Η εξουσία του φόβου

Η κραυγή

Ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος.

Φυλάει τα έρμα, θα μου πείτε. Ναι, αρκεί να μην τον χρησιμοποιούν εναντίον σου. Τα ζώα από ένστικτο φοβούνται τη φωτιά για την προστασία τους. Ωστόσο, ο άνθρωπος έμαθε να χρησιμοποιεί αυτόν το φόβο για να τα κυνηγά. Βάζοντας φωτιά στα ξερά χόρτα, οι αρχαίοι κυνηγοί ανάγκαζαν το θήραμά τους να εγκαταλείψει την κάλυψή του και να μείνει εκτεθειμένο.

Το τέχνασμα αυτό εφαρμόζεται και από άνθρωπο σε άνθρωπο εδώ και πολλές χιλιετηρίδες. Ο φόβος χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα για να καταδυναστεύονται ολόκληροι λαοί. Όχι μόνο ο φόβος της εξουσίας, αλλά και ο φόβος του «άλλου». Οι αυτοκράτορες της Κίνας κρατούσαν μακριά τις ορδές των βαρβάρων με το τεράστιο τείχος που έκτισαν, παράλληλα, όμως, εξασφάλιζαν την υποταγή των επαρχιών που βρίσκονταν πίσω από αυτό.

Οι φεουδάρχες προστάτευαν τις πόλεις τους με τείχη από επιδρομές κάθε είδους. Όσοι ήταν εντός των τειχών, ωστόσο, έπρεπε να πληρώνουν φόρους, οι οποίοι ήταν συνήθως δυσβάσταχτοι. Δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Ακόμα και αν κανείς  ξέφευγε από τους φοροεισπράκτορες του τοπικού βαρώνου (οι οποίοι προφανώς δεν μοίραζαν εκκαθαριστικά, απλά σου έκαιγαν το σπίτι αν δεν πλήρωνες) πού θα μπορούσε να πάει;

Η τακτική αυτή λειτουργεί θαυμάσια και στην εποχή μας. Ο φόβος του Εβραίου, του μουσουλμάνου, του κομμουνιστή, του εγκληματία λαθρομετανάστη, του μαύρου, του ομοφυλόφιλου, του διαφορετικού.

Προφανώς δεν είναι όλα ρόδινα σε αυτόν τον κόσμο. Προφανώς και ο φόβος πολλές φορές έχει ρίζες στην πραγματικότητα. Το ζώο αν μείνει στα ξερόχορτα θα κάει, δεν έχει πραγματικά επιλογή. Οι χωρικοί του Μεσαίωνα ήταν εκτεθειμένοι σε κάθε επίδοξο εισβολέα ή ληστή. Επομένως τα τείχη του φεουδάρχη ήταν σαν δώρο Θεού για εκείνους. Και εφόσον τα τείχη δεν χτίζονταν μόνο με καλές προθέσεις, ήταν λογικό και δίκαιο ο τοπικός άρχοντας να ζητά φόρους από όσους είχε υπό την προστασία του.

Πλην, όμως, έχοντας αυτούς τους ανθρώπους πλήρως στο έλεός του, ο εκάστοτε ηγεμόνας μπορούσε όχι απλώς να λάβει το ηθικό αντίτιμο για την προστασία που προσέφερε, αλλά να απαιτήσει όσα αυτός ήθελε. Κοινώς, να εκμεταλλεύεται και να εκβιάζει κατά βούληση. Μπορούσε να ζει πλουσιοπάροχα στο κάστρο του, αφήνοντας στους χωρικούς μετά βίας αρκετά ώστε να μη λιμοκτονούν. Η εξουσία διαφθείρει και η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι κοινωνικές επαναστάσεις σταδιακά έφεραν τον κόσμο από τα μοναρχικά ή ολιγαρχικά καθεστώτα στα δημοκρατικά. Έπρεπε να πάψει να υπάρχει απόλυτη εξουσία, ώστε να πάψει η καταπίεση και η εκμετάλλευση του αδύναμου από τον ισχυρό.

Θεωρητικά, ο 20ος αιώνας είδε το αποκορύφωμα του εκδημοκρατισμού στον πλανήτη μας. Πρακτικά, όμως, η ολοένα και αυξανόμενη επιρροή, που ασκούν οι πολυεθνικές στις κυβερνήσεις των κρατών, μειώνει συνεχώς τη δυνατότητα των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων να λαμβάνουν αποφάσεις. Φτάσαμε, λοιπόν, στο σημείο οι περιβόητες «αγορές» να καθορίζουν εμμέσως πλην σαφώς την οικονομική πολιτική των κρατών. Και φυσικά αφού το χρήμα κινεί τα πάντα, η οικονομική πολιτική επηρεάζει τα πάντα, με πρώτο και εύκολο θύμα την κοινωνική πολιτική.

Κάπως έτσι βρισκόμαστε σήμερα να συζητάμε για, αυτονόητα στη θεωρία, πράγματα όπως η κοινωνική ασφάλιση, η περίθαλψη και η παιδεία. Και καθώς όλα αυτά τα οποία κατακτήθηκαν με αίμα τα τελευταία 200 χρόνια περικόπτονται και εξανεμίζονται σταδιακά λόγω της «οικονομικής πραγματικότητας», συνειδητοποιεί κανείς ότι επιστρέφουμε, ουσιαστικά, στην εποχή του φεουδαλισμού.

Ο μεγάλος μας εχθρός είναι η χρεωκοπία. Για να τον κρατήσουμε μακριά είμαστε αναγκασμένοι να θυσιάσουμε τα πάντα. Βέβαια, οι τιμημένοι και δημοκρατικά εκλεγμένοι ηγέτες μας ζουν ακόμη στα κάστρα τους, τρώνε με χρυσά κουτάλια και κυκλοφορούν με θωρακισμένες λιμουζίνες. Αλλά δεν υπάρχει επιλογή, αφού αν μας πετάξουν έξω από τα τείχη θα χάσουμε και τα λίγα που έχουμε. Θα μείνουμε ακόμα και από χαρτί υγείας, όπως φαίνεται.

Ο μεγάλος μας εχθρός δεν είναι τόσο η χρεωκοπία, όσο ο φόβος αυτής. Και αυτό επειδή η χρεωκοπία έχει ήδη συμβεί, απλώς είναι ελεγχόμενη. Πράγματι, έχουμε ακόμα είδη πρώτης ανάγκης στα ράφια, αλλά έχουμε επίσης 27% ανεργία και ένα χρέος, το οποίο είναι αδύνατον να εξυπηρετηθεί. Καθώς επιχειρήσεις κλείνουν καθημερινά και το ΑΕΠ συρρικνώνεται, οι τόκοι αυξάνουν και το χρέος διογκώνεται. Και τίποτα δε φαίνεται δυνατόν να το σταματήσει.

Είναι απλά μαθηματικά. Οτιδήποτε άλλο περί success story και τα συναφή είναι απλά επικοινωνιακά τρικ. Κάθε χρόνο μόνο οι τόκοι του χρέους μας είναι 30 δις Ευρώ. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι το όποιο πρωτογενές πλεόνασμα, ακόμα και αυτό το εικονικό των 1.416 εκατ. ευρώ, είναι αστείο. Είναι σαν να προσπαθείς να σβήσεις πυρκαγιά κατουρώντας την. Και το πλεόνασμα αυτό παρουσιάζεται ως… επιτυχία. Και η «έξοδος στις αγορές» δεν ήταν τίποτα άλλο από ένα κακόγουστο αστείο, το οποίο μας έκανε διεθνώς ρεζίλι για άλλη μια φορά.

Ο Σαμαράς μιλά για θυσίες του λαού, οι οποίες κινδυνεύουν να πάνε χαμένες. Μα είναι ήδη χαμένες. Οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών δεν έχουν καταφέρει τίποτα, παρά μόνο να επιβάλλουν εισπρακτικά μέτρα, να εκποιήσουν το προσοδοφόρο μέρος της δημόσιας περιουσίας, χωρίς να ξεφορτωθούν το επιζήμιο, και να κάνουν απολύσεις στο Δημόσιο χωρίς κάποιο σχέδιο ή κριτήριο. Αξιολόγηση δεν υπάρχει, η γραφειοκρατεία ζει και βασιλεύει, το πελατειακό κράτος συνεχίζει να υφίσταται, οι διασυνδέσεις με τον κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα το ίδιο. Μεταρρυθμίσεις απλές και ορθολογικές, οι οποίες θα ήταν απολύτως ανέξοδες για το κράτος και θα βοηθούσαν πραγματικά τις επενδύσεις, προσκρούουν πάνω σε συμφέροντα ημέτερων που προστατεύονται ακόμα.

Ακόμα και στο Reuters κυκλοφόρησε η είδηση ότι η συγκυβέρνηση είναι ανεπιθύμητη πλέον. Γιατί το πολιτικό κεφάλαιο της συγκυβέρνησης εξαντλήθηκε. Ο φόβος δεν μπορεί πλέον να συγκρατήσει τους πολίτες. Αν η κυβέρνηση τολμούσε να επιβάλλει κι άλλα μέτρα, οι αντιδράσεις θα ήταν απρόβλεπτες. Έχουμε φτάσει σε αδιέξοδο.

Από τη μία πλευρά, μια αριστερή κυβέρνηση, αυτοδύναμη ή με κάποιο δεκανίκι, θα έχει μια μικρή πίστωση χρόνου. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος, αν διαψευστούν οι μάλλον ουτοπικές υποσχέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, ο κόσμος να εκραγεί σε πολύ μικρό διάστημα. Ο φόβος που έχει καλλιεργηθεί με πολλή προσοχή τα τελευταία χρόνια, έχει ήδη προκαλέσει εκροές κεφαλαίων στο εξωτερικό. Οι τράπεζες πιέζονται. Οι δανειστές θα επιδιώξουν την επιβολή επιπρόσθετων μέτρων. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει εμπειρία διακυβέρνησης. Συν τοις άλλοις, έχει προσχωρήσει σε αυτόν αρκετό πρώην ΠΑΣΟΚ, το οποίο συνυπάρχει (όπως και στο ΠΑΣΟΚ του ’81) με ριζοσπαστικά στοιχεία που θέλουν να μας βγάλουν από παντού.

Οι κίνδυνοι είναι πολλοί και οι φόβοι ακόμα περισσότεροι. Αλλά το αδιέξοδο παραμένει. Και αυτό που φοβάμαι εγώ περισσότερο είναι το κατρακύλισμα σε έναν ακροδεξιό βούρκο που αρνείται ακόμα και τις πιο βασικές ανθρώπινες αξίες, όπως την προστασία των αδυνάτων και την περίθαλψη των προσφύγων, που καταπνίγει τη δημιουργικότητα, που εξαναγκάζει το 2% του πληθυσμού, του νεότερου και πιο υποσχόμενου τμήματός του, να μεταναστεύσει. Δεν είμαστε απλώς μια χώρα γερόντων και συνταξιούχων, είμαστε μια χώρα στην οποία οι λιγότεροι από τους μισούς νέους έχουν δουλειά και όσοι έχουν, αμείβονται με ψίχουλα. Οι υπόλοιποι απλά φεύγουν.

Αυτοί που μένουν αδυνατούν να δημιουργήσουν οικογένειες, αφού τα χρήματα απλά δε φθάνουν. Η Ελλάδα αργοπεθαίνει. Σας το λέω χωρίς καμία διάθεση υπερβολής και δράματος. Κάποιοι φοβούνται τη χρεωκοπία. Εγώ φοβάμαι περισσότερο ότι σβήνουμε αργά, αλλά σταθερά. Η ενδεχόμενη χρεωκοπία, η ανεξέλεγκτη, θα είναι άμεση και βάρβαρη. Ο αργός θάνατος, στον οποίο έχουμε καταδικαστεί, θα πάρει μια δεκαετία ακόμα μέχρι τα συμπτώματά του να γίνουν τόσο φανερά, ώστε κανένας να μην μπορεί πια να τα αρνηθεί. Αλλά θα έρθει, σας το εγγυώμαι.

Ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος. Εγώ προτιμώ να ψηφίσω κατά συνείδηση.

 

Μουσικό Διάλειμμα #58

Advertisements

Το «νέο όχι» και το «γιατί»

ΚύπροςΜια ανάταση, έτσι στιγμιαία, τη νιώσαμε. Κάτι σαν τον φυλακισμένο που είχε την ευκαιρία του να δραπετεύσει, αλλά δεν το έκανε και χαίρεται βλέποντας τον συγκρατούμενό του να τρέχει προς την ελευθερία.

Το αν θα τα καταφέρει, είναι άλλο ζήτημα. Σημασία έχει ότι κάποιος τόλμησε, αντιστάθηκε. Ο Ελληνισμός απέκτησε ένα δεύτερο «όχι».

Η πραγματικότητα της πολιτικής, βέβαια, δεν είναι τόσο απλή και αθώα. Ακόμα και το «όχι» που τιμάμε κάθε χρόνο (έστω και υπό την απειλή των όπλων) δεν ήταν τόσο έκφραση αγνής αγάπης για την ελευθερία και τα ανθρώπινα ιδανικά, όσο προϊόν γεωπολιτικού σχεδιασμού και πολιτικών ισορροπιών. Τουλάχιστον για το γερμανόφιλο δικτάτορα που το είπε εκ μέρους των Ελλήνων.

Έτσι και στην περίπτωση του νέου όχι. Μπορεί να αποδίδεται στους Κύπριους βουλευτές ο ανατομικός εξοπλισμός του αρσενικού που δεν διαθέτει η δική μας πολιτική ηγεσία, αλλά η αλήθεια δεν είναι τόσο απλή.

Καταρχάς, οι Κύπριοι βουλευτές δεν είναι ελεγχόμενοι. Δεν υπάρχει στην Κύπρο Siemens, ούτε βαρύνονται με τόσα πολλά σκάνδαλα, ώστε να κινδυνεύουν να κάνουν παρέα σε οποιονδήποτε αντίστοιχο Τσοχατζόπουλο.

Κατά δεύτερον, το Eurogroup υπέπεσε σε σοβαρό σφάλμα. Θεώρησε δεδομένη την υπαναχώρηση της Κύπρου στον εκβιασμό, όπως έγινε στην περίπτωση της Ελλάδας.

Το δίλημμα της Κύπρου, όμως, ήταν ακόμα πιο ψευδεπίγραφο από το δικό μας. Αντί για «ευρώ ή καταστροφή» (δηλαδή «αργός ή ξαφνικός θάνατος»), η Κύπρος είχε να επιλέξει μεταξύ άμεσης καταστροφής και άμεσης καταστροφής.

Δε φαντάζομαι να πιστεύετε ότι αν εγκρινόταν και προχωρούσε το πρωτοφανές κούρεμα των καταθέσεων θα κρατούσε κανένας από τους ξένους μεγαλοκαταθέτες τα χρήματά του στην Κύπρο. Οπότε το επιχείρημα περί επικείμενης χρεωκοπίας και κατάρρευσης των τραπεζών είναι ανυπόστατο.

Είτε συμφωνούσε η Κυπριακή Βουλή, είτε όχι, το αποτέλεσμα είναι ότι η εμπιστοσύνη των καταθετών προς τις τράπεζες της χώρας έχει πληγεί. Άρα, η μόνη ελπίδα της Κύπρου για να μετριάσει τη ζημιά είναι να καταλήξει σε συμφωνία με τη Ρωσία, αποφεύγοντας εντελώς το κούρεμα και αποδεικνύοντας έτσι ότι είναι σε θέση να προστατέψει τα ξένα κεφάλαια.

Το σημαντικότερο στοιχείο ενεργητικού μιας τράπεζας είναι η εμπιστοσύνη. Αν αυτή χαθεί, έστω και αν οι λόγοι είναι υποκειμενικοί, τότε η τράπεζα θα αδειάσει και θα κλείσει. Αυτό είναι κάτι το οποίο γνωρίζει καλά το Eurogroup.

Ούτε το μέγεθος της βοήθειας ήταν τέτοιο ώστε να είναι απαραίτητη η εκβιαστική επιβολή αυτού του παράλογου μέτρου.

Άρα, λοιπόν, ο στόχος ήταν να ζημιωθεί η κύρια «βιομηχανία» της Κύπρου, ώστε να πάψει να είναι ανεξάρτητη και τα κοιτάσματα φυσικού αερίου να «αξιοποιηθούν» κατά την κρίση της τρόικα.

Μόνο που υπολόγιζαν, όπως φαίνεται, χωρίς τον ξενοδόχο. Η ζημιά, βέβαια, έχει ήδη γίνει και η Κύπρος αναγκαστικά θα «χαρίσει» μέρος των κοιτασμάτων της προκειμένου να σωθεί. Εύχομαι, όμως, να συμφωνήσει με τη Ρωσία και όχι με τους ευρώ-αποικιοκράτες.

Όχι επειδή οι Ρώσοι είναι άγιοι και ενδιαφέρονται μόνο για το καλό μας. Αλλά επειδή τα χαρτιά τους είναι πολύ πιο ανοιχτά από εκείνα της τρόικα, η οποία προσποιείται ότι θέλει να «διασώσει» την κυπριακή και ελληνική οικονομία.

Και επειδή αυτό το σχέδιο φτωχοποίησης και λεηλασίας πρέπει να σταματήσει.

Το καλύτερο ακόμα θα ήταν η ενδεχόμενη επιτυχία του κυπριακού ελιγμού να ξυπνήσει εμάς εδώ από το λήθαργό. Σαφώς και το είδος της κρίσης δεν είναι το ίδιο, ωστόσο οι προθέσεις των ισχυρών της ΕΕ για την Ελλάδα είναι πανομοιότυπες.

Το σχέδιο της ¨διάσωσης» δεν βγαίνει, το έχει παραδεχθεί ανοιχτά και το ΔΝΤ, αλλά παρόλα αυτά συνεχίζει χωρίς συμβιβασμούς. Τα κοιτάσματα, στα οποία όποιος τολμούσε να αναφερθεί πριν από λίγα μόλις  χρόνια βαφτιζόταν γραφικός και συνομωσιολόγος, έχουν επιβεβαιωθεί. Ποιος είναι, λοιπόν, ο απώτερος στόχος της «βοήθειας»;

Μουσικό Διάλειμμα #31

Χρηματοφασισμός

Θα μπορούσα, λόγω των ημερών, να επικεντρωθώ στη Χρυσή Αυγή και στο γεγονός ότι θα «εορτάσει» αύριο μαζί με τους Έλληνες (ανεξαρτήτως χρώματος και γενεαλογίας) κατοίκους αυτής της χώρας το ιστορικό «ΟΧΙ» απέναντι στις δυνάμεις του Άξονα.

Θα μπορούσα να σχολιάσω το πόσο οξύμωρο είναι όλο αυτό το σκηνικό. Ένα ξεκάθαρα νεοναζιστικό κόμμα να προσποιείται ότι εορτάζει την απαρχή της πρώτης ήττας που υπέστη ο Άξονας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από μια μικρή, φτωχή χώρα, η οποία ήταν πάντα μεγάλη σε ψυχή και πλούσια σε πνεύμα.

Αλλά είναι περιττό. Θα χυθεί πολύ ψηφιακό μελάνι αυτές τις μέρες για αυτό το σκοπό. Τη στιγμή μάλιστα που ουσιαστικά δεν είναι η Χρυσή Αυγή το πραγματικό πρόβλημα αυτού του τόπου, δεν είναι καν το πραγματικό πρόσωπο του φασισμού σήμερα.

Θα χρησιμοποιήσω τα λόγια που αποδίδονται σε έναν από τους διασημότερους και πιο επιτυχημένους βιομηχάνους της Ιστορίας. Ο οποίος, παρεμπιπτόντως, ήταν υποστηρικτής των Ναζί και τον οποίο θαύμαζε απερίφραστα ο Αδόλφος Χίτλερ.

«Ευτυχώς που ο [αμερικανικός] λαός δεν κατανοεί το τραπεζικό και νομισματικό μας σύστημα καθώς, αν το κατανοούσε, πιστεύω ότι θα σημειωνόταν επανάσταση μέχρι αύριο το πρωί.»

Χένρι Φορντ

Η ρήση αυτή από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα, αποκαλύπτει με τον πιο απλό τρόπο τη σύγχρονη πραγματικότητα: ο κόσμος διοικείται από ένα οικονομικό σύστημα το οποίο όχι μόνο δεν είναι δίκαιο προς όλους, αλλά εκμεταλλεύεται συστηματικά την πλειοψηφία προς όφελος των λίγων.

Αυτό δεν αποτελεί κάτι νέο. Αποτελεί την κατάσταση των πραγμάτων καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια της Ιστορίας του ανθρώπου. Ωστόσο, υπήρχε η ψευδαίσθηση ότι η βαθμιαία κατάργηση της μοναρχίας και της ολιγαρχίας στα περισσότερα σύγχρονα κράτη του κόσμου και ο σταδιακός εκδημοκρατισμός τους κατά τους δύο προηγούμενους αιώνες, θα οδηγούσε στην μείωση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων.

Ο αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ειδικά στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα σημείωσε αλματώδη πρόοδο σε κάθε επίπεδο. Οι συνθήκες εργασίας βελτιώθηκαν, οι φυλετικές και σεξιστικές διακρίσεις μειώθηκαν αισθητά, η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης ενισχύθηκε και το μέλλον διαγραφόταν λαμπρό. Με την πτώση του Ανατολικού Μπλοκ, όλος ο ανεπτυγμένος κόσμος πίστεψε πως θα μεταβαίναμε σε μια πιο φωτισμένη εποχή ειρήνης και ανάπτυξης.

Όπως ξέρουμε πια, η πραγματικότητα ήταν πολύ διαφορετική. Ενώ η οικονομία έχει παγκοσμιοποιηθεί σε πρωτοφανή βαθμό, υπάρχει μια πληθώρα πολιτικών, εθνικών, νομικών, πολιτιστικών και θρησκευτικών φραγμών και δυσχερειών που καθιστούν μια ανάλογη πρόοδο αδύνατη σε διοικητικό επίπεδο.

Πάρτε για παράδειγμα την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η νομισματική ένωση επιτεύχθηκε προτού να υπάρξει οποιαδήποτε ουσιαστική συμφωνία σχετικά με το πώς θα μπορούσε η ΕΕ να μετασχηματιστεί σε μια ενιαία πολιτική, κοινωνική και, ως ένα βαθμό, πολιτιστική οντότητα.

Έχουμε, λοιπόν, άτομα και πολυεθνικές εταιρείες με οικονομικό μέγεθος μικρών χωρών, τα οποία μπορούν να κινούνται σχεδόν χωρίς έλεγχο σε οικονομικό επίπεδο και να ασκούν πολιτική επιρροή με πολύ μεγαλύτερη ευελιξία από οποιονδήποτε διεθνή οργανισμό.

Ας το σκεφθούμε διαφορετικά: αν ο λαός παίζει το ρόλο του βασιλιά, τότε οι τράπεζες, οι εταιρείες και οι πλούσιοι είναι οι βαρόνοι του. Και οι βαρόνοι αυτοί μπορούν πλέον να δρουν όπως θέλουν, χωρίς να δίνουν ουσιαστικά λογαριασμό στο Στέμμα. Αυτό συμβαίνει επειδή ο βασιλιάς βασίζεται σε αυτούς για να είναι το θησαυροφυλάκιο του γεμάτο, ενώ δεν έχει ουσιαστικό τρόπο να τους ελέγχει.

Αν ένας βασιλιάς δεν έχει πραγματική εξουσία, τότε δε μιλάμε πλέον για μοναρχία. Και αν ο «βασιλιάς» είναι στην πραγματικότητα ο λαός και ο λαός δεν έχει πραγματική εξουσία, τότε δε μιλάμε πλέον για δημοκρατία.

Ο 21ος αιώνας έφερε μαζί του την υπόσχεση της ανάπτυξης, των ίσων ευκαιριών για όλους και μια πληθώρα από τεχνολογικά αγαθά και υπηρεσίες. Όλα αυτά με τις ευλογίες της «ελεύθερης αγοράς». Δυστυχώς, οι υποσχέσεις αυτές διαψεύστηκαν προτού κλείσει η πρώτη δεκαετία του αιώνα, από το φάντασμα μιας οικονομικής κρίσης η οποία δε φαίνεται να τελειώνει πουθενά.

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κρίση ή, καλύτερα, δεν θα υπήρχε εάν το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα ήταν εξοπλισμένο με τις κατάλληλες ασφαλιστικές δικλείδες κατά της απάτης, της κατάχρησης και της εκμετάλλευσης. Ή, ακόμα πιο απλά, εάν ήταν δίκαιο και βιώσιμο. Όλα αυτά, όμως, προϋποθέτουν περισσότερο κρατικό έλεγχο. Αλλά στο άκουσμα και μόνο αυτού του όρου οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι παθαίνουν κρίση.

Γιατί; Επειδή λένε πως η ελεύθερη αγορά «αυτορυθμίζεται». Μόνο που δεν μπορεί. Είναι σαν να βάζεις δύο θανατοποινίτες σε ένα κλουβί να παλέψουν για την ελευθερία τους και να ελπίζεις ότι θα υπακούσουν στους κανόνες. Είναι ουτοπικό. Στην πραγματικότητα θα χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε κόλπο έχουν στη διάθεσή τους για να εξοντώσουν τον αντίπαλο, όσο βρώμικο και αν είναι αυτό.

Κατά τον ίδιο τρόπο, μια εταιρεία σε συνθήκες «ελεύθερου ανταγωνισμού» θα κάνει ό,τι μπορεί ώστε να αυξήσει το πλεονέκτημά της έναντι των ανταγωνιστών της. Δεν έχει σημασία εάν το τίμημα το πληρώσουν οι καταναλωτές και οι εργαζόμενοι, αρκεί να μην γίνει αυτό ποτέ αντιληπτό. Φθηνός εξοπλισμός και υλικά, φρικτές εργασιακές συνθήκες και πρακτικές, νομικές «τρύπες» και τεχνάσματα είναι κάποια από τα όπλα που χρησιμοποιούνται σε αυτόν τον πόλεμο.

Δεν ακολουθούν όλοι τέτοιες πρακτικές, αλλά όταν οι περισσότεροι «παίκτες» το κάνουν, τότε το πλεονέκτημα που κερδίζουν είτε θα αναγκάσει τους ανταγωνιστές να παίξουν το ίδιο παιχνίδι, είτε θα τους οδηγήσει εκτός αρένας.

Οι τράπεζες δεν αποτελούν εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Κάποτε θεωρούνταν ένας από τους βασικούς πυλώνες στήριξης οποιαδήποτε οικονομίας. Πλέον λειτουργούν απροκάλυπτα και ανοιχτά μόνο για το δικό τους κέρδος, ακόμα και όταν αυτό έρχεται σε αντίθεση με τον αναπτυξιακό ρόλο που οφείλουν να παίζουν.

Εάν μια πλούσια χώρα όπως η Ισλανδία μπορεί να καταστραφεί οικονομικά από τις τράπεζές της και μόνο, τότε είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς πως αυτό θα μπορούσε να συμβεί σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Όλα αυτά συνέβησαν επειδή η κυβέρνηση και η Κεντρική Τράπεζα της Ισλανδίας «αγνόησαν» τις απίστευτα ανεύθυνες συναλλαγές μιας χούφτας ανθρώπων, οι οποίοι διοικούσαν τις τρεις μεγάλες τράπεζες της χώρας.

Ωστόσο, η πρώτη σκέψη για την αντιμετώπιση της «κρίσης» δεν ήταν να συλληφθούν οι υπεύθυνοι και να αποδοθούν ποινικές και πολιτικές ευθύνες, αλλά να δοθεί ο «λογαριασμός» στο λαό της Ισλανδίας, σαν να είχαν αυτοί οι άνθρωποι έστω και την ελάχιστη ευθύνη για αυτό το χάλι.

Ακριβώς το ίδιο πράγμα συμβαίνει στις περισσότερες χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου αυτή τη στιγμή. Στο όνομα της αντιμετώπισης της κρίσης ζητείται από τους πολίτες να επωμιστούν το κόστος της κακοδιαχείρισης από μέρους των τραπεζιτών και των διεφθαρμένων πολιτικών, ακόμα και από άλλες χώρες.

Η κρίση αυτή δε θα τελειώσει ποτέ, επειδή προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε τα συμπτώματα, ενώ οι βασικές αιτίες παραμένουν ανέγγιχτες. Τα εισοδήματα των περισσοτέρων θα μειώνονται σταθερά ενώ θα υπάρχουν όλο και λιγότερες θέσεις εργασίας. Εργασιακά δικαιώματα, τα οποία έχουν κατακτηθεί με αίμα, θα χαθούν.

Αυτό συμβαίνει τα τελευταία δυόμιση χρόνια στη χώρα μας. Αυτό εξηγεί την απότομη άνοδο του εθνικισμού και του νεοναζισμού. Αλλά αυτά που εμφανίζονται ως «αιτίες» είναι στην πραγματικότητα οι αφορμές. Η διαφθορά, η ανομία και η κακοδιαχείριση που θέριεψαν στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης γίνονται σήμερα προϊόν εκμετάλλευσης από τις «αγορές» και από τους εταίρους μας στην Ευρώπη, που βλέπουν μια εν δυνάμει πλούσια χώρα να τους παραδίδεται σε τιμή ευκαιρίας.

Όλοι εντός και εκτός ΕΕ γνωρίζουν και παραδέχονται ότι οι πολιτικές λιτότητας έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικές. Αλλά η τρόικα επιμένει, διότι δεν την ενδιαφέρει πραγματικά να σωθεί η Ελλάδα. Όσοι, δε, μιλούν για «πρόοδο» και «αποτελέσματα» ξεχνούν πολύ βολικά τα 1,2 εκ. ανέργων που θα αυξάνονται συνεχώς τα επόμενα χρόνια, αδιαφορούν για την ουσιαστική κατάρρευση του συστήματος ασφάλισης και υγείας και το χάος που επικρατεί στην παιδεία.

Αγνοούν επιδεικτικά το νέο κύμα μετανάστευσης των νεότερων ανθρώπων στο εξωτερικό. Εκμεταλλεύονται και τροφοδοτούν την ενίσχυση του ρατσισμού και του νεοναζισμού. Όσο ο κόσμος είναι διχασμένος και στρέφεται ο ένας εναντίον του άλλου αντί να διεκδικεί τα αυτονόητα, δεν υπάρχει ελπίδα να αλλάξουν τα πράγματα.

Η κρίση δε θα σταματήσει εδώ. Όταν πια εφαρμοστεί στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες χώρες του Νότου ο νέος εργασιακός Μεσαίωνας, οι πολυεθνικές θα μεταφέρουν εδώ τις μονάδες παραγωγής τους.

Και τότε θα χτυπήσει η «κρίση» την πόρτα και των πιο ανεπτυγμένων χωρών.

Ο πραγματικός φασισμός δεν είναι πια το ξυρισμένο κεφάλι και η σβάστικα. Ο σύγχρονος φασισμός είναι ευπρεπής, φορά κοστούμι και κρατάει tablet. Μπορεί να τον αποκαλούν «λιτότητα», «μεταρρύθμιση», «ελεύθερη αγορά», «οικονομικό εξορθολογισμό» ή όπως αλλιώς θέλουν. Εγώ τον αποκαλώ χρηματοφασισμό.

Η παράσταση πρέπει να τελειώσει

Ας υποθέσουμε για μια στιγμή ότι ζούμε κάπου αλλού. Ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα όπου όλα λειτουργούν όπως πρέπει. Ή, εν πάσει περιπτώσει, ας φανταστούμε ότι το χάος, η διαφθορά και η ανομία είναι περιορισμένα φαινόμενα και δε βρίσκονται σε επίπεδα που θα έκαναν το μέσο αφρικανό δικτάτορα να νιώθει σαν στο σπίτι του.

Ας υποθέσουμε ότι εδώ είναι Αττική, «θεών νταμάρι» και όχι «φαιό νταμάρι», όπως λέει το τραγούδι.

Και ξαφνικά, εκεί που όλα κυλούν σχετικά ομαλά και πλησιάζουν οι εκλογές, εμφανίζονται κλούβες στους δρόμους για να μαζέψουν λαθρομετανάστες, συλλαμβάνονται διεφθαρμένοι πολιτικοί, συζητώνται οι πολεμικές αποζημιώσεις που μας χρωστά η Γερμανία, κλείνουν οι λακκούβες στους δρόμους, γίνονται ευνοϊκές ρυθμίσεις για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά…

Πολιτικοί εξομολογούνται στα κανάλια για τις δύσκολες αποφάσεις που πήραν και το κόστος που πλήρωσαν…

Ακόμα και αν όλα έβαιναν καλώς, ακόμα κι αν η Ελλάδα δεν ήταν μια χώρα όπου προσβάλλεται καθημερινά η νοημοσύνη μας και θίγεται η αξιοπρέπειά μας, ακόμα και τότε θα υπήρχε ένας δικαιολογημένος εκνευρισμός.

Θα αντιλαμβανόμασταν το θεατρινισμό της κατάστασης. Ή της παράστασης, αν θέλετε. Πόσο μάλλον όταν δεν ισχύουν όλα τα παραπάνω. Πόσο μάλλον όταν δεν μιλάμε για απλό εκνευρισμό αλλά για οργή, η οποία σιγοβράζει εδώ και δύο χρόνια.

Και οι κλούβες αφήνουν τους συλληφθέντες δύο τετράγωνα παρακάτω, οι πολιτικοί και οι μεγαλοφειλέτες συλλαμβάνονται μόνο και μόνο για χάρη των ΜΜΕ, οι φάκελοι με τα στοιχεία των νομίμων και ηθικών διεκδικήσεών μας βρίσκονταν στα αζήτητα επί δεκαετίες και οι ρυθμίσεις έρχονται μόνο και μόνο επειδή οι φυλακές είναι γεμάτες και δε μπορούν να στριμώξουν τον κάθε φουκαρά που χρωστάει λίγα χιλιάρικα, είτε από ανάγκη, είτε από ανοησία.

Οι λακκούβες που καμώνονται πως μπαλώνουν ανοίγουν ξανά με την πρώτη βροχή.

Και ένας από τους δήθεν σωτήρες της χώρας παρόλο που ρεζιλεύεται από μια δημοσιογράφο, έτσι για αλλαγή, διαμαρτύρεται επειδή δεν μπορεί να βγει έξω για καφέ με τη γυναίκα του.

Αντί να ντρέπεται ο ίδιος να εμφανιστεί στον κόσμο που δε του φθάνουν πια όχι για καφέ, αλλά ούτε για να φάει. Αντί να βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εδώλιο Ειδικού Δικαστηρίου για να μας εξηγήσει με ποια λογική δανείστηκε η Ελλάδα λεφτά τα οποία είναι μαθηματικά αδύνατον να αποπληρώσει.

Ορίστε και η απόδειξη. Από τα 3,3 δις της τελευταίας δόσης που έλαβε το ελληνικό κράτος, το ΣΥΝΟΛΟ του ποσού πηγαίνει στην αποπληρωμή των δανείων μας και επιπλέον 46 εκ. Ευρώ πληρώνεται από την Ελλάδα ως… προμήθεια.

Σύνολο: -46.000.000 Ευρώ. Το κράτος ζημιώθηκε, οι πιστωτές κερδίζουν και η παράσταση συνεχίζεται.

Το 2013 θα ξεκινήσει η αποπληρωμή του νέου δανείου. Ακόμα και αν η οικονομία μας δεν έχει καταρρεύσει ως τότε, τα νέα τοκοχρεωλύσια θα είναι αδύνατον να καλυφθούν, έστω κι αν σε ένα χρόνο καταφέρουμε να έχουμε πλεόνασμα.

Στο σημείο εκείνο θα έρθει η οριστική και ανεξέλεγκτη χρεωκοπία την οποία θέλετε δήθεν να αποτρέψετε, θα ξεπουληθεί ό,τι έχει απομείνει και η Ελλάδα θα καταδικαστεί για πάντα σε οικονομική και εθνική υποτέλεια. Η πρώτη αποικία σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Φτάνει πια το θέατρο. Δεν είναι δυνατόν να δεχόμαστε άλλο ένα κράτος στο οποίο τίποτα δεν κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, παρά μόνο όταν ετοιμάζονται εκλογές. Και τότε μόνο για το θεαθήναι.

Το έχουμε δει το έργο, κύριοι. Πολλές φορές. Και το τέλος είναι πάντοτε το ίδιο και χειρότερο. Πλέον, όμως, ξέρουμε τι να περιμένουμε. Πίσω από το σκηνικό που στήσατε άρον-άρον, όπως κάνετε εδώ και δεκαετίες, φαίνονται ξεκάθαρα τα σχέδιά σας για το άμεσο μέλλον.

Ξέρουμε γιατί καθυστερήσατε την αποστολή των εκκαθαριστικών. Γιατί όταν αντικρίσει ο Έλληνας φορολογούμενος (αυτός που δεν μπορεί να φοροδιαφύγει με καταθέσεις στο εξωτερικό και off-shore εταιρείες) το φόρο που θα αδυνατεί να πληρώσει εσείς θα του πείτε: «έχουμε νωπή λαϊκή εντολή», «δεν υπάρχει άλλη λύση», «λυπούμαστε πολύ, αλλά…»

Ξέρουμε τους φόρους που «θα σκάσουν» αμέσως μετά τις εκλογές. Ξέρουμε ότι ετοιμάζεστε για νέα μέτρα τον Ιούνιο. Ξέρουμε ότι σηκώνετε μεταλλικά τείχη γύρω από τη Βουλή, που δεν είναι πια «των Ελλήνων». Ξέρουμε ότι η τρόικα μας προορίζει για μισθούς Βουλγαρίας. Με κόστος ζωής Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό που ξέρουμε, επίσης, είναι ότι η «λύση» που μας πουλάτε εδώ και δύο χρόνια δεν θα οδηγήσει πουθενά. Δεν το λέμε εμείς, δεν το λέει μόνο η κοινή λογική, το λένε και διακεκριμένοι αναλυτές και οικονομολόγοι, όπως ο βραβευμένος με Νόμπελ Αμερικανός Τζόζεφ Στίγκλιτζ.

Τόσο καιρό αποπροσανατολίζετε την κοινή γνώμη με ψευτοδιλήμματα, όπως «Ευρώ ή δραχμή», «Μνημόνιο ή χρεωκοπία». Στην πραγματικότητα αποκρύπτετε το πραγματικό πρόβλημα, το οποίο είναι ότι συνεχίζει να κυβερνά το ίδιο σάπιο πολιτικό δίπολο. Με τέτοια ηγεσία η Ελλάδα δεν πρόκειται να πάει πουθενά. Είτε με δραχμή, είτε με Ευρώ, είτε με δολάριο, είτε με ρούβλι.

Το πραγματικό δίλημμα είναι «αλλαγή νοοτροπίας ή καταστροφή». Για όλους μας. Σας εύχομαι ολόψυχα Καλή Ανά(σ)ταση.

Μουσικό Διάλειμμα # 11

Τα παλιά, μεγάλα τραγούδια, όπως το «Ερωτικό» με τους σπουδαίους στίχους του Άλκη Αλκαίου έλεγαν αλήθειες που δε θέλαμε να ακούσουμε. Ίσως τώρα να τις νιώσουμε καλύτερα…

Με μια πιρόγα φεύγεις και γυρίζεις
τις ώρες που αγριεύει η βροχή
στη γη των Βησιγότθων αρμενίζεις
και σε κερδίζουν κήποι κρεμαστοί
μα τα φτερά σου σιγοπριονίζεις

Σκέπασε αρμύρα το γυμνό κορμί σου
σου ‘φερα απ’ τους Δελφούς γλυκό νερό
στα δύο είπες πως θα κοπεί η ζωή σου
και πριν προλάβω τρις να σ’ αρνηθώ
σκούριασε το κλειδί του παραδείσου

Το καραβάνι τρέχει μες στη σκόνη
και την τρελή σου κυνηγάει σκιά
πώς να ημερέψει ο νους μ’ ένα σεντόνι
πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά
αγάπη που σε λέγαμ’ Αντιγόνη

Ποια νυχτωδία το φως σου έχει πάρει
και σε ποιο γαλαξία να σε βρω
εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι
κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό
που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι

Κρίσιμοι Καιροί – Χρεωκοπημένοι Καιροί

Ζούμε σε κρίσιμους καιρούς. Στους καιρούς της κρίσης ή σε εκείνους στους οποίους επιτέλους κάποιοι θα κριθούν για τις πράξεις τους. Η πρώτη κρίση δεν θα μπορέσει ποτέ να ξεπεραστεί χωρίς να επέλθει η δεύτερη.

«Καιροί» ονομαζόταν και η εφημερίδα στην οποία αρθρογραφούσε ανώνυμα ο Χαρίλαος Τρικούπης. Ξεκίνησε να κυκλοφορεί λίγα χρόνια πριν από το ιστορικό/ανιστόρητο «δυστυχώς επτωχεύσαμεν«. Φαντάζομαι ότι η πηγή έμπνευσης για το όνομα της εφημερίδας ήταν οι Τάιμς «του Λονδίνου»[1].

Εκεί ο Τρικούπης είχε τη δυνατότητα να εκφράζει ελεύθερα την κριτική του, όπως δεν μπορούσε από το βήμα της Βουλής. Ίσως και κάποιος από τους σημερινούς μας ηγέτες να τα «λέει χύμα» κάπου, ανώνυμα, αλλά νομίζω ότι το φιλότιμο έχει χαθεί πια. Έστω και το κρυφό.

Ζούμε σε χρεωκοπημένους καιρούς. Το μουλάρι έχει ψοφήσει εδώ και χρόνια, αλλά κανένας δεν κάνει τον κόπο να κατέβει για να το διαπιστώσει. Κάθονται πάνω του, εναλλάξ, και παίρνουν επιβλητικές πόζες σαν να είναι το υπερήφανο άτι του Μεγαλέξανδρου. Αλλά δεν είναι. Είναι μουλάρι και ψόφιο μάλιστα.

Δεν έχει σημασία αν έχουν γίνει πράσινοιμπλαβί) από τη βρώμα. Δεν έχει σημασία αν οι υπόλοιποι τους κοιτάμε από μακριά γιατί σιχαινόμαστε πλέον να τους πλησιάσουμε. Κάποτε πιστεύαμε και μείς στο παραμύθι, μα σιγά-σιγά, άλλος νωρίτερα, άλλος αργότερα, συνειδητοποιήσαμε την αλήθεια.

Φυσικά έχουμε και εμείς ευθύνες. Βλέπετε, τους χειροκροτούσαμε τόσα χρόνια γιατί, καβάλα όπως ήταν πετούσαν και κάνα ξεροκόμματο στην πλέμπα[2]. Αν τους θάβαμε όπως ήταν μαζί με το μουλάρι, τότε σήμερα όλα θα ήταν διαφορετικά.

Αλλά η λύση βρέθηκε! Θυσιάζοντας τους μισούς Έλληνες στο βωμό του Ευρώ-Μολώχ, το ψόφιο υποζύγιο θα ξαναζωντανέψει και θα πάει τη χώρα στο μέλλον. Στην καλύτερη περίπτωση το άμοιρο ζώο θα γίνει ζόμπι. Στη χειρότερη απλά θα διαλυθεί μετά από λίγα μαρτυρικά βήματα.

Οι Χρεωκοπημένοι Καιροί είναι μια «αντι-εφημερίδα» που δε δημοσιεύει ακριβώς ειδήσεις, αλλά τους τίτλους όπως θα ήθελα να τους δω κάποια στιγμή τσιμπημένους με τα μανταλάκια μπροστά στο περίπτερο. Πρωτοσέλιδα που δεν θα κυνηγούσαν τον εντυπωσιασμό, αλλά την ουσία του θέματος.

Τουλάχιστον όπως την αντιλαμβάνομαι εγώ. Ο σκοπός είναι να δώσω μια διέξοδο στους προβληματισμούς μου και να τους μοιραστώ με όσους ενδιαφέρονται. Δεν φιλοδοξώ να σώσω τον Ελληνισμό και την ανθρωπότητα.

Πολύ θα το ήθελα, αλλά τον Ελληνισμό πρέπει να τον σώσουν οι Έλληνες και την ανθρωπότητα όλοι μας. Και στις δύο περιπτώσεις ξεκινώντας ο καθένας από τον εαυτό του. Γιατί μη φανταστείτε προς στιγμήν ότι μόνο η Ελλάδα πάει κατά διαόλου.

Θα ήταν πολύ μεγάλη αυταπάτη. Απλά το χάος που επικρατεί εδώ κατέστησε ένα αποτυχημένο σύστημα πλήρως δυσλειτουργικό. Αλλά το σύστημα δε λειτουργεί γενικότερα, τουλάχιστον όχι προς όφελος του ανθρώπου.


[1] Οι οποίοι πραγματικά αγνοώ γιατί έχουν «μείνει» με αυτή την επωνυμία στα Ελληνικά: οι Τάιμς είναι οι Τάιμς σκέτο. Οι Τάιμς της Νέας Υόρκης χρειάζονται τοπωνύμιο αφού ήρθαν… δεύτεροι και εξάλλου λέγονται «The New York Times».

[2] Για να μας πουν μετά ότι «μαζί τα φάγαμε».

Μουσικό Διάλειμμα #1

Ένα από τα πιο σημαντικά ροκ τραγούδια όλων των εποχών, όχι απαραίτητα από μουσικής άποψης, αλλά γιατί σήμερα, 23 χρόνια μετά την πρώτη του κυκλοφορία, είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Ρύπανση, βία, απληστία και η αναπόφευκτη κατάρρευση της κοινωνίας μας σε λίγους μόνο στίχους:

Στέκομαι δίπλα στο ποτάμι,
μα δε ρέει το νερό,
μέσα βράζει κάθε φαρμάκι που βάζει ο νους σου.
Κι είμαι στο δρόμο, κάτω από τα φώτα,
μα της χαράς μου το φως
έντρομο κρύβεται μέσα στα βάθη της σκιάς.
Και της βίας ο φόβος ο στρεβλός
σε κάθε πρόσωπο το χαμόγελο πνίγει.
Κι ο κοινός νους το κουδούνι μας χτυπά.
Αυτό δεν είναι βλάβη τεχνολογική,
όχι, είναι ο δρόμος για την Κόλαση.
Κι όλοι οι δρόμοι από τα δάνεια έχουν πήξει
μα τίποτα δεν μπορείς να κάνεις πια,
Αφού είν’ όλα χαρτάκια
που τα στέλνει ο άνεμος μακριά.
Πρόσεξε κόσμε, κοίτα τι σου έρχεται καλά.
Το μάθημα αυτό πρέπει να μάθεις γρήγορα και σωστά.
Αυτός δεν είναι αυτοκινητόδρομος με πορεία ανοδική,
όχι, είναι ο δρόμος για την Κόλαση.