη προσωπική σου γυάλα, όλο αυτό το ΑΝΕΧΕΣΑΙ με κάποιον τρόπο. Το θεωρείς, αν όχι φυσιολογικό, τουλάχιστον αναγκαίο κακό.

Και το λούζεσαι κάθε μέρα.

Πληρώνεις το νοίκι ή το χαράτσι σου (αν ζεις ακόμα στο σπίτι σου και όχι με τους γονείς σου) και τους λογαριασμούς σου (αν έχεις εισόδημα), βγαίνεις μια στις τόσες με φίλους για κάνα κρασάκι ή για ένα ποτό, πας στη δουλειά (αν είσαι τυχερός) και κλείνεις όσο γίνεται τα μάτια και τα αυτιά σου σε οτιδήποτε άλλο.

Για ρίξε μια ματιά στον καθρέπτη, λοιπόν. Κάπου εκεί μέσα είναι ο 16χρονος εαυτός σου που σε κοιτά με γουρλωμένα μάτια και σκέφτεται «αποκλείεται γαμώτο να καταντήσω έτσι».

Κι όμως.

Και από αντίδραση, ίσως από ενοχές, κατηγορείς τα παιδιά γιατί θέλουν κάτι αλλά δεν ξέρουν τι. Λες και ξέρεις εσύ. Θεωρείς ότι επειδή εσύ σκύβεις το κεφάλι και πας, πρέπει και αυτά να κάνουν το ίδιο. Τη δοκίμασες εσύ την επανάσταση, δε βγάζει πουθενά. Ή εσύ μπορεί να έδωσες αγώνες για κάτι «ουσιαστικό», ενώ τα παιδιά σήμερα…

Ένα περίεργο πράγμα. Όλοι αυτοί οι ουσιαστικοί, οι πραγματικοί αγώνες, πώς γίνεται και μας έφθασαν ως εδώ; Οι αγώνες που έδινε κάθε γενιά και χλεύαζε  για αυτούς την επόμενη; Κλείνω την παρένθεση.

Τα παιδιά σήμερα, τα παιδιά πάντοτε, ρουφάνε σα σφουγγάρια τα πάντα. Ακόμα και αυτά που δεν πρέπει, όπως το ηθικό αδιέξοδο μιας ολόκληρης κοινωνίας, η οποία ξέρει πως ο δρόμος που ακολουθεί είναι λάθος, αλλά φοβάται να αλλάξει ουσιαστικά. Βλέπουν τους γονείς τους να βρίζουν αυτούς που ψηφίζουν και μετά να τους ψηφίζουν ξανά. Βλέπουν τους καθηγητές τους να είναι δέσμιοι ενός αποτυχημένου εκπαιδευτικού συστήματος να μετατρέπονται σε δημόσιους υπαλλήλους-ζόμπι που λειτουργούν ως διδάσκοντες μόνο στα φροντιστήρια και στα ιδιαίτερα. Ζουν καθημερινά τον απαράμιλλο παραλογισμό ενός κράτους, το οποίο όχι μόνο δε σταμάτησε να αντιμετωπίζει τους πολίτες του εναλλάξ σαν πελάτες ή εχθρούς, αλλά εντείνει την προσπάθειά του για την εξάλειψη οποιασδήποτε δημιουργικής σκέψης ή προσπάθειας σε κάθε επίπεδο. Ζουν στη χώρα που άλλοι αγωνιούν για να σώσουν το σπίτι τους ή για να εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους, ενώ το τελευταίο iPhone γίνεται ανάρπαστο.

Το έχουμε ξαναπεί: το ψάρι βρωμάει απ’ το κεφάλι. Η πολιτική ηγεσία της χώρας βυθίζεται όλο και περισσότερο στην αναξιοπρέπεια με τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα να βρίσκονται, τι ειρωνεία, στο ίδιο το Υπουργείο Παιδείας. Πρώτον, η περιβόητη ΕΔΕ που διατάχθηκε από τον πολύ κ. Λοβέρδο για να διαπιστωθεί ο λόγος για τον οποίο δε προσκλήθηκε στη δοξολογία της 28ης Οκτωβρίου. Στην ίδια χώρα που δεν γίνονται ΕΔΕ για μια αδιάκοπη σειρά από σκάνδαλα και αυθαιρεσίες κρατικών λειτουργών, διατάσσεται ΕΔΕ για να βρεθεί ποιος φταίει που δεν καλέστηκε ο Υπουργός. Για να διαπιστωθεί τελικά ότι το σφάλμα έγινε στο ίδιο του το γραφείο.

Στη συνέχεια με έκπληξη ακούσαμε τον Υφυπουργό Παιδείας να λέει ευθαρσώς στη Λιάνα Κανέλλη ότι «θέλει Κασιδιάρη» με τον προεδρεύοντα της Βουλής να την επιπλήττει όταν, δικαιολογημένα, έγινε έξω φρενών. Σιγά το πράμα, δηλαδή. Επειδή ο Υφυπουργός Παιδείας, ούτε λίγο ούτε πολύ, επικρότησε δημόσια έναν μισογύνη νεοναζί που χτύπησε μπροστά στις κάμερες μια γυναίκα βουλευτή; Γιατί όταν λες «Κασιδιάρης σου χρειάζεται, αλλά εγώ δε θα σου κάνω τη χάρη να γίνω», σημαίνει ότι επικροτείς τον άντρα που δε δέχεται τη γυναίκα να αντιμιλά. Της χρειάζεται ένα μπερντάκι ξύλο να μπει στη θέση της. Αλλά δε θα της το δώσεις εσύ, γιατί είσαι υπεράνω. Το περιστατικό ήταν τόσο χοντρό, ώστε ανάγκασε τον Πρωθυπουργό να «παραιτήσει» τον κ. Στύλιο στη χώρα που κανείς στην κυβέρνηση δεν παραιτείται, ούτε απομακρύνεται για τίποτα.

Και μετά, ποιος τον διαδέχθηκε; Ένας κύριος Γεωργαντάς, ο οποίος είχε δηλώσει σε συγκέντρωση στελεχών στο Κιλκίς ότι «…σε ανθρώπους που ωφελήθηκαν από την ΝΔ, σε ανθρώπους που δούλεψαν επί ΝΔ σε ανθρώπους που πήρανε συμβάσεις από τη ΝΔ, εννοώ συμβάσεις έργου, συμβάσεις ορισμένου χρόνου, άλλοι που πήγαν στα stage, αυτούς να τους θυμίσουμε ότι πρέπει να προσφέρουν κάποια υπηρεσία…«. Έτσι διδάσκουμε στα παιδιά την αξιοκρατία. Μπορείτε να σπουδάσετε ό,τι θέλετε, αλλά αν ελπίζετε στην Ελλάδα του 2014 και του 1,5 εκατομμυρίου ανέργων να βρείτε δουλειά, το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να ψηφίσετε το κυβερνόν κόμμα. Ή να εργάζεστε τζάμπα με την ελπίδα ότι κάποτε μπορεί και να προσληφθείτε.

Όλα αυτά από την ίδια κυβέρνηση που κατήργησε όχι το μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, όπως ακούστηκε, αλλά έστω και την αναφορά στο αναπαραγωγικό σύστημα που υπήρχε στο βιβλίο της Βιολογίας της Α’ Γυμνασίου. Δεν μπορείς να καταργήσεις κάτι που δεν υπάρχει, εξάλλου. Μπορείς να προσποιείσαι, όμως, ότι είσαι σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα ενώ με κάθε σου ενέργεια προωθείς την ανευθυνότητα, το μισογυνισμό, την ασέβεια, την αναξιοπρέπεια, την αναξιοκρατία και το σκοταδισμό. Και όλα αυτά μόνο μέσω του Υπουργείου Παιδείας. Πού να συμπεριλάβεις και την υπόλοιπη κυβέρνηση.

Και θέλετε τα παιδιά που μεγαλώνουν σε αυτό το περιβάλλον να μάθουν τι ακριβώς; Όποιος έχει επαφή με εκπαιδευτικούς, κάθε βαθμίδας και ειδικότητας, μπορεί εύκολα να βγάλει τα συμπεράσματά του. Η διαφορά  στα παιδιά είναι αισθητή χρόνο με το χρόνο. Τα περισσότερα δεν ενδιαφέρονται να μάθουν, γιατί δεν πιστεύουν σε τίποτα. Και σε τι να πιστέψουν όταν όλα μα όλα τα μηνύματα που λαμβάνουν καθημερινά είναι λανθασμένα; Όταν τα ΜΜΕ καλλιεργούν μια συνεχή τρομοκρατία και την εναλλάσσουν με διαλείμματα κενής «γκλαμουριάς» που περνιέται για ψυχαγωγία; Όταν η εικόνα που διαγράφεται για το μέλλον τους είναι εντελώς μαύρη;

Θυμάμαι, τι έλεγαν κάποιοι όταν κάναμε εμείς καταλήψεις στο σχολείο (τις ίδιες καταλήψεις που ξεκίνησαν την πολιτική καριέρα του Τσίπρα) για το περιβόητο νομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου. Έλεγαν πως είναι υποκινούμενες, πως γίνονταν για να γλυτώσουμε μαθήματα και άλλα παρόμοια. Πέρα από τις όποιες αστοχίες του νομοσχεδίου,  εμείς βλέπαμε μια ευκαιρία να αντιδράσουμε σε μια θλιβερή πολιτική κατάσταση, σε ένα σκηνικό όπου Πρωθυπουργοί έκριναν εαυτούς υπεράνω του νόμου, όπου τα κόμματα έπαιζαν βρώμικα παιχνίδια στην πλάτη όλων των άλλων και όπου τα χρόνια προβλήματα (όπως αυτό της Παιδείας) φαίνονταν άλυτα. Και αυτό που ένοιαζε τον Υπουργό ήταν ο υποχρεωτικός εκκλησιασμός και το πανεπιστημιακό άσυλο.

Θέλαμε να κάνουμε κάτι για να αλλάξουμε τα πράγματα. Δεν καταφέραμε και πολλά, εκτός από την ακύρωση άλλης μιας ανούσιας μεταρρύθμισης. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι η αντίδραση ήταν λανθασμένη ή άστοχη. Ούτε αφαιρεί το δικαίωμα από τα παιδιά να αντιδρούν σήμερα, επειδή κρίνουμε ότι τα αιτήματά τους είναι φτωχά. Φτωχή σε αξίες είναι η κοινωνία στην οποία μεγαλώνουν. Που δεν τους δίνει τίποτα να πιστέψουν και τίποτα να ελπίζουν. Εκτός από μια άρον-άρον απόδραση στο εξωτερικό.

Και να μη γυρίσουν ποτέ. Για να μην καταντήσουν σαν τον Τσάκωνα στο «Μάθε παιδί μου γράμματα», που μετρούσε τα χρόνια των σπουδών του και αναρωτιόταν που πήγε ο χαμένος του χρόνος.

Διάλειμμα #56

Γάζα

Άουσβιτς

Έβρισκα πάντοτε τραγικά ειρωνικό το γεγονός ότι στη γλώσσα μας η Λωρίδα της Γάζας δημιουργεί αυτομάτως το συνειρμό μιας ανοιχτής πληγής. Και η πληγή αυτή είναι ανοιχτή από τον προηγούμενο αιώνα.

Η πρόσφατη ανάφλεξη στην περιοχή δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ένα ακόμα επεισόδιο ή, αν θέλετε, μια ακόμα κορύφωση σε μια καμπύλη βίας-εκεχειρίας, η οποία διαρκεί δεκαετίες ολόκληρες. Είναι μια εξίσωση χωρίς λύση, με το κύριο μαθηματικό μέγεθος να μετράται σε χαμένες ανθρώπινες ζωές.

Εδώ θα γίνω δυσάρεστος. Θα ήταν πολύ εύκολο να μιλήσω για καλούς Παλαιστίνιους και κακούς Ισραηλινούς, θα συγκέντρωνα πολύ περισσότερα likes στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αν έγραφα κάτι τέτοιο. Δεν με ενδιαφέρει να γίνομαι αρεστός, όμως. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να εκθέτω τις απόψεις μου και να δημιουργώ προβληματισμό.

Και θα γίνω δυσάρεστος επειδή με εύκολους αφορισμούς δεν προκύπτει κάποια λύση, απλά εντείνεται η πόλωση και σκληραίνει η στάση και των δύο πλευρών. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι στο Παλαιστινιακό ζήτημα ο ισχυρός είναι το Ισραήλ και ο αδύναμος η Παλαιστίνη. Αυτό προκύπτει εύκολα από τον απολογισμό των νεκρών της τρέχουσας σύγκρουσης.

Οι κυβερνήσεις των Ισραηλινών συνεχίζουν τον εποικισμό των κατεχόμενων, συρρικνώνοντας καθημερινά το ζωτικό χώρο των Παλαιστινίων. Χτίζουν πολυτελείς κατοικίες με πισίνες για να δελεάσουν τους εποίκους, ενώ λίγα μέτρα πιο πέρα οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν νερό να πιουν. Βομβαρδίζουν με υπερσύγχρονα όπλα τη Γάζα, υψώνουν τείχη, την αποκλείουν από διεθνή βοήθεια και εισβάλλουν όποτε θεωρούν ότι έχουν το δικαίωμα για να αντιμετωπίσουν την κατά τεκμμήριο αναποτελεσματική αντίσταση της Χαμάς.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι Παλαιστίνιοι έχουν όλο το δίκιο με το μέρος τους. Η Χαμάς συστηματικά και κυριολεκτικά δυναμιτίζει οποιαδήποτε προσπάθεια εκεχειρίας και κάνει ό,τι μπορεί για να διαβάλλει τους πιο μετριοπαθείς ηγέτες, όπως ο Αμπάς, που επιθυμούν μια ειρηνική λύση. Το τυφλό κάλεσμα της Χαμάς για μια νέα Ιντιφάντα δεν μπορεί να έχει άλλο αποτέλεσμα από μια παράταση της αιματοχυσίας, με το συντριπτικά μεγαλύτερο τίμημα να πληρώνεται από τους άμαχους Παλαιστίνιους.

Η Χαμάς δεν είναι δυνατόν να αφανίσει το Ισραήλ, όπως σίγουρα θα ήθελαν τα πιο σκληροπυρηνικά μέλη της. Το ανάλογο ισχύει, όμως, και για το Ισραήλ. Η ιδέα της συστηματικής γενοκτονίας των Παλαιστινίων από έναν λαό που υπέστη τη χειρότερη, ίσως, γενοκτονία της Ιστορίας είναι τόσο θλιβερή, όσο και αποκρουστική. Ακόμα κι αν το Ισραήλ το κατάφερνε με κάποιον τρόπο, θα στιγματιζόταν για πάντα στα μάτια της ανθρωπότητας, μπαίνοντας στην ίδια κατηγορία βαρβαρότητας με τους Ναζί. Αυτό που ως τώρα διαφοροποιεί τους Ισραηλινούς από τους ιστορικούς τους δήμιους είναι το ότι οι Παλαιστίνιοι αντιστέκονται. Έτσι το Ισραήλ μπορεί να υποστηρίξει ότι αμύνεται. Και να έχει, τι ειρωνεία, την υποστήριξη της σύγχρονης Γερμανίας σε αυτό του το επιχείρημα. Όμως ο Ισραηλινός στρατός σκοτώνει δεκάδες αμάχους για κάθε αντάρτη της Χαμάς.

Η σφαγή αμάχων δεν δικαιολογείται με κανέναν τρόπο. Ούτε καν από τη χρήση τους ως ανθρώπινων ασπίδων. Το Ισραήλ προφασίζεται το γεγονός ότι οι Παλαιστίνιοι αντάρτες (δε θα τους πω τρομοκράτες, καθώς τρομοκρατία ασκείται εκατέρωθεν) παραβιάζουν έτσι τις διεθνείς συνθήκες, για να βομβαρδίζει αδιακρίτως. Με τον τρόπο αυτό ο Ισραηλινός στρατός παραβιάζει και αυτός με τη σειρά του τις ίδιες συνθήκες. Και ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται. Και ο κατάλογος των νεκρών αμάχων μεγαλώνει.

Θα ήταν μεγάλο λάθος να κατηγορήσουμε όλους τους Ισραηλινούς, πόσο μάλλον όλους τους Εβραίους γενικότερα, για τη συνεχιζόμενη αιματοχυσία. Οι γενικεύσεις είναι βολικές και εύκολες, αλλά ποτέ δεν οδηγούν σε κάποιο χρήσιμο συμπέρασμα. Θα ήταν πολύ πιο διαφωτιστικό να αναλογιστούμε κατά πόσο μας εκφράζουν αυτή τη στιγμή οι αποφάσεις και η ενέργειες της δικής μας κυβέρνησης, προτού κατηγορήσουμε τους Ισραηλινούς για τις αντίστοιχες της δικής τους. Και όμως, η πλειοψηφία των Ελλήνων αυτούς ψήφισε. Επειδή φοβάται το άγνωστο. Επειδή οι κυβερνώντες συντηρούνται με πρωταρχικό όπλο το φόβο. Αν εμείς φοβόμαστε να αλλάξουμε ηγεσία, πως να μη φοβάται ο Ισραηλινός τον «τρομοκράτη» που εξαπολύει ρουκέτες και ανατινάζει αυτοκίνητα;

Στην πραγματικότητα, και οι Εβραίοι και οι Παλαιστίνιοι είναι έρμαια αδίστακτων και κοντόφθαλμων ηγετών. Είναι πολύ πιο εύκολο για τους ηγέτες αυτούς να συντηρούν μια αδιέξοδη σύγκρουση για να ελέγχουν το λαό τους, παρά να ακολουθήσουν το δύσκολο δρόμο της ειρηνικής προσέγγισης. Σε 0λόκληρη την πορεία του Παλαιστινιακού, υπήρξε ένα ξέφωτο, ας το πούμε, το οποίο θα μπορούσε να είχε οδηγήσει σε μόνιμη λύση του ζητήματος: οι συμφωνίες του Όσλο που υπογράφηκαν το 1993 και το 1995 από τους Γιτζάκ Ράμπιν και Γιάσερ Αραφάτ.

Παρόλο που οι συμφωνίες αυτές βάραιναν περισσότερο προς τις απαιτήσεις του Ισραήλ, παρά προς τα δικαιώματα και τις προσδοκίες των Παλαιστινίων, το αποτέλεσμα ήταν να δολοφονηθεί ο Ράμπιν από έναν Ισραηλινό ακροδεξιό. Σταδιακά, οι συμφωνίες οδηγήθηκαν σε τέλμα και ως το 2000 είχε χαθεί πια κάθε πιθανότητα ειρήνευσης, όπως επιβεβαιώθηκε στην πράξη με τη δεύτερη Ιντιφάντα. Ο Αραφάτ πέθανε τέσσερα χρόνια αργότερα, επίσημα από ασθένεια, ωστόσο υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι μπορεί να είχε δηλητηριαστεί.

Είναι φανερό ότι δυνάμεις εντός και εκτός συνόρων της περιοχής δεν επιθυμούν την ειρήνευση. Αυτό όμως δεν ισχύει για το σύνολο των δύο λαών. Και δεν είναι δυνατόν να υπάρξει άλλη λύση από την ειρήνη. Δεν είναι δυνατόν να απαγάγονται και να σκοτώνονται παιδιά, να καίγονται ζωντανά, να πυροβολούνται από στρατιώτες. Αυτό, όμως, δε θα σταματήσει ποτέ όσο και οι δύο πλευρές συνεχίζουν την ίδια πορεία, όσο ο φόβος κυριαρχεί στις αποφάσεις τους και όσο οι δύο λαοί αφήνουν την τύχη τους στα χέρια εξτρεμιστών.

Η διεθνής κοινότητα, ό,τι και αν σημαίνει αυτός ο αόριστος όρος, έχει εξαντλήσει προ πολλού τη χρησιμότητά της στο ζήτημα. Όλες οι αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών έχουν αγνοηθεί από το Ισραήλ, συμφωνίες εκεχειρίας έχουν καταπατηθεί επανειλλημένως και από τις δύο πλευρές και όση συμπάθεια μπορούσαν να κερδίσουν οι Παλαιστίνιοι, έχει κερδηθεί. Πόσα παιδιά, πόσοι άμαχοι πρέπει να θυσιαστούν ακόμα για να αλλάξει κάτι;

Η φωτογραφία που επέλεξα για το άρθρο, την οποία παραχώρησε ευγενικά ο φίλος Δημήτρης, δεν είναι από τη Γάζα, ούτε από τη Συρία, ούτε από το Ιράκ, λες και έχει σημασία από πού είναι όλες αυτές οι εικόνες του τρόμου που δείχνουν νεκρό και ακρωτηριασμένο το μέλλον της ανθρωπότητας. Γιατί αυτό είναι τα παιδιά. Είναι το μέλλον και κανείς δεν έχει δικαίωμα να το καταστρέφει. Η φωτογραφία είναι από το Άουσβιτς και είναι εκεί για να μας θυμίζει πως όποια και αν είναι η ιδεολογία μας, όποια και αν είναι η θρησκευτική μας πεποίθηση, η εθνική μας ταυτότητα, το υποτιθέμενο ιστορικό μας πεπρωμένο, αυτό το τίμημα είναι πολύ βαρύ για να δικαιολογηθεί. Επιτέλους, σταματήστε!

 

Μουσικό Διάλειμμα #54