Η Μαύρη Τρύπα είναι μια εικόνα για το μέλλον μας

Μια ομάδα επιστημόνων αποκάλυψε χθες για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας τη φωτογραφία ενός από τα πλέον μυστηριώδη ουράνια σώματα. Της περίφημης μαύρης τρύπας.

First Image of a Black Hole

Φωτογραφίζοντας το αόρατο

Σε αυτό το φωτεινό, θολό «κουλούρι» δεν φαίνεται κάτι το αξιοσημείωτο. Ωστόσο είναι η πρώτη φορά που έχουμε μια εικόνα μαύρης τρύπας, μια πραγματική εικόνα, όχι κάποια καλλιτεχνική αναπαράσταση ή κάποια κινηματογραφική απεικόνιση, όπως εκείνη του Gargantua στο εκπληκτικό Interstellar του Nolan, η οποία όμως τελικά δεν απείχε πολύ από την πραγματικότητα.

Μιλάμε για την φωτογραφία ενός φαινομένου το οποίο πριν κάποια χρόνια φανταζόμασταν ότι δεν θα ήταν καν ορατό, καθώς η βαρύτητα της μαύρης τρύπας είναι τόσο ισχυρή που απορροφά τα πάντα – ακόμα και το φως. Η συγκεκριμένη μαύρη τρύπα που αποτελεί την καρδιά του γαλαξία Messier 87 βρίσκεται σε απόσταση 55 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη.

Αυτό σημαίνει δύο πράγματα: πρώτον, ακόμα και αν είχαμε τρόπο να πετύχουμε κάτι που πρακτικά σήμερα θεωρείται αδύνατον να επιτευχθεί με μηχανικά μέσα, δηλαδή να ταξιδέψουμε με την ταχύτητα του φωτός, τότε θα χρειαζόμασταν 55 εκατομμύρια χρόνια για να φτάσουμε στο Messier 87.

Δεύτερον, η εικόνα που καταφέραμε να τραβήξουμε από το μακρινό γαλαξία είναι εκείνη που αυτός είχε πριν από 55 εκατομμύρια χρόνια. Η Γη βρισκόταν στην αρχή του Ηώκαινου, τα αέρια του θερμοκηπίου αυξάνονταν και υπήρχε πολύ λίγος πάγος. Οι δεινόσαυροι είχαν εξαφανιστεί πριν από 11 εκατομμύρια χρόνια και τα θηλαστικά μόλις άρχιζαν να κυριαρχούν. Το ανθρώπινο είδος δεν υπήρχε καν ούτε σαν ιδέα στον πλανήτη.

Όλα αυτά σίγουρα δημιουργούν κάποιες ενδιαφέρουσες σκέψεις.

Κάποιοι μπορεί να απορρίψουν αυτό το μεγάλο επιστημονικό επίτευγμα, καθώς δεν έχει ούτε κάποιον άμεσο αντίκτυπο στα προβλήματά μας ως ανθρωπότητα, αλλά ούτε και μας λέει κάτι νέο: πρόκειται ουσιαστικά για μια τρανή επαλήθευση των προβλέψεων του Einstein, ο οποίος καθισμένος σε ένα γραφείο πριν από εκατό χρόνια περιέγραψε αυτό ακριβώς που βλέπουμε σήμερα. Την εποχή εκείνη δεν ήταν λίγοι οι επιστήμονες που απέρριπταν εντελώς την «αλλόκοτη» θεωρία της Σχετικότητας του Einstein και ορισμένοι, μάλιστα, συνέχιζαν να αμφισβητούν την ύπαρξη μαύρων τρυπών μέχρι να προκύψουν τα πρώτα πειραματικά δεδομένα που την επιβεβαίωναν.

Ξεχάστε τους επιστήμονες. Το θέμα είχε πάρει τέτοιες διαστάσεις τότε, ώστε ο Einstein να γράψει σε έναν φίλο του:

«Ο κόσμος αυτός είναι ένα περίεργο τρελοκομείο. Αμαξάδες και σερβιτόροι διαφωνούν για το αν η θεωρία της σχετικότητας είναι σωστή ή όχι. Οι πεποιθήσεις στο ζήτημα αυτό εξαρτώνται από τις πολιτικές θέσεις του καθενός.»

Σας θυμίζει κάτι; Σήμερα έχει αναχθεί σε πολιτικό ζήτημα όχι κάποια πρωτοποριακή για την εποχή της θεωρία, αλλά η κλιματική κρίση, την οποία αποδέχεται και επιβεβαιώνει η συντριπτική πλειοψηφία των επιστημόνων πάνω στον πλανήτη. Αυτό δεν σταματά ορισμένους να την αμφισβητούν, για καθαρά πολιτικούς και οικονομικούς λόγους.

Ωστόσο, όπως θα έπρεπε να καταλαβαίνουμε, οι φυσικοί νόμοι δεν ενδιαφέρονται καθόλου ούτε για την πολιτική, ούτε για την οικονομία.

I told you so3

Ο Einstein (και μαζί με αυτόν ο Hawking και αρκετοί άλλοι) είχε δίκιο.

Ας επανέλθουμε, όμως, στο επίτευγμα του Event Horizon Telescope, το οποίο είναι ένα «τηλεσκόπιο» στο μέγεθος του πλανήτη: στην πραγματικότητα, οκτώ ραδιοτηλεσκόπια σε τέσσερις ηπείρους συνδύασαν τις δυνάμεις τους επί δύο χρόνια συνολικά για να μας δώσουν αυτό το αποτέλεσμα.

merlin_153292077_302d6e71-212e-4e1b-b09e-8af1cd0c0d4b-superJumbo

Η συστοιχία Atacama Large Millimeter Array που βρίσκεται στη Χιλή. Y. Beletsky (LCO)/ESO

Ακόμα και ο όρος «τηλεσκόπιο» μπορεί να είναι παραπλανητικός για εμάς, καθώς συχνά πρόκειται για ολόκληρες συστοιχίες, όπως το Atacama Large Millimeter Array παραπάνω.

Και τι σημαίνουν όλα αυτά; Ότι το επίτευγμα αυτό θα ήταν αδύνατο χωρίς τη σύμπραξη 200 επιστημόνων από όλο τον κόσμο, από 13 διαφορετικά ιδρύματα, τους υπερυπολογιστές του ινστιτούτου Max Planck στη Γερμανία και του MIT στις ΗΠΑ και χρηματοδότηση από Αμερική, Ευρώπη και Ασία. Καμία χώρα από μόνη της, όσο προηγμένη και αν είναι, δεν θα μπορούσε να πετύχει κάτι τέτοιο.

Βρισκόμαστε, λοιπόν, σε ένα σταυροδρόμι. Ο μόνος τρόπος για να μπορέσει η ανθρωπότητα να πετύχει σημαντικά πραγματα, αλλά και για να εξασφαλίσει την ίδια της την επιβίωση, αντιμετωπίζοντας τα κρίσιμα προβλήματα που τη θέτουν σε άμεσο κίνδυνο είναι η συνεργασία. Αυτό γίνεται ακόμα πιο αντιληπτό, αν αναλογιστούμε ότι οποιοδήποτε επιστημονικό επίτευγμα δεν σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την ανάπτυξη κάποιου νέου οπλικού συστήματος, αποτελεί πλέον σε κάποιο βαθμό αποτέλεσμα διεθνούς σύμπραξης.

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι αστροναύτες που βρίσκονται στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό προέρχονται από την Αμερική, τη Ρωσία και τον Καναδά. Ταυτόχρονα, Αμερική και Ρωσία έχουν εισέλθει σχεδόν σε μια νέα ψυχροπολεμική περίοδο. Η Αμερική πρόσφατα αποσύρθηκε από τη συμφωνία για την απαγόρευση της εγκατάστασης πυραύλων μικρού και μέσου βεληνεκούς στην Ευρώπη.

Η Ρωσία πρόσφατα αποκάλυψε ότι έχει σχεδιάσει ένα νέο όπλο μαζικής καταστροφής, μια «βρώμικη» τορπίλη, η οποία έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει ένα ραδιενεργό τσουνάμι που θα μπορούσε να καταστήσει ολόκληρη την ακτογραμμή των ΗΠΑ μη κατοικίσιμη επί δεκαετίες.

Ακόμα και στο χείλος της απόλυτης εξαφάνισης στο σκοτάδι, υπάρχει ένα στεφάνι από φως: καθώς η ύλη έλκεται στην τεράστια βαρυτική δίνη μιας μαύρης τρύπας, τα σωματίδια που την αποτελούν επιταχύνουν στην ταχύτητα του φωτός, θερμαίνονται σε εκατομμύρια βαθμούς Κελσίου και σχηματίζουν ένα φωτεινό δίσκο προσαύξησης.

Κάτι σαν φωτοστέφανο. Ή φάρο που προειδοποιεί για τον κίνδυνο που κρύβεται μετά το φωτεινό αυτό σύνορο.

Είναι στο χέρι μας, συλλογικά, να επιλέξουμε να αντισταθούμε στην έλξη που οδηγεί στον αφανισμό και να επιτύχουμε σαν ανθρωπότητα αδιανόητα πράγματα. Ή να εξαφανιστούμε χωρίς ίχνος.

Η διάσημη φράση που αποδίδεται στον μεγάλο επιστήμονα «Δύο πράγματα είναι άπειρα: το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία» μάλλον δεν ειπώθηκε ποτέ από εκείνον.

Όπως και να έχει, ας μην την επαληθεύσουμε.

 

Advertisements