Είναι η Δημοκρατία, ηλίθιε!

Δημοψήφισμα

Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε, λοιπόν.

Κάποιοι με ρώτησαν για την παρατεταμένη σιγή των «Καιρών». Τους απαντούσα πως δεν έχω τι να γράψω, γιατί πολύ απλά δεν είχα καταλήξει σε κάποιο χρήσιμο συμπέρασμα. Θα το έχετε αντιληφθεί ότι σε όλο αυτό το διάστημα που μαινόταν η διαπραγμάτευση ο πόλεμος της προπαγάνδας στα ΜΜΕ κρατούσε γερά. Απ’ όλες τις πλευρές, εντός και εκτός συνόρων. Ήταν (και είναι) σχεδόν αδύνατον να βρει κανείς κάποια πηγή η οποία να μην ακολουθεί κάποια γραμμή. Το κυβερνητικό επιτελείο αποτελείται είτε από σταυροφόρους της αλήθειας και της δικαιοσύνης, είτε από γελοίους, ανεύθυνους οπαδούς του Στάλιν, αν πάρουμε τοις μετρητοίς αυτά που λέγονται στα κανάλια και γράφονται στο Διαδίκτυο και στις εφημερίδες.

Οι απόψεις που κρατούσαν κάποιες αποστάσεις σε αυτό το σκηνικό της απόλυτης πόλωσης έμοιαζαν σαν παραφωνία, ενδεχομένως και να κινούσαν υποψίες σε πολλούς για τα κρυφά τους κίνητρα. Τόσο πολύ έχει ξεφύγει η κατάσταση.

Δεν υπήρχε κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο να γράψω, λοιπόν. Τώρα, όμως, υπάρχει.

Καταρχήν, οφείλω να ξεκαθαρίσω ότι δεν θεωρώ σε καμία περίπτωση πως όλοι οι χειρισμοί που έγιναν από την κυβέρνηση ήταν ορθοί. Ή ότι όλα τα στελέχη της, ίσως ούτε καν τα περισσότερα, με εκφράζουν με τις απόψεις τους. Θεωρώ, όμως, ότι η διαπραγμάτευση ήταν απαραίτητη, ασχέτως με το αν έγινε όπως έπρεπε. Και ο λόγος είναι απλός: η Ελλάδα εφαρμόζει τα τελευταία πέντε χρόνια μια σειρά συμφωνιών και μέτρων (βλ. Μνημόνια) τα οποία έχουν αποτύχει να φέρουν το επιθυμητό για εμάς αποτέλεσμα.

Το επιθυμητό αποτέλεσμα για τους Έλληνες (τους έχοντες σώας τα φρένας, τουλάχιστον) θα πρέπει να είναι η αναδιοργάνωση της οικονομίας και η έξοδος από την κρίση. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους για το κατά πόσο πέτυχε η πολιτική αυτή. Και προς Θεού μην μιλήσει κανείς για το πρωτογενές πλεόνασμα, γιατί όταν αυτό προέρχεται από τον κανιβαλισμό της οικονομίας και όχι μια βιώσιμη αναδιάρθρωσή του, ενώ επιπλέον είναι προϊόν εξαναγκασμού και όχι ορθού σχεδιασμού, τότε μόνο ένδειξη υγιούς οικονομίας δεν είναι.

Αυτή τη στιγμή το χρέος της χώρας βρίσκεται στο 177% του ΑΕΠ σε σχέση με το 113% του 2008 και βρίσκεται σε άνοδο όλα αυτά τα χρόνια με εξαίρεση το 2012 όταν έπεσε στο 157,2%. Η λιτότητα έχει αποτύχει και αυτό είναι κάτι το οποίο έχει παραδεχθεί και το ΔΝΤ εδώ και δύο χρόνια. Παρόλα αυτά, η πολιτική του δεν άλλαξε ουσιαστικά.

Και αυτό επειδή πρωτίστως ενδιαφέρεται να εξασφαλίσει τα χρήματα των πιστωτών ενώ αντιμετωπίζει την καταπολέμηση της κρίσης στην Ελλάδα ως δευτερεύοντα στόχο. Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις της χώρας δεν έλαβαν κανένα ουσιαστικό μέτρο αναδιάρθρωσης. Αν θεωρήσουμε, π.χ. ότι το πρωτοφανές κλείσιμο της δημόσιας τηλεόρασης, η άνευ όρων παράδοση του ψηφιακού πακέτου συχνοτήτων στη σύμπραξη των καναλαρχών και η εγκατάλειψη της πανάκριβης, αναντικατάστατης τεχνικής υποδομής της ΕΡΤ στην τύχη της ήταν αναπτυξιακό μέτρο, περαστικά μας.

Ωστόσο, η τρέχουσα κυβέρνηση φρόντισε με σχεδόν εξίσου απαράδεκτο τρόπο να επαναφέρει την ΕΡΤ κάνοντας ακόμα και θερμούς πολέμιους του «μαύρου» να σκεφτούν ότι ίσως και να ήταν καλύτερα να μην είχε κάνει τίποτα για αυτό.

Το θέμα της ΕΡΤ είναι χρήσιμο να αναφερθεί ως μια μικρογραφία των πολιτικών που ακολούθησαν οι «μνημονιακές» και η «αντι-μνημονιακή» κυβέρνηση. Τα περισσότερα μέτρα που πήραν μοιάζουν περίπου με το γύρισμα ενός διακόπτη, από το ON στο OFF και πάλι πίσω, χωρίς καμία δυνατότητα ευελιξίας ή δημιουργικής δράσης.

Δεν έγινε ποτέ κανένα ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της εξυγίανσης του Δημοσίου: απλά περάσαμε από τις οριζόντιες περικοπές στις επαναπροσλήψεις. Η καταπολέμηση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής παραμένουν μακρινά όνειρα, ενώ η γραφειοκρατία, αιώνια τροχοπέδη οποιασδήποτε αναπτυξιακής προοπτικής της χώρας ζει και βασιλεύει.

Τι ουσιαστικό έγινε, λοιπόν; Έγινε διαπραγμάτευση. Πιστεύω με καλές προθέσεις, όχι όμως και με τον καλύτερο τρόπο. Η κατάληξη του πεντάμηνου εγχειρήματος ήταν πως όταν φάνηκε η παραμικρή διάθεση για υποχώρηση από την κυβέρνηση, οι «θεσμοί» πέρασαν σε άμεση αντεπίθεση.  Η στρατηγική νίκη της ελληνικής πλευράς που εντοπίστηκε στη μείωση της παράλογης απαίτησης για πρωτογενές πλεόνασμα στο 1%, ανατράπηκε από τόσο σκληρούς όρους, ώστε, όπως δήλωσε γνωστός Βρετανός δημοσιογράφος «ούτε ο Σαμαράς δε θα ψήφιζε αυτή τη συμφωνία».

Κάπως έτσι βρισκόμαστε με την πλάτη στον τοίχο.

Εδώ πρέπει να γίνει μια παρένθεση. Ζώντας στην ίδια τη γενέτειρα της Δημοκρατίας φαίνεται πως έχουμε ξεχάσει το πραγματικό νόημα της λέξης. Δημοκρατία δεν σημαίνει εκλογοκρατία. Δημοκρατία δεν σημαίνει ψηφίζω ένα κόμμα το οποίο κάνει δεσμεύσεις Α και εφαρμόζει πολιτική Ω. Άλλο αν αυτό το έχουμε συνηθίσει και το θεωρούμε φυσιολογικό. Δεν είναι. Η παρούσα κυβέρνηση εδώ τουλάχιστον πρωτοτύπησε. Δήλωσε ότι θα κάνει διαπραγμάτευση και την έκανε. Σε αντίθεση με τον Σαμαρά που αρχικά χαρακτήριζε τα Μνημόνια «καταστροφή», στη συνέχεια τα ψήφισε και κατόπιν υποσχέθηκε «επαναδιαπραγμάτευση» που δεν έγινε ποτέ.

Βέβαια, έκανε και ο Τσίπρας τώρα την «κωλοτούμπα» του. Μπορεί αυτή τη στιγμή να ζητά δημοψήφισμα, ωστόσο υποκριτικά αντιμετώπιζε και ο ίδιος ως καταστροφή το περιβόητο δημοψήφισμα που υπαινίχθηκε ο ΓΑΠ, αλλά δεν είδαμε ποτέ. Γιατί; Γιατί πολύ απλά οι πολιτικοί αυτής της χώρας δεν θα συμφωνήσουν ποτέ με τον αντίπαλο, παρά μόνο εάν έχουν πολιτικό συμφέρον. Όσο κρίσιμο και αν είναι το ζήτημα.

Το έχω ξαναγράψει στο παρελθόν. Ο Έλληνας διακατέχεται από μια ιδιότυπη σχιζοφρένεια: θέλει να είναι Ευρωπαίος, αλλά δε θέλει να υιοθετήσει ιδέες και συνήθειες οι οποίες στην Ευρώπη θεωρούνται δεδομένες. Τι σημαίνει το να είμαστε Ευρωπαίοι; Σας διαβεβαιώ ότι ούτε το ευρώ αποτελεί προϋπόθεση για αυτό, ούτε καν η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ιδιότητα του Ευρωπαίου έχει να κάνει με άλλα πράγματα.

Στη Μεγάλη Βρετανία ουδέποτε υιοθέτησαν το ευρώ. Η Νορβηγία δεν αποτελεί καν μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχει, άραγε, καμία αμφιβολία όσον αφορά την ευρωπαϊκή ταυτότητα των χωρών αυτών; Όχι. Μήπως γνωρίζετε γιατί οι δύο αυτές χώρες διαφοροποίησαν τη στάση τους απέναντι στο ευρωπαϊκό όραμα;

Γιατί έκαναν δημοψηφίσματα. Από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα διεξήχθησαν τουλάχιστον 44 δημοψηφίσματα που σχετίζονταν με την ένταξη χωρών στην (τότε) ΕΟΚ και αργότερα στην ΕΕ καθώς και με την επικύρωση διαφόρων συνθηκών (όπως αυτή του Μάαστριχτ). Πόσα από αυτά έγιναν στην Ελλάδα;

Μηδέν.

Γαλλία, Ελβετία, Ιρλανδία, Νορβηγία, Δανία, Μεγάλη Βρετανία, Γροιλανδία (ναι, κι όμως), Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία, Μάλτα, Σλοβενία, Ουγγαρία, Λιθουανία, Σλοβακία, Πολωνία, Τσεχία, Εσθονία, Λετονία, Ισπανία, Ολλανδία, Λουξεμβούργο, Κροατία. Αυτές είναι οι χώρες στις οποίες οι πολίτες θεωρήθηκαν ικανοί να αποφασίσουν, έστω και μία φορά, για το ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας τους.

Ίσως να σας έχει διαφύγει μέσα στον γενικότερο πανικό, αλλά τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, η Μεγάλη Βρετανία σχεδιάζει δημοψήφισμα για την ίδια την παραμονή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αργότερο ως το τέλος του 2017!

Στην Ελλάδα κανένας δε ρωτήθηκε αν ήθελε να ενταχθεί στην ΕΟΚ. Αυτό ήταν όμως το κύριο σημείο τριβής των δύο μεγάλων κομμάτων των εκλογών του 1981. Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου κατέβηκε με κύριο σύνθημα το περίφημο «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο», με στόχο την έξοδο από την ΕΟΚ και την εκδίωξη των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων.

Στην Ελλάδα ποτέ δεν έγινε δημοψήφισμα για την ΕΟΚ. Έγιναν εκλογές. Ο κυρίαρχος λαός μίλησε. Ο θρίαμβος του ΠΑΣΟΚ του έδινε κάθε δυνατότητα να πραγματοποιήσει τις δεσμεύσεις του. Ωστόσο έξοδος δεν υπήρξε ποτέ.

Ούτε για την είσοδο στην Ευρωζώνη έγινε ποτέ δημοψήφισμα. Ωστόσο η κυβέρνηση Σημίτη μας «πούλησε» καλά το Ευρώ και συμμετείχε σε μια τεράστια απάτη για να καταφέρουμε να μπούμε σε αυτή. Το αποτέλεσμα ήταν να δεθεί χειροπόδαρα με ένα ισχυρό νόμισμα μια οικονομία η οποία δεν είχε ποτέ τις προϋποθέσεις για αυτό. Η τότε κυβέρνηση δεν προσπάθησε καν να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις αυτές, έστω και αναδρομικά.

Κι όμως, ποτέ δεν θεωρήθηκε απαραίτητο να ζητηθεί η γνώμη μας για το ευρώ. Ήταν αυτονόητο ότι θα το δεχόμασταν. Μας έκαναν τιμή που μας έβαλαν στην Ευρωζώνη, σαν το φτωχό συγγενή που τον καλούν στο πλούσιο τραπέζι. Το τίμημα που καταβάλαμε ήταν απλώς η αξιοπρέπειά μας. Η δυνατότητά μας να αυτοκαθοριζόμαστε. Εξάλλου η αρχή είχε γίνει το ’81. Η λαϊκή εντολή παραδόθηκε και αγνοήθηκε. Η «ντρίπλα» που έκανε τότε ο Ανδρέας ήταν να πείσει τον κυρίαρχο λαό ότι μπορούσε αντί να βγει από την ΕΟΚ, να εκμεταλλευτεί τη χρυσή αυτή ευκαιρία και να γίνει πλούσιος.

Έτσι, όπως ακριβώς ο φτωχός συγγενής που κάθισε απροσδόκητα στο τραπέζι πέσαμε με τα μούτρα στο φαΐ, πιστεύοντας ότι ήταν τζάμπα. Έλα όμως που τώρα ήρθε ο λογαριασμός; Έλα που ο λογαριασμός αυτός δεν αφορά μόνο το χρέος, αλλά και το μεγάλο, τεράστιο έλλειμμα δημοκρατίας που σημειώνεται στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης; Της Ελλάδας που το ’81 ουσιαστικά είπε ΟΧΙ, το οποίο έγινε ΝΑΙ;

Ούτε καν ναι. Σκάσε και τρώγε κακομοίρη μου, που μου θες να βγεις από την ΕΟΚ.

Αυτό ήταν, αν θέλετε, το προπατορικό αμάρτημα της μεταπολίτευσης. Από τη στιγμή που ο λαός έδωσε μια ξεκάθαρη εντολή, η οποία διαστρεβλώθηκε ολοκληρωτικά και δεν διαμαρτυρήθηκε κανείς, αυτή η εντολή έγινε λευκή επιταγή στα χέρια όλων των επόμενων κυβερνήσεων. Μπορούσαν πλέον να υπόσχονται ό,τι ήθελαν προεκλογικά και να το παραβιάζουν στη συνέχεια, χωρίς κανένα φόβο για τις συνέπειες. Αυτή είναι, κα. Γεννηματά, η μεγαλύτερη συμβολή του Ανδρέα Παπανδρέου στη σύγχρονη ελληνική Δημοκρατία. Και αυτή τη συμβολή την έχουν τιμήσει δεόντως όλοι όσοι τον διαδέχθηκαν στο μέγαρο Μαξίμου.

Ο μόνος τρόπος για να ξεφύγει η Ελλάδα από την παγίδα στην οποία έπεσε είναι να γίνει επιτέλους σεβαστή η βούληση του λαού της. Και δε μιλώ για την ηρωική έξοδο απαραίτητα. Μιλώ για μια συνειδητή επιλογή. Να επιλέξουμε επιτέλους αν θέλουμε να φύγουμε και να υποστούμε τις οδυνηρές συνέπειες, οι οποίες όμως σε βάθος χρόνου θα υποχωρήσουν και θα μας επιτρέψουν -ίσως- να ανασυγκροτηθούμε ή αν θέλουμε να μείνουμε και να το παλέψουμε εντός ΕΕ, με ό,τι συνεπάγεται αυτό.

Όπως και να έχει, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, η επιλογή πρέπει να είναι συνειδητή. Ο κυρίαρχος λαός ψήφισε το ΣΥΡΙΖΑ στην πλειοψηφία του για να διαπραγματευτεί παραμένοντας εντός του ευρώ. Αυτό δήλωσε ο Τσίπρας πριν τις εκλογές και αυτό προσπάθησε να εφαρμόσει. Παράλληλα, όμως, ψήφισε και την κατάργηση των Μνημονίων. Ωστόσο, η συμφωνία που υπάρχει στο τραπέζι (αν δεν αλλάξει κάτι στο εντωμεταξύ) δεν είναι τίποτα άλλο από ένα ακόμα πιο σκληρό Μνημόνιο.

Βρισκόμαστε, λοιπόν, σε ένα αδιέξοδο από όπου δεν αρκεί να μας βγάλει μια αόριστη «λαϊκή εντολή», η οποία εδώ και σαράντα χρόνια έχει γίνει ένα λάστιχο που η εκάστοτε κυβέρνηση τραβά και τεντώνει όπως τη βολεύει, έστω και αν έτσι παραβιάζει στο 100% τις προεκλογικές της δεσμεύσεις.

Δεν λειτουργεί έτσι η Δημοκρατία, παιδιά. Δεν ψηφίζουμε εθνοπατέρες για να παίρνουν αποφάσεις για λογαριασμό μας. Ψηφίζουμε συγκεκριμένο πρόγραμμα και πολιτικές. Όταν τα δεδομένα αλλάζουν τόσο ριζικά και οι αποφάσεις είναι τόσο κρίσιμες, τότε η Δημοκρατία οφείλει να απευθύνεται στους πολίτες και η απόφαση για το μέλλον μιας χώρας πρέπει να πηγάζει άμεσα από αυτούς.

Διαφορετικά θα συνεχίσουμε να είμαστε ο φτωχός συγγενής της Ευρώπης. Όχι γιατί δε θα έχουμε Ευρώ, αλλά επειδή δε θα έχουμε γνώμη κι αυτοσεβασμό.

Σαξές Στόρι

Η Εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Ελλάδας κατέκτησε επάξια τη θέση της στο Μουντιάλ της Βραζιλίας που θα διεξαχθεί το 2014. Τα εικονικά πηγαδάκια του Facebook και του Twitter πήραν φωτιά: πρέπει να ασχολούμαστε ή δεν πρέπει; Να χαιρόμαστε ή όχι; Είναι επιτυχία ή είναι παρηγοριά στον άρρωστο; Πιστεύω ότι όπως και να έχει η συμμετοχή σε μια Εθνική ομάδα είναι για κάθε επαγγελματία αθλητή μια ευκαιρία να παίξει για την τιμή της φανέλας. Δεν υπάρχει χρήμα, υπάρχει μόνο η δόξα και, πιο απτά, το ενδεχόμενο ενός τραυματισμού ο οποίος μπορεί να κρατήσει μακριά έναν αθλητή από τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις.

Όσο για εμάς τους υπόλοιπους πιστεύω ότι μια βραδιά χαράς δε μας θα εμποδίσει να βγούμε στο δρόμο για να διαμαρτυρηθούμε, τουλάχιστον όχι πάνω από 24 ώρες. Αν η πρόκριση της Εθνικής ομάδας είναι ικανή να αποτελέσει φραγμό για τη Νέα Ελληνική Επανάσταση, τότε δεν έχουμε καμία ελπίδα, σας το λέω. Είτε με είτε χωρίς Μουντιάλ.

Πάντως η επιτυχία της Εθνικής ομάδας, εν μέσω μιας κρίσης που δεν έχει αφήσει ανέγγιχτο ούτε το ποδόσφαιρο, αποτελεί πολύ πιο πειστικό «σαξές στόρι» από εκείνο που ευαγγελίζεται ο Αντώνης Σαμαράς. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν πρέπει να χαρούμε εμείς που η Ελλάδα εξασφάλισε το ταξίδι της στη Βραζιλία το καλοκαίρι. Το ερώτημα είναι αν πρέπει να χαρεί η Βραζιλία για τη διοργάνωση του Μουντιάλ (και μόλις δύο χρόνια αργότερα των Ολυμπιακών Αγώνων).

Η Βραζιλία μπορεί να είναι η δεύτερη πατρίδα του ποδοσφαίρου, μπορεί να μας θυμίζει καρναβάλι, σάμπα, καλλίπυγες χορεύτριες, φρεσκοκομμένο καφέ και ατελείωτες παραλίες, αλλά δεν εξαντλείται εκεί. Είναι μια χώρα με μεγάλες κοινωνικές αντιθέσεις και τεράστιο χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Είναι ο τόπος όπου οι παραγκουπόλεις συνυπάρχουν με τους ουρανοξύστες και όπου η άνοδος στην τιμή του εισιτηρίου των λεωφορείων μπορεί να προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις απίστευτου μεγέθους.

Ωστόσο, αποτελεί ταυτόχρονα το ιδανικό παράδειγμα οικονομικού «σαξές στόρι», από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε χρήσιμα συμπεράσματα. Η οικονομία της, στρατοκρατούμενης ακόμα, Βραζιλίας στις αρχές τις δεκαετίας του ’80 έμοιαζε με τραινάκι σε λούνα παρκ. Μετά από μια ξέφρενη πορεία συνάντησε μια τεράστια ανηφόρα, σταμάτησε και άρχισε να φεύγει προς τα πίσω.

Τότε επιστρατεύτηκε το ΔΝΤ το οποίο επέβαλλε, τι άλλο, ένα πρόγραμμα αυστηρής λιτότητας που προέβλεπε περικοπές στο Δημόσιο και περιορισμό των εισαγωγών. Μπορεί να έδωσε τη δυνατότητα στη Βραζιλία να εξυπηρετεί το χρέος της, αλλά το τίμημα ήταν εις βάρος της ανάπτυξης. Η συρρίκνωση του ΑΕΠ, η αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας και η εκτόξευση του πληθωρισμού έφεραν τη χώρα στα όρια της κατάρρευσης.

Όταν, τελικά, μετά από μια δεκαετία πειραμάτων βρέθηκε η λύση για τη μάστιγα του πληθωρισμού, αυτή δεν οφειλόταν σε κάποιο εξωτερικό σχέδιο βοήθειας-προκάτ, αλλά στο «Real Plan» που σχεδιάστηκε από Βραζιλιάνους για τις ανάγκες της οικονομίας τους.

Το επακόλουθο δεύτερο σχέδιο βοήθειας του ΔΝΤ δεν ήταν παρά ένα δεκανίκι σε μια οικονομία που βρισκόταν ήδη σε τροχιά ανάκαμψης. Μέσα σε μια δεκαετία η Βραζιλία σημείωσε ρυθμούς ανάπτυξης-ρεκόρ, ανάπτυξη η οποία συνεχίστηκε έως και το 2010 διαψεύδοντας τις αρνητικές προβλέψεις λόγω της κρίσης.

Φυσικά, δεν είναι όλα ρόδινα: παρ’ όλη τη σταδιακή αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού που ανήκει στη μεσαία τάξη και τη σωτηρία 20 εκατομμυρίων Βραζιλιάνων από τη φτώχεια, το 21,4% του πληθυσμού ζει ακόμα κάτω από το όριο, ενώ το 4% περίπου βρίσκεται σε απόλυτη ανέχεια.

Για αυτό, εξάλλου, δεν είναι λίγοι εκείνοι που διαμαρτύρονται κατά των πανάκριβων αθλητικών διοργανώσεων που έχει αναλάβει η χώρα τους. Ακόμα και οι παλιοί αστέρες του ποδοσφαίρου δεν ζουν όλοι στα σύννεφα. Όταν το ιερό τέρας (τέως ποδοσφαιρικό, νυν ανοησίας) που λέγεται Πελέ τόλμησε να συστήσει στους συμπατριώτες του που διαδήλωναν κατά του Μουντιάλ να γυρίσουν σπίτια τους και να χαρούν τη γιορτή του ποδοσφαίρου, ο Ρομάριο (αλλά και άλλοι παλιοί παίκτες) του συνέστησαν να σωπάσει – και όχι τόσο ευγενικά.

Αυτό δεν είναι λίγο. Η Βραζιλία ήταν πάντοτε μια χώρα όπου τα φτωχά παιδιά ονειρεύονταν να γίνουν μεγάλοι ποδοσφαιριστές και το άθλημα, όπως και ο Πελέ, αντιμετωπίζονται συνήθως με θρησκευτική ευλάβεια. Όλα, όμως, έχουν ένα όριο. Ακόμα και η αγάπη των Βραζιλιάνων για τη μπάλα.

Εξετάζοντας το βραζιλιάνικο σαξές στόρι διαπιστώνουμε ότι το σχέδιο που έσωσε τη χώρα συμπεριλάμβανε μια τολμηρή, ριζοσπαστική νομισματική μεταρρύθμιση, με τη δημιουργία ενός εικονικού νομίσματος, το οποίο τελικά έγινε πραγματικό. Κανένας δεν πίστευε ότι το σχέδιο που είχαν συλλάβει στα νιάτα τους τέσσερις φοιτητές οικονομολόγοι θα μπορούσε να πετύχει, εκεί που το ΔΝΤ και οι κυβερνήσεις αποτύγχαναν. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να βοηθήσει την Ελλάδα στο Ευρώ, ειδικά τώρα που η ενδεχόμενη έξοδός μας έχει γίνει πολύ δύσκολη. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μας είχε βοηθήσει αν αποφασίζαμε να βγούμε εγκαίρως.

Το δεύτερο αξιοσημείωτο είναι ότι παρά το κύμα ιδιωτικοποιήσεων, το οποίο εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις της Βραζιλίας υπό την καθοδήγηση του ΔΝΤ και το οποίο δεν έφερε ουσιαστικά αποτελέσματα, η μεγαλύτερη εταιρεία πετρελαίου της χώρας και μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες παγκοσμίως, παραμένει σε ποσοστό 64% στην ιδιοκτησία του Δημοσίου. Η Βραζιλία είναι μεν μια μεγάλη χώρα με σημαντικές πλουτοπαραγωγικές πηγές, αλλά δεν τις ξεπούλησε για να σωθεί. Τις αξιοποίησε. Και αν το δικό μας πρότυπο «αξιοποίησης» είναι ο χρυσός της Χαλκιδικής, τότε δε θα έχουμε καλύτερη τύχη από τον πάμπτωχο Νίγηρα με τα πλούσια κοιτάσματα ουρανίου.

Αυτό που οφείλουμε να μάθουμε από τη Βραζιλία είναι ότι καμία εξωτερική βοήθεια δεν μπορεί να μας βγάλει από την κρίση, αν δεν υπάρχει βούληση και σχέδιο από την πολιτική ηγεσία. Η εξαναγκαστική εφαρμογή ενός τυποποιημένου σχεδίου «διάσωσης», το οποίο μας επιβάλλεται εκβιαστικά από οργανισμούς που γνωρίζουν και οι ίδιοι ότι είναι ακατάλληλο, δε θα βοηθήσει σε τίποτα. Αντίθετα, θα συνεχίσει να βαθαίνει την κρίση, «κλειδώνοντας» την πορεία της οικονομίας σε μια βασανιστική πτώση σε αργή κίνηση. Εμείς σαν θεατές βλέπουμε το φάουλ, βρίζουμε και φωνάζουμε από τις εξέδρες, αλλά κανείς από τους διαιτητές δεν πρόκειται να το σφυρίξει.

Δεν είναι κακό να χαιρόμαστε για την επιτυχία της Εθνικής ομάδας. Το κακό είναι πως δεν ακολουθήσαμε το παράδειγμά της. Ακόμα και το πιο απίθανο πράγμα είναι δυνατό, αρκεί να το διεκδικήσουμε.

Μουσικό Διάλειμμα #47

Η αρχή της δεδηλωμένης (ανεπάρκειας)

Η αρχή της δεδηλωμένης είναι όρος του Συνταγματικού Δικαίου. Δεδηλωμένη εννοείται η εμπιστοσύνη της απόλυτης πλειοψηφίας των βουλευτών προς την κυβέρνηση. Κρατήστε προς το παρόν τη λέξη «εμπιστοσύνη».

Αφορμή για ετούτη την ανάρτηση στάθηκε ένα από τα πλέον σωστά και ισορροπημένα κείμενα που διάβασα αυτές τις περίεργες μέρες. Το «Άκλαυτος πήγες, ιδιώτη» της Ρέας Βιτάλη από το protagon, το οποίο αξίζει πραγματικά να διαβάσετε ολόκληρο.

Ανέντιμο, σκληρό, φθηνό, μοχθηρό, σαδιστικό να το πεις την πρώτη μέρα. 2.700 άνθρωποι χάνουν τη δουλειά τους. Αλλά την δεύτερη; Την τρίτη; Μήπως είναι ανέντιμο, ανήθικο, σκληρό, μικρόψυχο, απάνθρωπο να μην τους σκεφτείς, να μην αναφερθείς; Σχεδόν 1.500.000 άνθρωποι του ιδιωτικού τομέα στην ανεργία. Άκλαυτος πήγες ιδιώτη!

[…]

Ανεργία καλπασμός. 27%. Μειώσεις μισθών στο ναδίρ. Μειώσεις αξιοπρέπειας πολύ παραπάνω. Έφτασες μέχρι και στο –δωρεάν-. Βέβαια! Ξέρετε πόσοι άνθρωποι μέρα τη μέρα εργάζονται –δωρεάν-; Να δεις που θα έρθει η ώρα που θα πανηγυρίζει όποιος εργάζεται με μισθό! Άκλαυτος πήγες ιδιώτη!

[…]

Μια «μάνα» κράτος, πνιγηρό, μεθοδικό έβαλε τα χέρια του και στον ιδιωτικό τομέα. Δημιούργησε δήθεν «αυτοδημιούργητους» κρατικοδίαιτους. Πούρα που κάπνιζαν ανθρώπους. Σακάτεψε κλάδους της οικονομίας. Αύτανδρους! Μα παράλληλα υπήρχε και μια οικονομία υγιής. Που πάλευε πάντα με επιταγές, δάνεια, υποθήκες, γραφειοκρατία, τσογλανάκια του δημοσίου που έπρεπε να λαδωθούν, αδιέξοδα που έπρεπε να βρουν διέξοδα, τράπεζες τσιράκια του συστήματος, φορολογικούς κανόνες έντεχνα θολούς, μισθοδοσίες και εισφορές ασύμφορα υψηλές. Ωστόσο έξυπνοι, τσαγανομένοι, καταφερτζήδες, πολύπλευροι. Το έχει το ελληνικό DNA. Εταιρείες μικρές και μεγάλες. Ανάσες. Οξυγόνα. Πες τους και πόρτες εξόδου κινδύνου σε περίπτωση φωτιάς. Τι να σου λέω ιδιώτη; Λες και δεν τα ξέρεις.

Όταν τέθηκε το δίλλημα στην μανούλα κράτος… Αυτούς θυσίασε πρώτους πρώτους. Τα οξυγόνα! Στο πιτς φυτίλι που λέγαμε μικρά. Λες και ήταν αχρείαστοι. Άκουσες να τους κλάψει κανένας; Κιχ! Ούτε οι ίδιοι τους εαυτούς τους δεν έκλαψαν. Σάμπως είχαν χρόνο; 40.000 επιχειρήσεις έβαλαν λουκέτο. Και στις λοιπές αιωνίως το κράτος μέτοχος με 55% (ποτέ όμως με συμμετοχή στις ζημίες). Είναι αυτό δημοκρατία;

Πιο πολύ από το ξαφνικό κλείσιμο της ΕΡΤ με τρόμαξε η σημειολογία του κλεισίματος της ΕΡΤ. Ότι το σύστημα σήκωσε τα χέρια απέναντι στο σύστημα που δημιούργησε. Ότι όπου έβαλαν τα χέρια τους κυβερνήσεις. Σε όποιον τομέα. Για να συνεχίσει να ζει. Πρέπει πρώτα να πεθάνει. Είναι αυτό που καταπνίγουμε όλοι μας…Σαν ένα κοινό μυστικό καταχωνιασμένο στις ψυχές μας,

Τρέμουμε μη και το προφέρουν τα χείλη….Μη πάρει αμπάριζα όλη τη χώρα, όλους τους τομείς και κλάδους. Θα ζήσουμε την επόμενη μέρα αν σκοτώσουμε την προηγούμενη. Κι αυτό όταν το λένε οι ίδιοι που κουβαλούσαν τα υλικά για να κτιστεί το Τείχος του Αίσχους είναι τετελεσμένο. Αλλά και όταν (οι ίδιοι) θεωρούν ότι κατέχουν το εργαλείο επιτυχίας της επόμενης μέρας (και μάλιστα με άμεση εκκίνηση) μου κόβουν και κάθε ελπίδα για μέλλον που θα διαφέρει από παρελθόν.

Πέρα από ζήτημα δημοκρατίας, πέρα από το δεοντολογικό, πέρα ακόμα και από το καθαρά πρακτικό (απόλυση όλου του δυναμικού, αποζημίωση και επαναπρόσληψη του 50%), υπάρχει αυτό που σχεδόν κανένας δεν αναφέρει, επειδή πλέον το έχουμε αποδεχθεί ως κάτι φυσιολογικό. Είναι κάτι στο οποίο έχω αναφερθεί αρκετές φορές, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αλλά το παραπάνω κείμενο καταφέρνει να τονίσει καίρια στην παρούσα συγκυρία.

Η κυβέρνηση με το σπασμωδικό, απρογραμμάτιστο κλείσιμο της ΕΡΤ δήλωσε, για μία ακόμα φορά, ανικανότητα. Όλες οι κυβερνήσεις των τελευταίων 40 ετών «αδυνατούσαν» να λύσουν τον κόμπο που δημιούργησαν οι ίδιες. Και με κάθε τετραετία που περνούσε ο κόμπος γινόταν όλο και πιο μπερδεμένος, όλο και πιο δύσκολος να λυθεί. Οι κυβερνώντες μονίμως σηκώνουν τα χέρια ψηλά.

Αδυνατούσαν και αδυνατούν να εξυγιάνουν το δημόσιο, να κάνουν τις απαραίτητες αναθεωρήσεις στο Σύνταγμα και στους νόμους, να εκσυγχρονίσουν και να εκλογικεύσουν το κράτος, να βοηθήσουν την επιχειρηματικότητα, να ευνοήσουν όσους τηρούν το νόμο αντί να τους χαντακώνουν.

Αντιθέτως μπορούσαν με μεγάλη άνεση να πλουτίζουν εις βάρος μας και να χρησιμοποιούν τη διαφθορά για να εξαγοράζουν συνειδήσεις, ψήφους και να διαιωνίζουν την κατάσταση, η οποία τελικά μας έφερε ως εδώ.

Να χαρείτε, μη μου πείτε ότι τώρα προσπαθούν να αλλάξουν κάτι. Ούτε ότι θα ήθελαν να το πράξουν, αλλά τόσα χρόνια τους εμπόδιζαν κάποια αόριστα και ομιχλώδη «συμφέροντα» ή οι συντεχνίες και οι συνδικαλιστές. Μόνοι τους μετέτρεψαν τον συνδικαλισμό στην Ελλάδα από κάτι το απολύτως απαραίτητο σε κάτι τόσο νοσηρό που αισθάνεσαι βρώμικος ακόμα και όταν προφέρεις τη λέξη. Όσο για τα «συμφέροντα», αυτά είναι τα τέρατα τα οποία κάθε πολιτικός που σέβεται τον εαυτό του οφείλει να πολεμά. Για αυτό το λόγο χρυσοπληρώνεται κάθε βουλευτής και υπουργός, για να είναι οικονομικά ανεξάρτητος και να μην μπαίνει στον πειρασμό της διαφθοράς και των αλληλοεξυπηρετήσεων. Δεν είναι δική μας δουλειά να τα βάλουμε με τα συμφέροντα. Είναι δική τους.

Κι αν δεν μπορούν να την κάνουν, όπως οι ίδιοι παραδέχονται, τότε να πάνε σπίτι τους.

Έτσι απλά, όπως απλά ετοιμάζονται να στείλουν 2.500 εργαζομένους στα σπίτια τους, χωρίς προειδοποίηση. Για να προστεθούν στο ενάμισι εκατομμύριο των ανέργων. Εγώ το δέχομαι πως υπάρχουν περιττοί υπάλληλοι στην ΕΡΤ, όπως και σε κάθε δημόσιο φορέα. Τόσοι και τόσοι διορίζονταν από το παράθυρο όλα αυτά τα χρόνια. Τώρα, λοιπόν, που τα πράγματα έφθασαν στο απροχώρητο, η εύκολη λύση είναι το κλείσιμο και οι απολύσεις. Και μάλιστα αδιακρίτως, γιατί με τους Γότθους προ των πυλών δεν υπάρχει χρόνος και τρόπος αξιολόγησης.

Χάρη στη χθεσινή απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η αντισυνταγματική χρήση της πράξης νομοθετικού περιεχομένου θα περάσει και αυτή τη φορά. Ο νέος φορέας θεωρητικά θα προχωρήσει, η επιλογή των υψηλά ιστάμενων στελεχών έχει ήδη γίνει και μένει η πρόσληψη των υπολοίπων με βάση τα αξιοκρατικά κριτήρια αξιολόγησης του ΑΣΕΠ, ο οποίος δεν έχει απολύτως καμία σχέση με το αντικείμενο της ραδιοτηλεόρασης.

Και μετά θα ακολουθήσουν νοσοκομεία, ΕΥΔΑΠ, ΔΕΗ και οι πλειστηριασμοί των σπιτιών του κόσμου.

Όλα αυτά επειδή πιστέψαμε πως «έτσι είναι τα πράγματα». Παθητικά αποδεχθήκαμε την ανικανότητα των εκάστοτε κυβερνώντων να αλλάξουν την κατάσταση. Δεν διεκδικήσαμε ποτέ το δικαίωμα για μια Ελλάδα σύγχρονη και αξιοπρεπή. Με άλλα λόγια τους δώσαμε λευκή επιταγή. Όσο κι αν αποτύγχαναν, εμείς την ανανεώναμε κάθε τρία-τέσσερα χρόνια. Κουνάγαμε το κεφάλι και λέγαμε «τι να κάνουμε;»

Στην Ελλάδα του 2013 δεν υπάρχει δεδηλωμένη εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος. Η μόνη δεδηλωμένη είναι η ανεπάρκειά τους. Και αντί οι εργοδότες τους, εμείς, να τους στείλουμε στα πανάκριβα σπίτια τους, τους ανεχόμαστε και τους αφήνουμε να ξεπουλήσουν τα πάντα. Κατόπιν εορτής θα διαπιστώσουμε ότι κάναμε λάθος. Όπως το ΔΝΤ. Πόσες ζωές, όμως, θα έχουν χαθεί, καταστραφεί ή ξενιτευτεί ως τότε;

Ο Σίμος έχει δίκιο: » δεν υπάρχουν περιθώρια ανοχής για «ιερές αγελάδες» που παραμένουν άθικτες». Δεν υπάρχει άλλος χρόνος για ανικανότητα, για πειράματα, για συνταγματικές αυθαιρεσίες. Δεν υπάρχει άλλος χρόνος για ανεπάρκεια. Πρέπει να γίνουν τομές, όχι πετσοκόμματα. Χρειάζονται μεταρρυθμίσεις, όχι ξεπούλημα. Και, κυρίως, χρειάζονται νέα πρόσωπα. Δεν είμαι διόλου πεπεισμένος ότι αυτά βρίσκονται στην Κουμουνδούρου, αλλά είμαι βέβαιος ότι δεν βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην κυβέρνηση.

H ΕΡΤ σαφώς δεν ήταν το προπύργιο της Δημοκρατίας. Είτε το θέλουν μερικοί είτε όχι, όμως, ήταν φορέας πολιτισμού και υπενθυμίζω ότι δε μιλάω για τη Eurovision ή την τηλεόραση μόνο, αλλά και για τη ραδιοφωνία και τα μουσικά σύνολα, τα οποία αφήνουν επιμελώς έξω από την κουβέντα για το νέο φορέα. Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι μια ευκαιρία να σταματήσει ο κατήφορος. Και η ανοχή στην ανεπάρκειά τους.

Μουσικό Διάλειμμα #36

Τι να πει και ο Mozart, αφού δεν πιάνει τις πωλήσεις του Παντελίδη…

Χρηματοφασισμός

Θα μπορούσα, λόγω των ημερών, να επικεντρωθώ στη Χρυσή Αυγή και στο γεγονός ότι θα «εορτάσει» αύριο μαζί με τους Έλληνες (ανεξαρτήτως χρώματος και γενεαλογίας) κατοίκους αυτής της χώρας το ιστορικό «ΟΧΙ» απέναντι στις δυνάμεις του Άξονα.

Θα μπορούσα να σχολιάσω το πόσο οξύμωρο είναι όλο αυτό το σκηνικό. Ένα ξεκάθαρα νεοναζιστικό κόμμα να προσποιείται ότι εορτάζει την απαρχή της πρώτης ήττας που υπέστη ο Άξονας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από μια μικρή, φτωχή χώρα, η οποία ήταν πάντα μεγάλη σε ψυχή και πλούσια σε πνεύμα.

Αλλά είναι περιττό. Θα χυθεί πολύ ψηφιακό μελάνι αυτές τις μέρες για αυτό το σκοπό. Τη στιγμή μάλιστα που ουσιαστικά δεν είναι η Χρυσή Αυγή το πραγματικό πρόβλημα αυτού του τόπου, δεν είναι καν το πραγματικό πρόσωπο του φασισμού σήμερα.

Θα χρησιμοποιήσω τα λόγια που αποδίδονται σε έναν από τους διασημότερους και πιο επιτυχημένους βιομηχάνους της Ιστορίας. Ο οποίος, παρεμπιπτόντως, ήταν υποστηρικτής των Ναζί και τον οποίο θαύμαζε απερίφραστα ο Αδόλφος Χίτλερ.

«Ευτυχώς που ο [αμερικανικός] λαός δεν κατανοεί το τραπεζικό και νομισματικό μας σύστημα καθώς, αν το κατανοούσε, πιστεύω ότι θα σημειωνόταν επανάσταση μέχρι αύριο το πρωί.»

Χένρι Φορντ

Η ρήση αυτή από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα, αποκαλύπτει με τον πιο απλό τρόπο τη σύγχρονη πραγματικότητα: ο κόσμος διοικείται από ένα οικονομικό σύστημα το οποίο όχι μόνο δεν είναι δίκαιο προς όλους, αλλά εκμεταλλεύεται συστηματικά την πλειοψηφία προς όφελος των λίγων.

Αυτό δεν αποτελεί κάτι νέο. Αποτελεί την κατάσταση των πραγμάτων καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια της Ιστορίας του ανθρώπου. Ωστόσο, υπήρχε η ψευδαίσθηση ότι η βαθμιαία κατάργηση της μοναρχίας και της ολιγαρχίας στα περισσότερα σύγχρονα κράτη του κόσμου και ο σταδιακός εκδημοκρατισμός τους κατά τους δύο προηγούμενους αιώνες, θα οδηγούσε στην μείωση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων.

Ο αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ειδικά στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα σημείωσε αλματώδη πρόοδο σε κάθε επίπεδο. Οι συνθήκες εργασίας βελτιώθηκαν, οι φυλετικές και σεξιστικές διακρίσεις μειώθηκαν αισθητά, η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης ενισχύθηκε και το μέλλον διαγραφόταν λαμπρό. Με την πτώση του Ανατολικού Μπλοκ, όλος ο ανεπτυγμένος κόσμος πίστεψε πως θα μεταβαίναμε σε μια πιο φωτισμένη εποχή ειρήνης και ανάπτυξης.

Όπως ξέρουμε πια, η πραγματικότητα ήταν πολύ διαφορετική. Ενώ η οικονομία έχει παγκοσμιοποιηθεί σε πρωτοφανή βαθμό, υπάρχει μια πληθώρα πολιτικών, εθνικών, νομικών, πολιτιστικών και θρησκευτικών φραγμών και δυσχερειών που καθιστούν μια ανάλογη πρόοδο αδύνατη σε διοικητικό επίπεδο.

Πάρτε για παράδειγμα την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η νομισματική ένωση επιτεύχθηκε προτού να υπάρξει οποιαδήποτε ουσιαστική συμφωνία σχετικά με το πώς θα μπορούσε η ΕΕ να μετασχηματιστεί σε μια ενιαία πολιτική, κοινωνική και, ως ένα βαθμό, πολιτιστική οντότητα.

Έχουμε, λοιπόν, άτομα και πολυεθνικές εταιρείες με οικονομικό μέγεθος μικρών χωρών, τα οποία μπορούν να κινούνται σχεδόν χωρίς έλεγχο σε οικονομικό επίπεδο και να ασκούν πολιτική επιρροή με πολύ μεγαλύτερη ευελιξία από οποιονδήποτε διεθνή οργανισμό.

Ας το σκεφθούμε διαφορετικά: αν ο λαός παίζει το ρόλο του βασιλιά, τότε οι τράπεζες, οι εταιρείες και οι πλούσιοι είναι οι βαρόνοι του. Και οι βαρόνοι αυτοί μπορούν πλέον να δρουν όπως θέλουν, χωρίς να δίνουν ουσιαστικά λογαριασμό στο Στέμμα. Αυτό συμβαίνει επειδή ο βασιλιάς βασίζεται σε αυτούς για να είναι το θησαυροφυλάκιο του γεμάτο, ενώ δεν έχει ουσιαστικό τρόπο να τους ελέγχει.

Αν ένας βασιλιάς δεν έχει πραγματική εξουσία, τότε δε μιλάμε πλέον για μοναρχία. Και αν ο «βασιλιάς» είναι στην πραγματικότητα ο λαός και ο λαός δεν έχει πραγματική εξουσία, τότε δε μιλάμε πλέον για δημοκρατία.

Ο 21ος αιώνας έφερε μαζί του την υπόσχεση της ανάπτυξης, των ίσων ευκαιριών για όλους και μια πληθώρα από τεχνολογικά αγαθά και υπηρεσίες. Όλα αυτά με τις ευλογίες της «ελεύθερης αγοράς». Δυστυχώς, οι υποσχέσεις αυτές διαψεύστηκαν προτού κλείσει η πρώτη δεκαετία του αιώνα, από το φάντασμα μιας οικονομικής κρίσης η οποία δε φαίνεται να τελειώνει πουθενά.

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κρίση ή, καλύτερα, δεν θα υπήρχε εάν το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα ήταν εξοπλισμένο με τις κατάλληλες ασφαλιστικές δικλείδες κατά της απάτης, της κατάχρησης και της εκμετάλλευσης. Ή, ακόμα πιο απλά, εάν ήταν δίκαιο και βιώσιμο. Όλα αυτά, όμως, προϋποθέτουν περισσότερο κρατικό έλεγχο. Αλλά στο άκουσμα και μόνο αυτού του όρου οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι παθαίνουν κρίση.

Γιατί; Επειδή λένε πως η ελεύθερη αγορά «αυτορυθμίζεται». Μόνο που δεν μπορεί. Είναι σαν να βάζεις δύο θανατοποινίτες σε ένα κλουβί να παλέψουν για την ελευθερία τους και να ελπίζεις ότι θα υπακούσουν στους κανόνες. Είναι ουτοπικό. Στην πραγματικότητα θα χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε κόλπο έχουν στη διάθεσή τους για να εξοντώσουν τον αντίπαλο, όσο βρώμικο και αν είναι αυτό.

Κατά τον ίδιο τρόπο, μια εταιρεία σε συνθήκες «ελεύθερου ανταγωνισμού» θα κάνει ό,τι μπορεί ώστε να αυξήσει το πλεονέκτημά της έναντι των ανταγωνιστών της. Δεν έχει σημασία εάν το τίμημα το πληρώσουν οι καταναλωτές και οι εργαζόμενοι, αρκεί να μην γίνει αυτό ποτέ αντιληπτό. Φθηνός εξοπλισμός και υλικά, φρικτές εργασιακές συνθήκες και πρακτικές, νομικές «τρύπες» και τεχνάσματα είναι κάποια από τα όπλα που χρησιμοποιούνται σε αυτόν τον πόλεμο.

Δεν ακολουθούν όλοι τέτοιες πρακτικές, αλλά όταν οι περισσότεροι «παίκτες» το κάνουν, τότε το πλεονέκτημα που κερδίζουν είτε θα αναγκάσει τους ανταγωνιστές να παίξουν το ίδιο παιχνίδι, είτε θα τους οδηγήσει εκτός αρένας.

Οι τράπεζες δεν αποτελούν εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Κάποτε θεωρούνταν ένας από τους βασικούς πυλώνες στήριξης οποιαδήποτε οικονομίας. Πλέον λειτουργούν απροκάλυπτα και ανοιχτά μόνο για το δικό τους κέρδος, ακόμα και όταν αυτό έρχεται σε αντίθεση με τον αναπτυξιακό ρόλο που οφείλουν να παίζουν.

Εάν μια πλούσια χώρα όπως η Ισλανδία μπορεί να καταστραφεί οικονομικά από τις τράπεζές της και μόνο, τότε είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς πως αυτό θα μπορούσε να συμβεί σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Όλα αυτά συνέβησαν επειδή η κυβέρνηση και η Κεντρική Τράπεζα της Ισλανδίας «αγνόησαν» τις απίστευτα ανεύθυνες συναλλαγές μιας χούφτας ανθρώπων, οι οποίοι διοικούσαν τις τρεις μεγάλες τράπεζες της χώρας.

Ωστόσο, η πρώτη σκέψη για την αντιμετώπιση της «κρίσης» δεν ήταν να συλληφθούν οι υπεύθυνοι και να αποδοθούν ποινικές και πολιτικές ευθύνες, αλλά να δοθεί ο «λογαριασμός» στο λαό της Ισλανδίας, σαν να είχαν αυτοί οι άνθρωποι έστω και την ελάχιστη ευθύνη για αυτό το χάλι.

Ακριβώς το ίδιο πράγμα συμβαίνει στις περισσότερες χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου αυτή τη στιγμή. Στο όνομα της αντιμετώπισης της κρίσης ζητείται από τους πολίτες να επωμιστούν το κόστος της κακοδιαχείρισης από μέρους των τραπεζιτών και των διεφθαρμένων πολιτικών, ακόμα και από άλλες χώρες.

Η κρίση αυτή δε θα τελειώσει ποτέ, επειδή προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε τα συμπτώματα, ενώ οι βασικές αιτίες παραμένουν ανέγγιχτες. Τα εισοδήματα των περισσοτέρων θα μειώνονται σταθερά ενώ θα υπάρχουν όλο και λιγότερες θέσεις εργασίας. Εργασιακά δικαιώματα, τα οποία έχουν κατακτηθεί με αίμα, θα χαθούν.

Αυτό συμβαίνει τα τελευταία δυόμιση χρόνια στη χώρα μας. Αυτό εξηγεί την απότομη άνοδο του εθνικισμού και του νεοναζισμού. Αλλά αυτά που εμφανίζονται ως «αιτίες» είναι στην πραγματικότητα οι αφορμές. Η διαφθορά, η ανομία και η κακοδιαχείριση που θέριεψαν στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης γίνονται σήμερα προϊόν εκμετάλλευσης από τις «αγορές» και από τους εταίρους μας στην Ευρώπη, που βλέπουν μια εν δυνάμει πλούσια χώρα να τους παραδίδεται σε τιμή ευκαιρίας.

Όλοι εντός και εκτός ΕΕ γνωρίζουν και παραδέχονται ότι οι πολιτικές λιτότητας έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικές. Αλλά η τρόικα επιμένει, διότι δεν την ενδιαφέρει πραγματικά να σωθεί η Ελλάδα. Όσοι, δε, μιλούν για «πρόοδο» και «αποτελέσματα» ξεχνούν πολύ βολικά τα 1,2 εκ. ανέργων που θα αυξάνονται συνεχώς τα επόμενα χρόνια, αδιαφορούν για την ουσιαστική κατάρρευση του συστήματος ασφάλισης και υγείας και το χάος που επικρατεί στην παιδεία.

Αγνοούν επιδεικτικά το νέο κύμα μετανάστευσης των νεότερων ανθρώπων στο εξωτερικό. Εκμεταλλεύονται και τροφοδοτούν την ενίσχυση του ρατσισμού και του νεοναζισμού. Όσο ο κόσμος είναι διχασμένος και στρέφεται ο ένας εναντίον του άλλου αντί να διεκδικεί τα αυτονόητα, δεν υπάρχει ελπίδα να αλλάξουν τα πράγματα.

Η κρίση δε θα σταματήσει εδώ. Όταν πια εφαρμοστεί στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες χώρες του Νότου ο νέος εργασιακός Μεσαίωνας, οι πολυεθνικές θα μεταφέρουν εδώ τις μονάδες παραγωγής τους.

Και τότε θα χτυπήσει η «κρίση» την πόρτα και των πιο ανεπτυγμένων χωρών.

Ο πραγματικός φασισμός δεν είναι πια το ξυρισμένο κεφάλι και η σβάστικα. Ο σύγχρονος φασισμός είναι ευπρεπής, φορά κοστούμι και κρατάει tablet. Μπορεί να τον αποκαλούν «λιτότητα», «μεταρρύθμιση», «ελεύθερη αγορά», «οικονομικό εξορθολογισμό» ή όπως αλλιώς θέλουν. Εγώ τον αποκαλώ χρηματοφασισμό.

Λυπάμαι τα παιδιά του κόσμου…

Πολύ με συγκίνησε η ευαισθησία της Κριστίν Λαγκάρντ. Ξέρετε, είναι αυτή η μορφωμένη, σικάτη δικηγόρος, πρώην υπουργός στη Γαλλία και διευθύντρια πλέον του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Με τα κομψά της ταγιέρ και τη σοβαρή της κουπ.

Λυπάται η κα. Λαγκάρντ τα φτωχά παιδιά του Νίγηρα, όπου τρία παιδάκια μοιράζονται μία καρέκλα στο σχολείο. Αλλά όχι τα παιδάκια στην Ελλάδα γιατί, όπως είπε, οι γονείς τους «δεν πληρώνουν φόρους».

Ας μη μιλάμε, λοιπόν, μόνο για την Ελλάδα. Έχουμε καταντήσει βαρετοί. Ας μιλήσουμε για το Νίγηρα, μιας και το έφερε η κουβέντα. Ο Νίγηρας είναι μια χώρα της Αφρικής, περίκλειστη (χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα) και πάμπτωχη. Από το 2004 μαστίζεται από ξηρασίες, ακρίδες και λοιμούς.

Έχει την ατυχία να βρίσκεται ακριβώς κάτω από τη Σαχάρα. Αυτό δεν είναι καλό για μια χώρα η οποία αναγκαστικά βασίζει την οικονομία της στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Χωρίς τη δυνατότητα της αλιείας, η οποία στηρίζει τη διατροφή πολλών κρατών της Αφρικής, ο Νίγηρας βρίσκεται κυριολεκτικά στο έλεος των υποσαχάριων, τροπικών καιρικών συνθηκών.

Το έλεος αυτό είναι μικρό, όπως καταλαβαίνετε και ο παραλληλισμός της κας Λαγκάρντ ήταν το λιγότερο ατυχής. Βλέπετε, τα παιδάκια στο Νίγηρα που καταφέρνουν να φθάσουν σε σχολική ηλικία είναι τα τυχερά. Η χώρα αυτή παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας στον κόσμο σε παιδιά κάτω των 4 ετών, σύμφωνα με τον οργανισμό Save the Children.

Η μορφωμένη κα. Λαγκαρντ του ΔΝΤ λυπάται. Και γω λυπάμαι, κυρία μου. Αλλά δεν μπορώ να κάνω τίποτα για αυτά τα παιδάκια. Εσείς, όμως, που στηρίζετε το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα και όλοι όσοι το απαρτίζουν τι ακριβώς κάνετε για το Νίγηρα τον οποίο λυπάστε; Ό,τι κάνετε και για τη Σομαλία, φαντάζομαι και για τόσα άλλα φτωχά κράτη του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου.

Του Τρίτου Κόσμου ο οποίος σταδιακά εξαπλώνεται, αντί να συρρικνώνεται και σιγά-σιγά βρίσκει το δρόμο του και στην Ευρώπη. Μήπως η Βουλγαρία, η οποία αποτελεί «ανταγωνιστική» οικονομία με τη δική μας, βρίσκεται σε πολύ καλύτερη μοίρα; Μήπως και η Ελλάδα του 1,5 εκατομμυρίου ανέργων και των ένας-Θεός-ξέρει-πόσων απλήρωτων εργαζομένων πηγαίνει ολοταχώς προς τα εκεί, χάρη στο εξαιρετικό σας πρόγραμμα ανάκαμψης;

Η Δύση ξέρει πολύ καλά πως να λυπάται τον «Τρίτο Κόσμο», όπως ξέρει καλά πως να τον εκμεταλλεύεται εδώ και αιώνες, στερώντας του τα μέσα για να ανακάμψει. Σαν να μην έφθαναν μόνο τα εκατομμύρια των σκλάβων που μετακινήθηκαν με τη βία σε Αμερική και Ευρώπη κατά τον δέκατο ένατο αιώνα, σαν να μην έφθανε η αρπαγή κάθε φυσικού πόρου, χρυσού, διαμαντιών, πετρελαίου και ορυκτών, τώρα έχουμε φθάσει στο σημείο να τους κλέβουμε μέχρι και τα ψάρια!

Συγνώμη για τον πληθυντικό, παρασύρθηκα. Πρέπει να συνηθίσω στην ιδέα ότι δεν ανήκουμε πλέον στην ευημερούσα Δύση, αλλά στον φτωχό, τεμπέλη Νότο και στην ταλαίπωρη εγγύς Ανατολή. Ξέχασα ότι η στοργική διεθνής οικονομική κοινότητα κάνει ό,τι μπορεί για να μας καταστήσει χώρα άξια να ονομάζεται τριτοκοσμική, ώστε να μπορεί να μας λυπάται και εμάς στο μέλλον, χωρίς τύψεις.

Εξάλλου για τα παιδιά που πεινούν στην Ελλάδα «φταίνε οι γονείς που δεν πληρώνουν φόρους». Ο άνεργος και ο χαμηλόμισθος πως θα φοροδιαφύγουν ακριβώς; Eκείνοι που φοροδιαφεύγουν χοντρά είναι εκείνοι των οποίων τα παιδιά ΔΕΝ θα πεινάσουν, κυρία μου. Οπότε και δεν δίνουν δεκάρα τσακιστή. Ούτε για τα παιδιά του Νίγηρα, ούτε για τα παιδιά του γείτονα.

Ή μήπως θέλετε να μας πείσετε ότι για την τρύπα του προϋπολογισμού φταίει η αύξηση της φοροδιαφυγής; Ακόμα και ένα παιδάκι του Δημοτικού μπορεί να καταλάβει πως όταν κλείνουν κατά χιλιάδες οι επιχειρήσεις και οι άνεργοι κοντεύουν το 1,5 εκ, τα φορολογικά έσοδα του κράτους μειώνονται.

Η επί διετίας Υπουργός Εμπορίου και στη συνέχεια Υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας δεν μπορεί άραγε να αντιληφθεί αυτό το απλό γεγονός; Η κα. Λαγκάρντ απλά δεν θέλει να το αντιληφθεί, γιατί αν το κάνει θα αναγκαστεί να παραδεχθεί ότι το οικονομικό μοντέλο που υποστηρίζει απλά δε λειτουργεί.

Το ίδιο ακριβώς μοντέλο ωθεί τις πολυεθνικές να μεταφέρουν τα εργοστάσια τους στην Κίνα, όπου οι εργαζόμενοι δουλεύουν σε άθλιες και άκρως επικίνδυνες συνθήκες για να παράγουν τα καταναλωτικά αγαθά της Δύσης. Έτσι, ο ανταγωνισμός αναγκαστικά θα πιέσει μισθούς και συνθήκες προς το χειρότερο και στις υπόλοιπες χώρες του κόσμου.

Ο ανταγωνισμός που υποτίθεται ότι αποτελεί το κίνητρο της ανάπτυξης της οικονομίας και οδηγεί τις «χαμένες» εταιρείες σε χρεωκοπία ή σε εξαγορές και συγχωνεύσεις μεταφέρεται έτσι σε επίπεδο χωρών. Το ΔΝΤ και η τρόικα μας λένε ότι πρέπει οι μισθοί μας να συμβαδίζουν με εκείνους των χωρών που ανταγωνιζόμαστε. Δεν μας λένε, όμως, τι θα συμβεί στους χαμένους αυτού του ανταγωνισμού.

Γιατί χαμένοι θα υπάρχουν. Είναι ο νόμος της οικονομίας, όπως την έχουν διαμορφώσει. Λοιπόν; Χρεωκοπία, εξαγορά ή συγχώνευση;

Λυπάμαι τα παιδιά όλου του κόσμου. Γιατί αυτά είναι οι χαμένοι ενός παιχνιδιού που δεν έπαιξαν ποτέ.

Μουσικό Διάλειμμα #14

Είχαμε, σαν παιδιά, μεγάλες προσδοκίες για αυτόν τον κόσμο…

Η παράσταση πρέπει να τελειώσει

Ας υποθέσουμε για μια στιγμή ότι ζούμε κάπου αλλού. Ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα όπου όλα λειτουργούν όπως πρέπει. Ή, εν πάσει περιπτώσει, ας φανταστούμε ότι το χάος, η διαφθορά και η ανομία είναι περιορισμένα φαινόμενα και δε βρίσκονται σε επίπεδα που θα έκαναν το μέσο αφρικανό δικτάτορα να νιώθει σαν στο σπίτι του.

Ας υποθέσουμε ότι εδώ είναι Αττική, «θεών νταμάρι» και όχι «φαιό νταμάρι», όπως λέει το τραγούδι.

Και ξαφνικά, εκεί που όλα κυλούν σχετικά ομαλά και πλησιάζουν οι εκλογές, εμφανίζονται κλούβες στους δρόμους για να μαζέψουν λαθρομετανάστες, συλλαμβάνονται διεφθαρμένοι πολιτικοί, συζητώνται οι πολεμικές αποζημιώσεις που μας χρωστά η Γερμανία, κλείνουν οι λακκούβες στους δρόμους, γίνονται ευνοϊκές ρυθμίσεις για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά…

Πολιτικοί εξομολογούνται στα κανάλια για τις δύσκολες αποφάσεις που πήραν και το κόστος που πλήρωσαν…

Ακόμα και αν όλα έβαιναν καλώς, ακόμα κι αν η Ελλάδα δεν ήταν μια χώρα όπου προσβάλλεται καθημερινά η νοημοσύνη μας και θίγεται η αξιοπρέπειά μας, ακόμα και τότε θα υπήρχε ένας δικαιολογημένος εκνευρισμός.

Θα αντιλαμβανόμασταν το θεατρινισμό της κατάστασης. Ή της παράστασης, αν θέλετε. Πόσο μάλλον όταν δεν ισχύουν όλα τα παραπάνω. Πόσο μάλλον όταν δεν μιλάμε για απλό εκνευρισμό αλλά για οργή, η οποία σιγοβράζει εδώ και δύο χρόνια.

Και οι κλούβες αφήνουν τους συλληφθέντες δύο τετράγωνα παρακάτω, οι πολιτικοί και οι μεγαλοφειλέτες συλλαμβάνονται μόνο και μόνο για χάρη των ΜΜΕ, οι φάκελοι με τα στοιχεία των νομίμων και ηθικών διεκδικήσεών μας βρίσκονταν στα αζήτητα επί δεκαετίες και οι ρυθμίσεις έρχονται μόνο και μόνο επειδή οι φυλακές είναι γεμάτες και δε μπορούν να στριμώξουν τον κάθε φουκαρά που χρωστάει λίγα χιλιάρικα, είτε από ανάγκη, είτε από ανοησία.

Οι λακκούβες που καμώνονται πως μπαλώνουν ανοίγουν ξανά με την πρώτη βροχή.

Και ένας από τους δήθεν σωτήρες της χώρας παρόλο που ρεζιλεύεται από μια δημοσιογράφο, έτσι για αλλαγή, διαμαρτύρεται επειδή δεν μπορεί να βγει έξω για καφέ με τη γυναίκα του.

Αντί να ντρέπεται ο ίδιος να εμφανιστεί στον κόσμο που δε του φθάνουν πια όχι για καφέ, αλλά ούτε για να φάει. Αντί να βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εδώλιο Ειδικού Δικαστηρίου για να μας εξηγήσει με ποια λογική δανείστηκε η Ελλάδα λεφτά τα οποία είναι μαθηματικά αδύνατον να αποπληρώσει.

Ορίστε και η απόδειξη. Από τα 3,3 δις της τελευταίας δόσης που έλαβε το ελληνικό κράτος, το ΣΥΝΟΛΟ του ποσού πηγαίνει στην αποπληρωμή των δανείων μας και επιπλέον 46 εκ. Ευρώ πληρώνεται από την Ελλάδα ως… προμήθεια.

Σύνολο: -46.000.000 Ευρώ. Το κράτος ζημιώθηκε, οι πιστωτές κερδίζουν και η παράσταση συνεχίζεται.

Το 2013 θα ξεκινήσει η αποπληρωμή του νέου δανείου. Ακόμα και αν η οικονομία μας δεν έχει καταρρεύσει ως τότε, τα νέα τοκοχρεωλύσια θα είναι αδύνατον να καλυφθούν, έστω κι αν σε ένα χρόνο καταφέρουμε να έχουμε πλεόνασμα.

Στο σημείο εκείνο θα έρθει η οριστική και ανεξέλεγκτη χρεωκοπία την οποία θέλετε δήθεν να αποτρέψετε, θα ξεπουληθεί ό,τι έχει απομείνει και η Ελλάδα θα καταδικαστεί για πάντα σε οικονομική και εθνική υποτέλεια. Η πρώτη αποικία σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Φτάνει πια το θέατρο. Δεν είναι δυνατόν να δεχόμαστε άλλο ένα κράτος στο οποίο τίποτα δεν κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, παρά μόνο όταν ετοιμάζονται εκλογές. Και τότε μόνο για το θεαθήναι.

Το έχουμε δει το έργο, κύριοι. Πολλές φορές. Και το τέλος είναι πάντοτε το ίδιο και χειρότερο. Πλέον, όμως, ξέρουμε τι να περιμένουμε. Πίσω από το σκηνικό που στήσατε άρον-άρον, όπως κάνετε εδώ και δεκαετίες, φαίνονται ξεκάθαρα τα σχέδιά σας για το άμεσο μέλλον.

Ξέρουμε γιατί καθυστερήσατε την αποστολή των εκκαθαριστικών. Γιατί όταν αντικρίσει ο Έλληνας φορολογούμενος (αυτός που δεν μπορεί να φοροδιαφύγει με καταθέσεις στο εξωτερικό και off-shore εταιρείες) το φόρο που θα αδυνατεί να πληρώσει εσείς θα του πείτε: «έχουμε νωπή λαϊκή εντολή», «δεν υπάρχει άλλη λύση», «λυπούμαστε πολύ, αλλά…»

Ξέρουμε τους φόρους που «θα σκάσουν» αμέσως μετά τις εκλογές. Ξέρουμε ότι ετοιμάζεστε για νέα μέτρα τον Ιούνιο. Ξέρουμε ότι σηκώνετε μεταλλικά τείχη γύρω από τη Βουλή, που δεν είναι πια «των Ελλήνων». Ξέρουμε ότι η τρόικα μας προορίζει για μισθούς Βουλγαρίας. Με κόστος ζωής Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό που ξέρουμε, επίσης, είναι ότι η «λύση» που μας πουλάτε εδώ και δύο χρόνια δεν θα οδηγήσει πουθενά. Δεν το λέμε εμείς, δεν το λέει μόνο η κοινή λογική, το λένε και διακεκριμένοι αναλυτές και οικονομολόγοι, όπως ο βραβευμένος με Νόμπελ Αμερικανός Τζόζεφ Στίγκλιτζ.

Τόσο καιρό αποπροσανατολίζετε την κοινή γνώμη με ψευτοδιλήμματα, όπως «Ευρώ ή δραχμή», «Μνημόνιο ή χρεωκοπία». Στην πραγματικότητα αποκρύπτετε το πραγματικό πρόβλημα, το οποίο είναι ότι συνεχίζει να κυβερνά το ίδιο σάπιο πολιτικό δίπολο. Με τέτοια ηγεσία η Ελλάδα δεν πρόκειται να πάει πουθενά. Είτε με δραχμή, είτε με Ευρώ, είτε με δολάριο, είτε με ρούβλι.

Το πραγματικό δίλημμα είναι «αλλαγή νοοτροπίας ή καταστροφή». Για όλους μας. Σας εύχομαι ολόψυχα Καλή Ανά(σ)ταση.

Μουσικό Διάλειμμα # 11

Τα παλιά, μεγάλα τραγούδια, όπως το «Ερωτικό» με τους σπουδαίους στίχους του Άλκη Αλκαίου έλεγαν αλήθειες που δε θέλαμε να ακούσουμε. Ίσως τώρα να τις νιώσουμε καλύτερα…

Με μια πιρόγα φεύγεις και γυρίζεις
τις ώρες που αγριεύει η βροχή
στη γη των Βησιγότθων αρμενίζεις
και σε κερδίζουν κήποι κρεμαστοί
μα τα φτερά σου σιγοπριονίζεις

Σκέπασε αρμύρα το γυμνό κορμί σου
σου ‘φερα απ’ τους Δελφούς γλυκό νερό
στα δύο είπες πως θα κοπεί η ζωή σου
και πριν προλάβω τρις να σ’ αρνηθώ
σκούριασε το κλειδί του παραδείσου

Το καραβάνι τρέχει μες στη σκόνη
και την τρελή σου κυνηγάει σκιά
πώς να ημερέψει ο νους μ’ ένα σεντόνι
πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά
αγάπη που σε λέγαμ’ Αντιγόνη

Ποια νυχτωδία το φως σου έχει πάρει
και σε ποιο γαλαξία να σε βρω
εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι
κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό
που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι

Ψέματα, ψέματα, ψέματα

Είμαστε ένας κόσμος βυθισμένος στο ψέμα. Το ψέμα χαρακτηρίζει κάθε έκφανση της ζωής του ανθρώπου, από τη στιγμή που αρχίζει να καταλαβαίνει τον εαυτό του (μα τι όμορφο παιδάκι!) μέχρι τη στιγμή που θα πεθάνει. Ακόμα και τότε πάνω από το φέρετρό του, αν μπορούσε, ψέματα θα άκουγε πάλι (ήταν καλός ο μακαρίτης…).

Υπάρχουν ψέματα και ψέματα. Κάποια λέγονται από ευγένεια, κάποια λέγονται από εγωισμό. Και κάποια, τα χειρότερα, λέγονται με δόλο. Αυτά τα τελευταία, είναι που κάνουν όλη τη ζημιά. Και δυστυχώς είναι ζιζάνια τα οποία ευδοκιμούν στο έδαφος που προετοιμάζουν, τα άλλα, τα πιο «αθώα» είδη.

Τα μικρά ψέματα, αυτά που λέγονται από ευγένεια και από την ανάγκη μας να συμβιώνουμε όσο γίνεται πιο αρμονικά με τους άλλους δεν αποφεύγονται… κακά τα ψέματα.

Τα άλλα, αυτά που λέμε από την αδυναμία μας να παραδεχθούμε την αλήθεια, ειδικά στον εαυτό μας, είναι δύσκολο να τα αποβάλλουμε. Παρόλο που βλάπτουν εμάς και τους γύρω μας πολύ περισσότερο απ’ όσο παραδεχόμαστε.

Είναι και αυτά που μας προετοιμάζουν καλύτερα για να δεχθούμε τα μεγάλα ψέματα, αυτά που ανάγονται σε τέχνη και επάγγελμα.

Οι μεγαλύτεροι ψεύτες όλων, είναι αναμφισβήτητα οι πολιτικοί. Δεν λένε μόνο τα περισσότερα, αλλά τα πιο χονδροειδή και τα πιο επικίνδυνα ψέματα. Ψέματα που ξεκινούν πολέμους, που πείθουν τους ψηφοφόρους να τους προτιμήσουν, ακόμα και ενάντια στο ίδιο τους το συμφέρον. Ψέματα που τους δίνουν εξουσία.

Ο δεινότερος ψεύτης όλων των εποχών είναι εκείνος που προσέφερε στο σύγχρονο πολιτισμό τις βάσεις, την τεχνογνωσία για τη δημιουργία της βιομηχανίας του ψεύδους, της προπαγάνδας. Ο Αδόλφος Χίτλερ κατάφερε να πείσει έναν ολόκληρο λαό, έναν λαό που χαρακτηρίζεται από ορθολογισμό και σύνεση, για τα πιο απίστευτα πράγματα.

Έπεισε τους Γερμανούς ότι ήταν φυλετικά ανώτεροι από όλη την υπόλοιπη ανθρωπότητα, ότι για την αναμενόμενη εξαθλίωσή τους μετά την ήττα τους στον Α’ Παγκόσμιο ευθύνονταν οι Εβραίοι και ότι το πεπρωμένο τους ως λαός ήταν να κυριαρχήσουν στον κόσμο.

Όχι, οι Γερμανοί δεν είναι εκ φύσεως ανθρωποφάγα τέρατα. Όπως και μεις δεν είμαστε ούτε κληρονομικά φιλόσοφοι, αλλά ούτε τεμπέληδες και κλέφτες, όπως θέλουν να μας παρουσιάζουν.

Ο Χίτλερ κατάφερε να ξεγελάσει έναν ολόκληρο λαό με τη βοήθεια ενός ολοκληρωμένου κρατικού μηχανισμού, του Υπουργείου  «Δημόσιας Διαφώτισης και Προπαγάνδας», στο πηδάλιο του οποίου βρισκόταν ο διαβόητος Γκαίμπελς. Σήμερα, αυτόν το ρόλο τον έχουν αναλάβει τα ΜΜΕ.

Οι εντεταλμένοι δημοσιογράφοι πετυχαίνουν το σκοπό τους με αυτά που λένε, με αυτά που υπονοούν και με αυτά που δε λένε καθόλου. Σιγά-σιγά, μέρα με τη μέρα πείθουν τον κόσμο για το οτιδήποτε.

Σκεφθείτε το λίγο. Αν δεν υπήρχαν αυτοί, τα προσωπεία των πολιτικών θα κατέρρεαν μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Ας δούμε συγκεκριμένα τι συμβαίνει στην Ελλάδα. Πως γίνεται οι πολιτικοί να λένε ανερυθρίαστα τα πιο απίθανα ψέματα, τα οποία τα γνωρίζουμε αλλά συνεχίζουμε παρόλα αυτά να τους παίρνουμε στα σοβαρά;

Μη βιαστείτε να απαντήσετε «όχι εγώ». Μπορεί όχι εσείς, μπορεί όχι εγώ, αλλά πολύς κόσμος τους έπαιρνε στα σοβαρά και αρκετοί συνεχίζουν ακόμα. Αρκεί να κοιτάξει κανείς πίσω στο 1981, όταν το ΠΑΣΟΚ κέρδισε συντριπτικά τις εκλογές με βασικό σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο». Και επίσης: «έξω οι βάσεις του θανάτου».

Ίσως και να έχετε παρατηρήσει ότι 31 χρόνια αργότερα αγωνιούμε μήπως και εξοβελιστούμε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ είμαστε συνεπείς στις ΝΑΤΟϊκές μας υποχρεώσεις και οι μόνες βάσεις που μειώνονται είναι εκείνες των Πανελληνίων.

Δεν εξετάζω το αν καλώς ή κακώς παραμείναμε στους διεθνείς αυτούς οργανισμούς, αλλά εστιάζω στο γεγονός ότι η διάψευση αυτών των κεντρικών συνθημάτων του 1981 δεν εμπόδισε το εν λόγω κόμμα να επανεκλεγεί.

Κοινώς, ο Έλληνας κατάπιε τα ψέματα αμάσητα. Και ασφαλώς αυτά δεν σταμάτησαν εκεί. Το ψέμα κάνει αλυσίδα, κρίκο-κρίκο, καθώς το ένα ψέμα στηρίζει το επόμενο στη σειρά. Και μεις δεθήκαμε γερά με την αλυσίδα αυτή μέχρι κάθε κίνηση διαφυγής να μοιάζει αδύνατη.

Ψεύτικη Αλλαγή, ψεύτικη ανάπτυξη, ψεύτικη κάθαρση, ψεύτικη συγκυβέρνηση, ψεύτικος φιλελευθερισμός, ψεύτικες μεταρρυθμίσεις, ψεύτικος πατριωτισμός, ψεύτικος νέο-σοσιαλισμός.

Η εξαιρετική αυτή αλυσίδα μας οδήγησε στην πραγματοποίηση μιας από τις μεγαλύτερες κομπίνες της σύγχρονης Ιστορίας. Οι Έλληνες καταφέραμε, με την “ευγενική” βοήθεια της τράπεζας Goldman-Sachs, να ξεγελάσουμε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και να μπούμε στη ζώνη του Ευρώ.

Αυτό το τεράστιο ψέμα θα μπορούσε να στραφεί προς όφελος της Ελλάδας, θα μπορούσε να γίνει «λευκό». Αν πραγματικά καταβάλλονταν προσπάθειες να συμμαζευτούν τα οικονομικά της χώρας με ήπιο τρόπο. Αν αξιοποιούνταν τα κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για εκσυγχρονισμό και ανάπτυξη. Αν υπήρχε πραγματική πρόθεση για το καλό της χώρας.

Μόλις δύο χρόνια νωρίτερα, το ψέμα του Χρηματιστηρίου είχε ήδη σημάνει την αρχή του τέλους για την κίβδηλη ευημερία του ’80-’90. Ξεκίνησε μια διαδικασία αναδιανομής του πλούτου, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με ορατά πλέον αποτελέσματα. Το ψέμα συνεχίστηκε με τους Ολυμπιακούς.

Πέρα από το γεγονός ότι οι Αγώνες ως θεσμός είναι πλέον ένα φαντασμαγορικό ψέμα προς εμπορική και τηλεοπτική κατανάλωση, εμείς φροντίσαμε να στήσουμε γύρω του ένα χορό δισεκατομμυρίων, τα οποία είναι ολοφάνερο σήμερα ότι δε μας περίσσευαν καθόλου.

«Τουλάχιστον μας έμειναν τα έργα» λένε. Άλλο τεράστιο ψέμα. Ψάξτε και θα δείτε ότι η πραγματοποίηση των κυριότερων μεγάλων έργων που συνδέθηκαν με την Ολυμπιάδα της Αθήνας (όπως η Αττική Οδός και το Μετρό) είχε δρομολογηθεί χρόνια προτού αναλάβουμε τη διοργάνωση.

Απλά σταμάτησε κάποια στιγμή το μεγάλο φαγοπότι, ώστε να μπορέσουν να ολοκληρωθούν όλα την τελευταία, κυριολεκτικά, στιγμή. Με πολλαπλάσιο κόστος από το πραγματικό.

Έτσι φθάσαμε στο «Υπάρχει καλύτερη Ελλάδα», στο «Λεφτά Υπάρχουν» και στο «δεν χρειαζόμαστε το ΔΝΤ». Καταπίνοντας συνεχώς το ένα ψέμα μετά το άλλο φθάσαμε τους πολιτικούς μας σε τέτοια επίπεδα αλαζονείας, ώστε να παραδέχονται πλέον ανοιχτά αυτό που όλοι γνωρίζουμε.

Ότι άλλο τι λένε πριν τις εκλογές και άλλο τι κάνουν μετά. Και παρόλα αυτά συνεχίζουμε να τους ψηφίζουμε, εξασφαλίζοντας ότι η αλυσίδα του ψεύδους που μας κρατά θα μας πνίξει και θα κρατήσει δέσμια για μια ζωή και τα παιδιά μας.

Πλέον έχει χαθεί κάθε μέτρο. Τα ψέματα που ξεχνιούνταν κάποτε στο διάστημα μιας τετραετίας, αποκαλύπτονται πια μέσα σε μήνες, εβδομάδες ή και μέρες!

Ο νέος αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, δήλωνε ευθαρσώς τον Ιούνιο του 2011 ότι δε θα μπορούσε ο λογαριασμός του ηλεκτρικού ρεύματος να αποτελέσει μέσο φορολόγησης γιατί είναι «κοινωνικό αγαθό». Τρεις μήνες αργότερα έπαψε να είναι.

Ο αρχηγός της «αντιπολίτευσης» (τι ψέμα κι αυτό!) λίγες εβδομάδες προτού επιβάλλει σε όλο του το κόμμα να ψηφίσει το Μνημόνιο 2, το κατηγορούσε ως καταστροφικό. Το ένα από τα δύο «βλαστάρια» που στρατολόγησε η ΝΔ από το «πατριωτικό» κόμμα του Καρατζαφέρη μόλις μία μέρα πριν από την ενεργοποίηση των CDS απέκλειε κατηγορηματικά την πιθανότητα αυτή.

Τα ψέματα των πολιτικών έχουν αποκτήσει πια ελάχιστο χρόνο «ημιζωής», σαν ασταθή ραδιενεργά κατάλοιπα που εξαφανίζονται μέσα σε λεπτά και ξεχνιούνται. Αλλά η φθορά που προκαλούν μένει. Και πλέον ο χρόνος είναι πολύ λίγος. Ίσως και ανύπαρκτος.

Μία ανώνυμη κυρία σε συνέντευξη που έδωσε στο BBC πριν από λίγους μήνες περιέγραψε την Ελληνική κρίση με έναν πολύ απλό, αλλά φοβερά εύστοχο τρόπο. Παρομοίασε τους πολιτικούς μας με έναν άθλιο σύζυγο που απατούσε τη γυναίκα του και την εγκατέλειψε με ένα τεράστιο χρέος.

Θα διαφωνήσω ελαφρά. Ο «σύζυγός» μας δεν μας εγκατέλειψε, αλλά συνεχίζει να λέει ασύστολά ψέματα, μας κακοποιεί και μας εκδίδει συστηματικά στους πιστωτές του. Και μας κρατά «στη θέση μας» πείθοντάς μας ότι μόνο εκείνος μπορεί να κρατήσει μακριά τις τράπεζες και ότι φταίμε και μεις που δεν βάλαμε τάξη στο σπίτι μας.

Φταίμε, ναι, γιατί τον πιστεύαμε επί 30 χρόνια και γιατί δεν τον πετάξαμε έξω νωρίτερα. Φταίμε ακόμα περισσότερο τώρα, γιατί παρόλο που καταλάβαμε επιτέλους το ψέμα, φοβόμαστε και ντρεπόμαστε σαν κακοποιημένη γυναίκα και ακόμα δεν τον πετάμε έξω.

Πως κατηγορούμε άραγε τέτοιες γυναίκες για την αδυναμία τους να απελευθερωθούν, ενώ εμείς συλλογικά σαν έθνος αντιδρούμε ακριβώς με τον ίδιο τρόπο;

Μήπως ήρθε η ώρα να βάλουμε τέλος στα ψέματα;

Μουσικό Διάλειμμα #7

Άγγελος εξάγγελος μας ήρθε από μακριά
γερμένος πάνω σ’ ένα δεκανίκι
δεν ήξερε καθόλου μα καθόλου να μιλά
και είχε γλώσσα μόνο για να γλείφει

Τα νέα που μας έφερε ήταν όλα μια ψευτιά
μα ακούγονταν ευχάριστα στ’ αυτί μας
γιατί έμοιαζε μ’ αλήθεια η κάθε του ψευτιά
κι ακούγοντάς τον ησύχαζε η ψυχή μας

Έστησε το κρεβάτι του πίσω απ’ την αγορά
κι έλεγε καλαμπούρια στην ταβέρνα
μπαινόβγαινε κεφάτος στα κουρεία και στα λουτρά
και χάζευε τα ψάρια μες στη στέρνα

Και πέρασε ο χειμώνας κι ήρθε η καλοκαιριά
κι ύστερα πάλι ξανάρθανε τα κρύα
ώσπου κάποιο βραδάκι βρε τι του ‘ρθε ξαφνικά
κι άρχισε να φωνάζει με μανία

Τα πόδια μου καήκανε σ’ αυτή την ερημιά
η νύχτα εναλλάσσεται με νύχτα
τα νέα που σας έφερα σας χάιδεψαν τ’ αυτιά
μα απέχουνε πολύ απ’ την αλήθεια

Αμέσως καταλάβαμε τι πήγαινε να πει
και του ‘παμε να φύγει μουδιασμένα
αφού δεν είχε νέα ευχάριστα να πει
καλύτερα να μην μας πει κανένα